III SA/Gd 586/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 12 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Komendanta Policji na rzecz skarżącego J. T. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Orzeczeniem z dnia 2 maja 2012 r., nr [...] Komendant Powiatowy Policji uznał nadkom. J. T. winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył obwinionemu karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. W dniu 21 maja 2012 r. obrońca obwinionego złożył odwołanie od ww. orzeczenia zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, naruszenie art. 134 h ust. 1, art. 135 g ust. 1 i art. 135 i ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.). Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2012 r., nr [...] Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 135 k ust. 3 i art. 133 ust. 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, odmówił przyjęcia przedmiotowego odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że stronie przysługiwało prawo wniesienia odwołania w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia organu pierwszej instancji. W dniu 4 maja 2012 r. orzeczenie zostało doręczone faksem obrońcy obwinionego. Doręczenie udokumentowano notatką urzędową i bilingiem połączeń wychodzących w maju 2012 r. Sam obwiniony odebrał ten dokument w dniu 14 maja 2012 r. W dniu 21 maja 2012 r. pełnomocnik strony złożył w Urzędzie Pocztowym odwołanie. Organ podkreślił, że zgodnie z treścią art. 135 f ust. 6 ustawy o Policji w razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie, termin do złożenia odwołania liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Stosowanie natomiast do art. 135 k ust. 3 ustawy o Policji, wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Dalej zauważył, że zgodnie z art. 135 p ust. 1 ustawy o Policji, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, do postępowania dyscyplinarnego w problematyce m.in. doręczeń stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. W myśl zaś art. 132 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U z 1997 r. nr 89, poz. 555 ze zm.), pismo może być doręczone za pośrednictwem telefaksu i w takim wypadku dowodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji danych. Uwzględniając cytowane regulacje organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 11 maja 2012 r., a zatem należało odmówić przyjęcia odwołania złożonego w dniu 21 maja 2012 r. J. T., reprezentowany przez pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia wyżej opisanego postanowienia Komendanta Wojewódzkiego Policji. Skarżący zarzucił postanowieniu: - naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego błędne niezastosowanie, gdyż organ odmawiając przyjęcia odwołania nie uwzględnił słusznego interesu obywatela; - naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie polegające na nie zapewnieniu stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, tj. w postępowaniu odwoławczym. Skarżący wskazał, że ustalenia organu nie są zgodne ze stanem faktycznym, gdyż przedmiotowe orzeczenie wysłane przez organ obrońcy nie zostało odebrane przez adresata. Przyczyną mógł być niesprawny faks w kancelarii obrońcy obwinionego. W związku z tym błędne było ustalenie przez organ, że skutek doręczenia orzeczenia nastąpił w dniu 4 maja 2012 r. Komendant Wojewódzki Policji powołał się jedynie na dowód wysłania orzeczenia (biling połączeń wychodzących). Co prawda zgodnie z art. 132 § 3 k.p.k. pismo może być także doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej, jednak w takim wypadku dowodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji danych. Skarżący zauważył, że organ powołał się na dowód wysłania orzeczenia, a nie na dowód transmisji danych. Zdaniem skarżącego organ nie mógł dysponować dowodem transmisji, danych, gdyż w dniu, w którym podjęto próbę wysłania orzeczenia faks w kancelarii obrońcy nie był sprawny i nie doszło do doręczenia orzeczenia. Skarżący uważa, że art. 132 § 3 k.p.k. wskazuje na pierwszeństwo doręczenia pisma adresatowi osobiście. Organ w stosunku do obrońcy obwinionego nie skorzystał z takiego sposobu doręczenia. Przesyłanie postanowień czy też decyzji za pomocą faksu powinno mieć jedynie uzasadnienie w przypadku kiedy miałoby to na celu usprawnić, przyspieszyć postępowanie. Przy czym przyspieszenie postępowania ma przynieść korzyść stronie, a nie organowi, który wydaje decyzję. Ponadto zgodnie z art. 128 § 1 k.p.k. orzeczenia i zarządzenia doręcza się w uwierzytelnionych odpisach, jeżeli ustawa nakazuje ich doręczenie. Przesłanie faksem w żaden sposób nie oznacza, że został doręczony uwierzytelniony odpis orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że orzeczenie zostało skutecznie nadane w dniu 4 maja 2012 r., nadano 8 stron z potwierdzeniem OK. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Przedmiotem skargi było postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 12 czerwca 2012 r. nr [...] o odmowie przyjęcia odwołania od orzeczenia nr [...] z dnia 2 maja 2012 r. Podstawą tego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że ww. orzeczenie zostało skutecznie doręczone telefaksem obrońcy obwinionego w dniu 4 maja 2012 r. i ten moment ma zasadnicze znaczenie dla obliczenia terminu do złożenia odwołania. Z takim stanowiskiem organu nie można się zgodzić. Postępowanie dyscyplinarne wobec policjantów znalazło uregulowanie w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm., dalej zwana "ustawą o Policji") "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów". Art. 135 k ust. 1 ustawy o Policji stanowi, że postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji (ust. 2). Wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (ust. 3). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zachowania terminu do wniesienia odwołania powstała na tle prawidłowości doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego pełnomocnikowi ukaranego funkcjonariusza. Zgodnie z art. 135 f ust. 6 ustawy o Policji orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Zauważyć należy, że ustawa o Policji nie zawiera szczegółowych unormowań dotyczących sposobu i formy doręczania pism w postępowaniu dyscyplinarnym. W tym zakresie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U z 1997 r. nr 89, poz. 555 ze zm., dalej zwana "k.p.k."), do uregulowań którego odsyła art. 135 p ust. 1 ustawy o Policji. Przepis ten stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. Odpowiednie zatem zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym znajdują dotyczące doręczeń przepisy art. 128 – 142 k.p.k. Zgodnie z art. 128 § 1 k.p.k. orzeczenia i zarządzenia doręcza się w uwierzytelnionych odpisach, jeżeli ustawa nakazuje ich doręczenie. Chodzi zatem o doręczenie odpisu orzeczenia dyscyplinarnego obwinionemu i ewentualnie jego obrońcy, z urzędowym potwierdzeniem zgodności z oryginałem. Z kolei art. 132 § 3 k.p.k. stanowi, że pismo może być doręczone za pośrednictwem telefaksu lub poczty elektronicznej. W takim wypadku dowodem doręczenia jest potwierdzenie transmisji danych. W doktrynie i orzecznictwie zwrócono uwagę na wątpliwości, czy w sposób przewidziany w art. 132 § 3 k.p.k. doręczane mogą być odpisy orzeczeń i zarządzeń, zwłaszcza, gdy od dnia doręczenia tego rodzaju pisma biegnie termin procesowy. Sąd w składzie orzekającym przychyla się do poglądu, że nie jest to dopuszczalne, gdyż doręczenie pisma w taki sposób nie jest doręczeniem uwierzytelnionego odpisu, czego wymaga art. 128 § 1 k.p.k. ( tak por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2006 r., sygn. akt I KZP 29/06, publ. OSNKW z 2007 r. nr 1, poz. 1, podobnie zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt 34/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) ). W ww. uchwale stwierdzono, że sposób przesłania orzeczenia telefaksem, wobec niemożności zrealizowania wymogu związanego z urzędowym poświadczeniem autentyczności podpisu, nie zapewnia dostatecznego bezpieczeństwa w zakresie eliminowania niepowołanych ingerencji w treść takiego orzeczenia. Uwzględniając powyższe regulację i ich interpretację należy przyjąć, że doręczenie obrońcy obwinionego funkcjonariusza Policji orzeczenia dyscyplinarnego wydanego w postępowaniu dyscyplinarnym telefaksem nie spełnia wymogu określonego w art. 128 § 1 k.p.k., tym samym nie można uznać tak dokonanego doręczenia za skuteczne. Wadliwe doręczenie powoduje zaś, że termin do wniesienia odwołania w takim przypadku w ogóle nie rozpoczyna biegu. Rozstrzygający sprawę organ uznał, że doręczenie kopii orzeczenia dyscyplinarnego z dnia 2 maja 2012 r. obrońcy skarżącego faksem w dniu 4 maja 2012 r. było skuteczne, co oznacza, że ustawowy termin do wniesienia odwołania, o jakim mowa w art. 135 k ust. 1 ustawy o Policji, rozpoczął swój bieg w dniu 5 maja 2012 r. i w konsekwencji upłynął w dniu 11 maja 2012 r. Odwołanie zaś zostało nadane w urzędzie pocztowym po tym terminie (21 maja 2012 r.). W okolicznościach sprawy - pomijając już kwestię prawidłowości działania faksu w kancelarii obrońcy – doręczenie kopii orzeczenia obrońcy obwinionego można byłoby uznać jedynie za informację o orzeczeniu dyscyplinarnym. Nie mogło natomiast rodzić skutków procesowych, tak jak to przyjął w swoim orzeczeniu organ odwoławczy. Za prawidłowe należało uznać zaś doręczenie orzeczenia nr [...] samemu obwinionemu, w dniu 14 maja 2012 r. (k. – 200 akt administracyjnych). W konsekwencji termin do złożenia odwołania trzeba liczyć od dnia następnego, tj. 15 maja 2012 r., a ostatnim dniem tego terminu był dzień 21 maja 2012 r. Nadając w tej dacie przesyłkę zawierającą odwołanie, obrońca obwinionego dochował zatem terminu do złożenia odwołania. Nie jest natomiast uzasadniona pozostała argumentacja zawarta w skardze, która miała przemawiać za uznaniem, że odwołanie zostało złożone w terminie. Z akt administracyjnych wynika, że orzeczenie nr [...] zostało przesłane na adres kancelarii obrońcy obwinionego i doszło do prawidłowej transmisji danych. Świadczy o tym potwierdzenie transmisji danych (k. – 194 akt administracyjnych). Nie można natomiast przyjąć, że organ musiał dysponować jakimiś dodatkowymi dowodami, że orzeczenie zostało wydrukowane przez faks adresata. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 7 i art. 10 k.p.a. z uwagi na fakt, że przepisy postępowania administracyjnego nie mają zastosowania w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta. Rozpatrując sprawę ponownie Komendant Wojewódzki Policji uwzględni powyższe rozważania, które przesądzają, że odwołanie od orzeczenia nr [...] zostało wniesione w ustawowym terminie i obowiązkiem organu odwoławczego będzie merytoryczne jego rozpatrzenie. W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu, zaś zaskarżone postanowienie do takich nie należy.