II SA/Sz 876/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 listopada 2012r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] r. [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku, III. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącego A. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] Starosta udzielił pozwolenia wodnoprawnego K. na szczególne korzystanie z wód - odprowadzenie wód opadowych z terenu Centrum Handlowo-Usługowego w [...] dz. nr [...], do istniejącego rowu melioracyjnego w htm [...] oraz na wykonanie urządzeń wodnych - wylot czołowy, betonowy, kanalizacji deszczowej do istniejącego rowu melioracyjnego w htm [...], zlokalizowanego na działce [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone w dniu [...] r. A.M.- stronie postępowania w sprawie udzielenia wskazanego pozwolenia wodnoprawnego. Pismem z dnia [...] r. A.M. złożył do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty z dnia [...] r. Do wniosku załączył odwołanie od przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu wniosku A.M. wskazał, że ustawowego terminu do wniesienia odwołania nie mógł dotrzymać z powodu ciężkiej choroby. Podał, że po otrzymaniu decyzji nagle, z niewiadomych przyczyn, poczuł się źle. Po udaniu się na badania okazało się, że musi poddać się operacji w szpitalu w [...]. Po operacji nie był jeszcze zdolny sam napisać odwołania, ani też zlecić tego prawnikowi, bo musiałby mu podpisać pełnomocnictwo. Wyjaśnił, że jak tylko mógł już pisać, napisał odwołanie. A.M. stwierdził, że dotrzymał siedmiodniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ustania choroby oraz że uchybienie terminu jest nieznaczne i powstało z przyczyn od niego niezawinionych. Dodał, że dowód przebytej operacji oraz w jakim terminie się odbyła, dołączy jak tylko będzie mógł się udać na zdjęcie szwów pooperacyjnych. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 § 1 i 2, art. 63 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku A.M., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ, po przytoczeniu treści art. 58 § 1 K.p.a. wskazał, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku swojej winy w niedochowaniu przedmiotowego terminu. W ocenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, zainteresowany, mimo okoliczności na które się powołuje, mógł dopełnić czynności procesowej jaką jest wniesienie odwołania w terminie do tego przewidzianym. Zakładając, że wnioskodawca rzeczywiście po otrzymaniu zaskarżonej decyzji zachorował i został poddany operacji, a następnie był hospitalizowany organ stwierdził, że był on w stanie sporządzić odwołanie z pomocą innej osoby, np. domownika czy członka rodziny. Zdaniem organu, A.M. mógł polecić innej osobie spisanie treści podyktowanego przez niego odwołania oraz upoważnić tę osobę do złożenia za niego podpisu pod tym odwołaniem. Stosownie bowiem do art. 79 Kodeksu cywilnego, osoba nie mogąca pisać lecz mogąca czytać może złożyć oświadczenie woli w formie pisemnej bądź w ten sposób, że uczyni na dokumencie tuszowy odcisk palca a obok tego odcisku inna osoba wypisze jej imię i nazwisko umieszczając swój podpis, bądź też w ten sposób, że zamiast składającego oświadczenie podpisze się inna osoba, a jej podpis będzie poświadczony przez notariusza lub wójta, starostę lub marszałka województwa z zaznaczeniem, że został złożony na życzenie nie mogącego pisać, lecz mogącego czytać. Wbrew zatem twierdzeniom strony, mimo trudnych do przezwyciężenia przeszkód w złożeniu podpisu pod oświadczeniem woli, istnieją prawem dopuszczone sposoby na dokonanie czynności przez osobę trzecią, także wówczas, gdy konieczne jest udzielnie jej pisemnego pełnomocnictwa. W ocenie organu, ponieważ nagła choroba wnioskodawcy nie uniemożliwiła jej wyręczenie się inną osobą, to nie zaistniała jedna z koniecznych przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, tj. brak winy w niedotrzymaniu terminu. Organ stwierdził, że A.M. nie zachował wymaganej od strony należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Dla rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu bez znaczenia pozostaje fakt, iż uchybienie terminu było nieznaczne. A.M. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie oraz przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art.10, art. 28, art. 76, art. 77, art. 78, art. 79 i art. 80 K.p.a. Skarżący podał, że nadal jest chory o czym świadczą zwolnienia lekarskie wystawiane od dnia [...] r. Wskazał też, że w trakcie operacji nie mógł przecież ani sam napisać odwołania ani też nikomu zlecić jego napisanie. Wyjaśnił, że rodzina cały czas była z nim w [...]bo wymagał szczególnej opieki. Do skargi załączył kopie zwolnień lekarskich za okresy: od [...] r. do [...] r. i od [...] r. do [...]r. oraz druk ZUS RMUA za miesiąc [...] r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przedmiotem sądowej kontroli stało się postanowienie dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Przepisem dającym podstawę do złożenia takowego wniosku jest art. 58 K.p.a. W myśl art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Według art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Niesporne jest, że w związku z doręczeniem w dniu [...] r. A.M. decyzji Starosty z dnia [...] r., ustawowy termin do wniesienia odwołania upływał skarżącemu z dniem [...] r. Według Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej A.M. we wniosku z dnia [...] r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi, bowiem okoliczności takiej nie stanowi fakt pobytu w szpitalu i przebycie w nim operacji. Organ stanął na stanowisku, że skarżący, dbając należycie o swoje interesy, był w stanie sporządzić odwołanie z pomocą innej osoby, np. domownika, czy też członka rodziny. W ocenie Sądu, z przedstawioną przez organ argumentacją, w kontekście ustalonego stanu faktycznego, nie sposób się zgodzić. