II OZ 1141/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 listopada 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 1012/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 12 listopada 2012 r., II SA/Gl 1012/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania J. W. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody Śląskiego z [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym razem z żoną i trójką synów. Skarżący zadeklarował, że źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny jest wynagrodzenie jego małżonki w kwocie 2000 zł, wynagrodzenie syna N. w wysokości 3500 zł oraz dopłaty z funduszy europejskich w wysokości 3000 zł rocznie. Skarżący przesłał również zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w G. z którego wynika, że syn wnioskodawcy P. W. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. W toku postępowania skarżący podkreślił, że stały dochód żony to kwota 1700 zł, a kwota 2635 zł związana była z jednorazowym dodatkiem do pensji z tytułu świadczenia urlopowego. Dorosły syn N. jedynie sporadycznie przebywa w domu i nie ponosi kosztów związanych z jego utrzymaniem, gdyż planuje założenie nowej rodziny. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy, nawet w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi. Skarżącego nie można uznać bowiem za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ocena jego stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego formularza, pozwala bowiem na ustalenie, że wbrew jego stanowisku jest on w stanie ponieść koszty postępowania, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Powołując się na swoją trudną sytuację materialną, skarżący nie wykazał przy tym, by miał jakiekolwiek zaległości finansowe, czy też by obciążały go jakieś ponadprzeciętne wydatki. W skład majątku skarżącego wchodzi budynek mieszkalny o pow. 240 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 4,5 ha. Źródłem jego utrzymania i jego rodziny jest wynagrodzenie małżonki w kwocie 1700 zł, oraz wynagrodzenie syna N. w wysokości 3340 zł, oraz dopłaty z funduszy europejskich w wysokości 3000 zł rocznie. Sąd zwrócił uwagę, że badając złożony wniosek należy wziąć pod uwagę nie tylko sytuację majątkową i możliwości zarobkowe wnioskodawcy, ale również tych członków jego rodziny, którzy pozostają wraz z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wraz ze skarżącym mieszkają jego dwaj dorośli synowie, którzy wbrew stanowisku wnioskodawcy powinni partycypować w kosztach utrzymania domu. Nie można także tracić z pola widzenia faktu, że sam skarżący nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej i nie uzyskuje z tego tytułu dochodu. W ocenie Sądu chociaż sytuacja skarżącego i jego rodziny przedstawia się jako trudna, to jednak nie stanowi podstawy uwzględnienia wniosku. W zażaleniu skarżący, powołując się na pismo z Powiatowego Urzędu Pracy w G. z 7 listopada 2012 r., wskazał że nie może być uznany za osobę bezrobotną i zostać objęty usługami i instrumentami rynku pracy oraz programami współfinansowanymi przez EFS realizowanymi przez PUP G. Podkreślił, od 2004 do 2013 roku jest "wyłączony od jakichkolwiek programów" z uwagi na udział w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich. Żona skarżącego podjęła pracę, ponieważ rolnictwo zaczęło być tylko "kosztem", a nie "jako tako dochodowym zajęciem". Jeden syn pracuje, drugi studiuje i jest zarejestrowany jako bezrobotny, a trzeci jest uczniem szkoły średniej. Dołączone zostały również: informacja o utrzymującym się zadłużeniu w opłatach za dostarczanie energii elektronicznej (z 19 listopada 2012 r., kwota 168,46 zł), informacja o nieuregulowanej należności za wywóz odpadów (z 24 października 2012 r., kwota 81,45 zł). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest wyjątkiem od zasady zgodnie z którą, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 cyt. ustawy). Wbrew stanowisku skarżącego, dochody osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym podlegają zsumowaniu przy ocenie możliwości finansowych wnioskodawcy. W tym wypadku, skoro N. W. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, to Sąd pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił wysokość jego dochodu oceniając możliwości finansowe skarżącego. Sąd pierwszej instancji nie wezwał skarżącego do wykazania rzeczywistej wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego, zwłaszcza wobec zmiany oświadczenia o wysokości jej dochodów. Jednakże uwzględniając podane przez skarżącego wartości (1700 zł wynagrodzenie żony, 3340 zł wynagrodzenie syna oraz dopłaty w wysokości 3261,52 zł rocznie), Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że uiszczenie kosztów postępowania przez skarżącego nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla niego i rodziny. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.