II FSK 2779/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Sędzia WSA del. Bartosz Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 2216/12 w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Zarządzeniem z dnia 27 lipca 2012 r. Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwano S. K. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 11 czerwca 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie, o którym mowa odebrała w dniu 2 sierpnia 2012 r. B. M. – krewna skarżącej. Wobec nieuiszczenia w wyznaczonym terminie wpisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 listopada 2012 r. odrzucił skargę S. K.. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła pełnomocnik skarżącej, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, podnosząc na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), zarzut naruszenia przepisów postepowania przez błędne zastosowanie art. 72 § 1 p.p.s.a. i przyjęcie, że pismo sądowe dotarło do rąk adresata, podczas gdy doręczenie zastępcze było nieskuteczne – co w konsekwencji skutkuje nieważnością postępowania z przyczyn wskazanych w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż nie można uznać za skuteczne doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu w trybie doręczenia zastępczego, ponieważ z akt sprawy nie wynika jednoznacznie, kim jest B. M.. Z pisma Poczty Polskiej z dnia 4 października 2012 r., będącego odpowiedzią na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III WSA w Warszawie wynika, że osoba ta jest kuzynką skarżącej. Taki sam fakt wynika z karty 16 akt sądowych niniejszej sprawy, przy czym z kart 26 i 31 wynika z kolei, iż osoba ta jest siostrą skarżącej, a w piśmie znajdującym się na karcie 38 określa się sama, jako osobę, którą z S. K. łączy bardzo silna więź psychiczna powstała wskutek długotrwałej znajomości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano również, że w toku niniejszej sprawy B. M. podawała różne miejsca zamieszkania, a rozbieżności te poddają w wątpliwość skuteczność dokonania doręczenia zastępczego w niniejszej sprawie, które zgodnie z treścią art. 72 § 1 p.p.s.a. mogło być dokonane jedynie domownikowi, a więc osobie, która zamieszkuje pod jednym dachem z adresatem przesyłki. Dodatkowo wskazano, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, aby doręczenie dorosłemu domownikowi stało się skuteczne musi on również podjąć się oddania pisma adresatowi. Przy czym w każdym przypadku sąd powinien dysponować pełną i wiarygodną informacją co do tego, czy osoba taka podjęła się wykonania tej czynności, a zobowiązanie się do oddania pisma adresatowi powinno być wyrażone w sposób jasny i niebudzący wątpliwości. Podniesiono, że doręczenie zastępcze stanowiąc wyjątek od reguły nie może być interpretowane rozszerzająco ze względu na daleko idące konsekwencje dla adresata pisma. W istocie bowiem uznanie pisma za doręczone w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a. oznacza akceptację stanu, iż w rzeczywistości adresat nie wie o jego treści. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnych czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Stosownie zaś do art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga od której pomimo wezwania nie został uiszczony wpis podlega odrzuceniu. Zatem jak wynika z treści art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucenie skargi może nastąpić, jeżeli strona mimo skutecznie doręczonego wezwania nie uiściła należnego wpisu. Wobec tego ocena, czy zachodzi podstawa do odrzucenia skargi z przyczyn formalnych zależy od oceny skuteczności doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu. W tym miejscu wskazać należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest doręczanie pism bezpośrednio adresatowi do rąk własnych (art. 67 §1 p.p.s.a.), jednak przepis art. 72 p.p.s.a. przewiduje tzw. doręczenie zastępcze, którego dokonuje się dorosłemu domownikowi adresata, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy w przypadku, gdy doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu. Użytemu w niniejszym przepisie pojęciu "domownik" ustawodawca nie nadał jakiegoś specyficznego znaczenia, więc zgodnie z regułami wykładni językowej trzeba mu przypisywać treść, jaką ma w języku potocznym. Z kolei według definicji zawartej w Słowniku języka polskiego pod red. M. Szymczaka (PWN Warszawa 2012) "domownik" to osoba stale mieszkająca w jakimś domu, człowiek mieszkający z kimś razem, np. członek rodziny, współlokator, czy pracownik domowy. Z akt postępowania administracyjnego, którymi dysponował Sąd pierwszej instancji wynika, że B. M. jest osobą opiekującą się skarżącą, przy czym z pisma Poczty Polskiej z dnia 4 października 2012 r. będącego odpowiedzią na zarządzoną przez WSA w Warszawie reklamację doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi wynika, że osoba ta jest kuzynką skarżącej. Nie sposób jednak z akt sprawy na tym etapie postępowania było wywieźć, że osoba ta jest domownikiem skarżącej, a tym bardziej, że podjęła się doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było rozważenie, czy doręczenie skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu można uznać za prawidłowe, skoro odebrała je osoba określona przez doręczyciela jako dorosły domownik, mimo tego, że z materiałów którymi dysponował Sąd nie wynikało, że zamieszkuje ona wspólnie ze skarżącą. Sytuacja taka nie pozwalała zatem jednoznacznie stwierdzić, czy B. M. jest domownikiem w rozumieniu art. 72 p.p.s.a. Dodatkowo z uwagi na fakt, iż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie znalazła się również informacja, że osoba ta podjęła się doręczenia przesyłki skarżącej Sąd stwierdza, że już samo zestawienie powyższych okoliczności winno wzbudzić wątpliwości WSA w Warszawie co do prawidłowości doręczenia skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu. W ocenie NSA, w realiach niniejszej sprawy nie doszło więc do prawidłowego doręczenia skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu, a zatem brak było podstaw do odrzucenia skargi w oparciu art. 220 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedmiotowej sprawie nie nastąpiła również nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony swych praw, a tym samym nie nastąpiło naruszenie art. 183 § 2 pkt. 5 p.p.s.a. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.