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej rozpoznając sprawę nie wyjaśnił tak podstawowych okoliczności jak okres w którym A.M. nie był w stanie sporządzić odwołania z uwagi na pobyt i operację w szpitalu w [...]. Trudno również zaaprobować powołaną przez organ możność wyręczenia się przez skarżącego domownikiem, skoro skarżący przebywał w szpitali w [...], nie zaś w miejscu zamieszkania - w [...]. Ponadto, nie wiadomym pozostaje w oparciu o jakie ustalenia organ stwierdził, że A.M. przebywając w szpitalu w [...] był w stanie umożliwiającym mu wyręczenie się członkiem rodziny, który pomógłby mu sporządzić odwołanie. Organ nie ustalił kiedy miała miejsce operacja i czy skarżący w okresie przewidzianym do złożenia odwołania mógł faktycznie, ze względu na stan zdrowia, sporządzić odwołanie lub zlecić wykonanie tej czynności innej osobie. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej przyjął, że nagła choroba nie uniemożliwiała skarżącemu sporządzenie odwołania, pomimo, że organ nie podjął nawet próby wyjaśnienia charakteru tej choroby. Organ nie zakwestionował faktu, że choroba była nagła a skarżący był w szpitalu i przechodził operację. Pomimo to uznał, że skarżący mógł wyręczyć się inną osobą w sporządzeniu i wysłaniu odwołania. Na podstawie jakich informacji lub założeń organ wnioski takie wyprowadził w uzasadnieniu postanowienia nie przedstawiono. W motywach zaskarżonego postanowienia podano, że skarżący nie dołączył jakichkolwiek dokumentów potwierdzających stan zdrowia i jego pobyt w szpitalu, nie dostrzegając jednocześnie, że A.M. wnosząc o przywrócenie terminu wyjaśnił przyczynę braku tych dokumentów deklarując możliwość ich dostarczenia. Organ nie wezwał jednak strony do ich dołączenia celem ustalenia tych okoliczności. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej zarzucając skarżącemu brak dołożenia należytej staranności i determinacji aby wnieść odwołanie w ustawowym terminie zauważył, że skarżący mógł podyktować innej osobie odwołanie i je podpisać lub udzielić tej osobie upoważnienie do podpisania odwołania w jego imieniu. Wątpliwości budzie jednak to, na jakiej podstawie organ rozpoznając sprawę przyjął, że były w szpitalu w Warszawie osoby, którymi skarżący mógł wyręczyć się w tym zakresie. Zdaniem składu orzekającego, przedstawione przez organ, teoretycznie możliwe do wyprowadzenia wnioski trudno uznać za właściwe, mając na uwadze stan psychofizyczny ciężko chorej osoby znajdującej się w szpitalu, która oczekuje na operację lub jest bezpośrednio po jej wykonaniu. Nie potrzeba dużego doświadczenia życiowego aby móc sobie wyobrazić, że osoba w stanie przed czekającą ją operacją lub tuż po niej, przebywająca w szpitalu znacznie oddalonym od miejsca zamieszkania, nawet jeżeli towarzyszy jej członek rodziny, całą uwagę koncentruje na swoim stanie zdrowia, być może zagrażającym życiu, oraz na czekającej ją operacji, nie zaś na tym, aby udając się do szpitala zabrać ze sobą decyzję administracyjną, w której zawarto pouczenie o trybie wniesienia odwołania. Jeżeli dodatkowo weźmie się pod uwagę, że skarżący był w stanie ciężkiej choroby, czuł się bardzo źle, na co zwracał uwagę A.M. we wniosku o przywrócenie terminu, i musiał w trybie nagłym znaleźć się szpitalu położonym w innym mieście i przejść w nim operację, to stwierdzenie przez organ winy skarżącego w uchybieniu terminu, jest nie do zaakceptowania. Znajdujący się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wywód odwołujący się do przepisów Kodeksu cywilnego i stwierdzenie, że skarżący jeżeli nie mógł pisać to mógł złożyć oświadczenie woli w formie pisemnej, czyniąc na dokumencie tuszowy odcisk palca, obok którego to odcisku inna osoba spisująca oświadczenie woli powinna złożyć swój podpis, bądź też inna osoba mogła podpisać oświadczenie a jej podpis winien być poświadczony przez notariusza lub wójta, starostę lub marszałka województwa, stanowi, w okolicznościach niniejszej sprawy, przykład bezrefleksyjnego przywoływania przepisów prawa, nieprzystający od realiów życia. Nagłe pogorszenie stanu zdrowia, ciężka choroba, konieczność pobytu w szpitalu w [...] a następnie przebycie operacji, to nie to samo co zwykłe przeziębienie, które również może stanowić o niezdolności do pracy, ale które nie uniemożliwia sporządzenia odwołania, choć już nawet ono może utrudniać jego wysłanie. Celowym staje się przypomnienie, że rolą organów administracji publicznej, w myśl art. 7 K.p.a., jest przestrzeganie zasady praworządności, zaś przy załatwianiu sprawy branie pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Takiej oceny wniosku skarżącego, przez pryzmat ww. przepisu, w niniejszej sprawie zabrakło. Ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu organ usunie dostrzeżone przez Sąd nieprawidłowości, będąc związany zaprezentowanym wyżej stanowiskiem. Reasumując, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wydając zaskarżone postanowienie organ uchybił przepisom postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 58 § 1 K.p.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego orzekł o jego uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku znajduje umocowanie w art. 152, natomiast o kosztach Sąd orzekł zgodnie z art. 200 ww. ustawy.