II SA/Wa 1156/12

WyrokWSA w Warszawie2012-11-16

Skład orzekający: Joanna Kube, Iwona Dąbrowska, Olga Żurawska-Matusiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja przyznająca emerytowi policyjnemu równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydana na podstawie zarządzenia MSWiA przekraczającego delegację ustawową, jest nieważna z powodu rażącego naruszenia prawa?
Ratio decidendi
Decyzja przyznająca emerytowi policyjnemu równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydana na podstawie § 12 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r., jest nieważna z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Zarządzenie to przekroczyło delegację ustawową zawartą w art. 91 ust. 2 ustawy o Policji, która ograniczała się do określenia szczegółowych zasad przyznawania i zwracania równoważnika policjantom, a nie rozszerzania tego uprawnienia na emerytów policyjnych. Działanie organu poza granicami prawa, oparte na niekonstytucyjnym przepisie, narusza zasadę praworządności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Głównego Policji z maja 2012 r. stwierdzającej nieważność decyzji z maja 1998 r. przyznającej B.K., emerytowi policji, równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego. Organ uznał, że pierwotna decyzja była wadliwa, ponieważ została wydana na podstawie zarządzenia MSWiA, które wykraczało poza delegację ustawową, przyznając świadczenie emerytom policyjnym, podczas gdy ustawa o Policji przewidywała je tylko dla czynnych funkcjonariuszy. B.K. zaskarżył decyzję Komendanta Głównego Policji do WSA w Warszawie, domagając się jej uchylenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Olga Żurawska-Matusiak, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2012 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego - oddala skargę - Pismem z dnia 3 lutego 2012 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] zawiadomił B.K. o wszczęciu, na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Powiatowego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] maja 1998 r. o przyznaniu B.K. - jako emerytowi policji - równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem 2 norm zaludnienia. Komendant Wojewódzki Policji W [...] decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] , wydana na podstawie art. 156 § 1 ust. 2, art. 157 K.p.a., stwierdził nieważność decyzji Komendanta Rejonowego Policji w [...] nr [...] z dnia [...] maja 1998 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Komendant Rejonowy Policji w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1998 r. przyznał B.K., jako emerytowi Policji, równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu w ilości 2 norm. Za podstawę prawną wydania powyższej decyzji Komendant Rejonowy Policji w [...] przyjął art. 91 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, oraz § 1 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich zwracania (M.P. Nr 76, poz. 708). Zgodnie z art. 91 pow. ustawy policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych, tj. przepisów wykonawczych do ustawy o Policji. Organ wskazał, że cytowany przepis stanowi, że "policjantowi przysługuje równoważnik (...)", bezspornie więc ustawa o Policji przyznaje to uprawnienie - wprost - jedynie policjantom. Z kolei art. 29 oraz art. 30 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz. 67 ze zm.) wskazuje, że emerytowi (renciście) przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego albo pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy. Oznacza to, że emeryt (rencista) policyjny zachowuje prawo do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji, w rozmiarze przysługującym w dniu zwolnienia ze służby oraz pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe. Nie oznacza to, że emeryt (rencista) policyjny posiada uprawnienia do domagania się innych świadczeń związanych z prawem do lokalu mieszkalnego przysługującym policjantom. Przepisy art. 29 i art. 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz ich rodzin nie pozwalają rozciągnąć wszystkich dobrodziejstw pomocy mieszkaniowej, wskazanej w ustawie o Policji na emerytów policyjnych. Tak więc uprawnienia emerytów (rencistów) policyjnych do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego nie wynikały ani z ustawy o Policji ani z ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz ich rodzin, a jedynie ustalano je na podstawie corocznie składanych oświadczeń mieszkaniowych i realizowano w oparciu o akty wykonawcze do ustawy o Policji, które wykraczały poza granicę delegacji ustawowej, a przyznane świadczenia nigdy nie miały oparcia w normie prawnej. Organ podkreślił, że zgodnie z § 6 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. decyzję o cofnięciu uprawnienia do wydania dotychczas przyznanego równoważnika wydaje się, jeżeli policjant przestał spełniać określone warunki lub uległy jego uprawnienia do liczby norm zaludnienia, co oznacza, iż podmiotem omawianej normy prawnej jest policjant, a nie emeryt (rencista) policyjny. W związku z tym organ stwierdził, że przepis art. 91 ustawy o Policji należy stosować tylko i wyłącznie do policjanta. Zatem, dokonując ponownej oceny, pod kątem legalności, decyzji Komendanta Rejonowego Policji w [...] z dnia [...] maja 1998 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] doszedł do przekonania, że decyzja ta dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. Tym samym decyzja z dnia [...] maja 1998 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 91 ustawy o Policji, a to kwalifikuje ją do wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie art. 156 § 1 ust. 2 K.p.a. Od decyzji tej B.K. złożył odwołanie, w którym wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2012 r. i nakazanie Komendantowi Powiatowemu Policji w [...] wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, zgodnie z pozostającą w obiegu prawnym ostateczną decyzją Komendanta Rejonowego Policji w [...] z dnia [...] maja 1998 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Komendant Główny Policji, decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art.156 § 1 ust. 2 oraz art.157 K.p.a., oraz art. 91 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.), uchylił decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w części "jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa", a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że B.K. został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 1987 r. w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych. Równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu B.K. otrzymał na podstawie decyzji Komendanta Rejonowego Policji w [...] z dnia [...] maja 1998 r. i świadczenie to pobierał do 2005 r., gdyż z dniem 1 stycznia 2006 r. weszły w życie przepisy nowelizujące rozporządzenie wykonawcze Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz.U. nr 100, poz. 919), które uchyliły postanowienia § 8, pozbawiając tym samym uprawnień do tego równoważnika osoby pobierające świadczenia z policyjnego zaopatrzenia emerytalnego. Pismem z dnia 12 marca 2009 r. B.K. wystąpił do Komendanta Powiatowego Policji w [...] z wnioskiem o wypłatę równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu za lata 2006-2008 wraz z odsetkami. Odpowiadając na wniosek, Komendant Powiatowy Policji w [...], pismem z dnia 16 marca 2009 r., udzielił B.K. wyjaśnień co obowiązującego do stanu prawnego. Stanowisko to podzielił w całości Komendant Wojewódzki Policji w [...]. Pismem z dnia 27 maja 2009 r. B.K. złożył do Sądu skargę bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w [...] i Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej dotyczącej wypłaty równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za lata 2006-2008. Wyrokiem z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt. II SAB/Go 28/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zobowiązał Komendanta Powiatowego Policji w [...] do rozpoznania wniosku z dnia 12 marca 2009 r. w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za lata 2006-2008. W wyniku wniesienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1564/09 skargę oddalił. Pismem z dnia 26 kwietnia 2010 r. B.K. wniósł do Komendanta Powiatowego Policji w [...] żądanie wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2009-2010. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji w [...] cofnął B.K. uprawnienie do równoważnika pieniężnego za remont lokalu przyznane decyzją z dnia [...] maja 1998 r. Decyzja ta następnie została utrzymana w mocy decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...]. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Go 763/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał, że organ powinien dokonać czynności materialno-technicznych ustalenia wysokości i wypłaty świadczenia, ewentualnie gdyby organ uznał, że żądanie skarżącego o wypłatę równoważnika nie może być spełnione, wówczas winien załatwić sprawę tego żądania przez wydanie decyzji administracyjnej stosownie do art. 104 § 1 lub art. 105 § 1 w związku z art. 61 § 1 K.p.a. Ponadto WSA w Gorzowie Wlkp. podkreślił, iż organy Policji orzekały w przedmiocie, którego skarżący we wniosku z dnia 12 maja 1998 r. nie określił, tj. w przedmiocie cofnięcia uprawnienia przyznanego decyzją z dnia [...] maja 1998 r. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Komendant Powiatowy Policji w [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] odmówił B.K. wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2011 z powodu niemożności ustalenia jego wysokości. Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Go 402/11 uchylił decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2011 r., a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 grudnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1713/11 oddalił skargę kasacyjną, wskazując, iż organy Policji wydały decyzje o odmowie wypłaty równoważnika wbrew ocenie prawnej i wskazaniom zawartym w wyroku z dnia 2 grudnia 2010 r., czym naruszyły art.153 p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę, Komendant Powiatowy Policji w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. zawiesił postępowanie administracyjne w przedmiocie wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2012. Natomiast Komendant Wojewódzki Policji w [...] pismem z dnia 3 lutego 2012 r. zawiadomił B.K. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Rejonowego Policji w [...] z dnia [...] maja 1998 r. przyznającej równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] stwierdził z urzędu nieważność decyzji z dnia [...] maja 1998 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Rozpoznając odwołanie od tej decyzji Komendant Główny Policji zważył, że podstawę rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...] marca 2012 r. stanowił przepis art.156 § 1 pkt 2 K.p.a., w myśl którego organ stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym wyjaśnił, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją, poprzez proste ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa (interpretacji), ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Oczywisty charakter naruszenia prawa jest warunkiem koniecznym, ale nie wystarczającym dla uznania naruszenia prawa za rażące. Wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwych rozstrzygnięć wynikać powinno m. in. z faktu, że naruszają one w sposób oczywisty przepis, którego regulacja nie budzi wątpliwości prawnych. Organ podkreślił, że pojęcie "decyzja wydana bez podstawy prawnej" oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydaniu decyzji administracyjnych, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne. Dlatego też zdaniem organu do stwierdzenia nieważności określonej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. konieczne jest wykazanie braku podstawy prawnej do jej wydania bądź wskazanie, który z przepisów mających zastosowanie w sprawie został rażąco naruszony i dlaczego organ ocenił je jako rażące. Komendant Główny Policji zwrócił uwagę, że decyzja z dnia [...] maja 1998 r. przyznająca B.K. świadczenie została wydana w oparciu o art. 91 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 1 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania policjantom równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich zwracania (M.P. nr 76, poz. 708). Organ wskazał, że zgodnie z obowiązującą wówczas treścią art. 91 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Zatem zarówno krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania przedmiotowego świadczenia, jak i funkcja świadczenia zostały określone bezpośrednio w ustawie. Zagadnienie to nie zostało przekazane do unormowania w drodze zarządzenia, bowiem w myśl ust. 2 art. 91 ustawy o Policji - szczegółowe zasady wypłacania równoważnika pieniężnego, o którym mowa w ust.1 oraz jego wysokość określi Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Finansów. Uwzględniając powyższe, przepis § 12 zawarty w zarządzeniu MSWiA z dnia 30 września 1997 r. o treści "emerytom i rencistom policyjnym przyznaje się równoważniki pieniężne za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego lub za brak lokalu mieszkalnego w wysokości określonej w niniejszym zarządzeniu" został wprowadzony z przekroczeniem delegacji ustawowej, co stanowił naruszenie art. 7 Konstytucji RP poprzez działanie poza granicami prawa. Doszło bowiem do sytuacji, w której o nabyciu praw przez emerytów (rencistów) Policji zadecydowało zarządzenie, a nie ustawa, co jest sprzeczne z zasadą państwa prawnego zawarta w art. 2 Konstytucji RP. Reasumując organ II instancji stwierdził, że z brzmienia art. 91 ust.1 ustawy o Policji, prawo do równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego przysługuje policjantowi, a nie emerytowi policyjnemu. Komendant Główny Policji podniósł, że również przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. nr 8 poz. 67 ze zm.) nie pozwalają traktować emerytowanych funkcjonariuszy Policji w zakresie tego prawa w sposób tożsamy, jak policjantów w służbie czynnej. Tym samym w ocenie organu, decyzja z dnia [...] maja 1998 r. przyznająca B.K. prawo do równoważnika pieniężnego za remont lokalu jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ponieważ została wydana w oparciu o niekonstytucyjny przepis zarządzenia, a nie na mocy zapisów ustawowych, zaś realizacja decyzji wydanej bez podstawy prawnej nie może być uznana za działanie na podstawie obowiązującego prawa i godziłoby w zasadę praworządności, która została określona w art. 6 K.p.a. Decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2012 r. stała się przedmiotem skargi B.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze tej skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności Komendanta Głównego Policji jak i decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2012 r. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że działanie Komendanta Głównego Policji po uprawomocnieniu się wyroku II SA/Go 402/11 w sprawie dotyczącej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego jest niezrozumiałe, gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. jak i Naczelny Sąd Administracyjny kilkakrotnie przeprowadził kontrolę legalności decyzji z dnia [...] maja 1998 r. i doszedł do wniosku, że pomimo zmiany stanu prawnego wskutek nowelizacji przepisów rozporządzenia nie spowodowało to automatycznie wygaśnięcia z dniem 1 stycznia 2006 r. decyzji administracyjnej przyznającej prawo do równoważnika. Zdaniem skarżącego w sprawie zarówno Komendant Wojewódzki Policji w [...] jak i Komendant Główny Policji celowo tworzą okoliczności, które mają doprowadzić do odsunięcia w czasie merytorycznego załatwienia sprawy. Zgodnie z obowiązującym prawem, organa Policji - zobowiązane są do wykonania wyroku i wypłaty zaległego równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, a dopiero później mogą prowadzić różnego rodzaju postępowania administracyjne, które będą podlegały również kontroli sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Pismem z 9 lipca 2012 r. skarżący podtrzymał swoją skargę i podkreślił, że decyzja z dnia z [...] maja 1998 r. jest decyzją ostateczną, pozostającą w obiegu prawnym i z tego tytułu należy się mu sporny równoważnik pieniężny. W związku z tym, skarżący wniósł o zobowiązanie organów Policji do wypłacenia równoważnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stwierdzić należy, że z dniem 17 października 1997 r. weszła w życie ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. nr 78, poz. 483), będąca najważniejszym aktem prawnym w systemie prawa. Inne akty prawne muszą być z nią zgodne. Konstytucja przyjęła zamknięty system źródeł prawa powszechnie obowiązującego i stosownie do treści art. 87 ust. 1, źródłami powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczpospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Natomiast zgodnie z art. 93 Konstytucji zarządzenia ministra mają charakter wewnętrzny i obowiązują tylko jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu te akty oraz nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych i innych podmiotów. Z kolei na mocy art. 241 ust. 6 Konstytucji RP, Rada Ministrów została zobowiązana w okresie 2 lat od dnia wejścia w życie Konstytucji, do dostosowania wyżej wymienionych aktów prawnych do warunków określonych w art. 87 ust. 1 i art. 92 Konstytucji oraz zastąpienia ich rozporządzeniami wydanymi na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Wobec powyższego zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania policjantom równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich zwracania (M.P. nr 76, poz. 708), mogło co do zasady – mając na uwadze powyższe ograniczenia – stanowić podstawę do wydania skarżącemu B.K. decyzji Komendanta Rejonowego Policji w [...] z dnia [...] maja 1998 r. przyznającej mu prawo do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Jednakże istota prawidłowości i zgodności z prawem wydania powyższej decyzji sprowadza się do innego zagadnienia. Otóż stosownie do treści art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. nr 30, poz. 178 z późn. zm.), policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący z dniem [...] sierpnia 1987 r. został zwolniony ze służby w Milicji Obywatelskiej. Zatem w dniu wydania decyzji o przyznaniu równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, nie był już funkcjonariuszem – w ówczesnym czasie – Policji. Wobec powyższego, jako podstawy prawnej spornej decyzji nie mógł stanowić wskazany już wyżej przepis art. 91 ust. 1 ustawy. Prawdą natomiast jest, że § 12 ust. 1 zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania policjantom równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich zwracania (M. P. nr 76, poz. 708) i które to zarządzenie (§ 1) wskazano jako podstawę materialnoprawną decyzji z dnia [...] maja 1998 r. nr [...] stanowił, iż emerytom i rencistom policyjnym przyznaje się równoważniki pieniężne za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego lub za brak lokalu mieszkalnego w wysokości określonej w niniejszym zarządzeniu. Jednakże zauważyć należy, że powyższe zarządzenie zostało wydane na podstawie przepisu delegacyjnego zawartego w art. 91 ust. 2 ustawy o Policji, w myśl którego szczegółowe zasady przyznawania i zwracania równoważnika, o którym mowa w ust. 1, oraz jego wysokość określa Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Finansów. Zatem po pierwsze, skoro uprawnione podmioty do otrzymywania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, tj. tylko funkcjonariusze Policji, zostały ujęte w ustawie, a więc w akcie prawnym wyższego rzędu, to brak było jakiegokolwiek upoważnienia do obejmowania w zarządzeniu tym równoważnikiem również emerytów policyjnych. Po drugie zaś skoro delegacja do wydania zarządzania ograniczała się jedynie do uwzględnienia w nim tylko szczegółowych zasad przyznawania i zwracania równoważnika, to bezsporne jest, iż nie można było w zarządzeniu wpisać innych podmiotów uprawnionych do równoważnika i w konsekwencji zapis § 12 bez jakiegokolwiek wątpienia przekracza upoważnienie ustawowe, a w tej sytuacji organ słusznie uznał, iż brak było podstawy prawnej do przyznania skarżącemu spornego równoważnika, w myśl art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Tym bardziej, że również ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. nr 53, poz. 214 z późn. zm.) nie przewidywała dla emerytów policyjnych powyższego równoważnika, bowiem zgodnie z brzmieniem art. 29 ust. 1, funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio Ministra Spraw Wewnętrznych lub Ministra Sprawiedliwości albo podległych im organów, w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Reasumując zatem, emerytom policyjnym przysługiwało jedynie prawo do lokalu mieszkalnego, a nie do równoważnika za jego remont. Dodać należy, że sformułowanie "w pozostałej części utrzymuje w mocy" oznacza, że organ stwierdził nieważność decyzji, zaś – wbrew zarzutowi – stwierdzenie nieważności decyzji stanowi właśnie tryb nadzwyczajny postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się uchybień przy podejmowaniu zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji, które stanowiłyby podstawę do ich uchylenia bądź stwierdzenia nieważności. Dlatego na podstawie art. 132 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło