II OSK 791/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-10-09
Skład orzekający: Roman Hauser, Maria Czapska-Górnikiewicz, Jerzy Siegień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę, wydana z naruszeniem przepisów o drogach publicznych i Prawa budowlanego (brak wymaganej zgody zarządcy drogi), może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, jeśli naruszenie to nie wywołało negatywnych skutków społeczno-gospodarczych niemożliwych do zaakceptowania?Ratio decidendi
Naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, polegające na braku wymaganej zgody zarządcy drogi, nie stanowi rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji, jeśli nie wywołało ono negatywnych skutków społeczno-gospodarczych niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa. Okoliczności powstałe po wydaniu decyzji, takie jak późniejsze uzyskanie zgody zarządcy drogi czy brak kolizji z zagospodarowaniem działki w dacie wydania decyzji, mogą wpływać na ocenę braku rażącego naruszenia.Stan faktyczny
E. i F. N. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Bielskiego z 2007 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę linii energetycznej, w części dotyczącej słupa posadowionego na działce sąsiadującej z ich nieruchomością. Organy administracji (Starosta, Wojewoda, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego) odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że choć decyzja została wydana z naruszeniem przepisów (brak zgody zarządcy drogi), naruszenie to nie było rażące. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną E. N.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie NSA Maria Czapska-Górnikiewicz del. WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kuberska-Pellegrino po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1363/12 w sprawie ze skargi E. N. i F. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1363/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. N. i F. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] Starosta Bielski, w sprawie z wniosku Zakładu [...] Sp. z o.o., zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę i przebudowę linii energetycznej niskiego napięcia wraz z przyłączami na terenie wsi B., gm. [...] na nieruchomościach nr: [...] . Decyzja stała się ostateczna w dniu 14 sierpnia 2007 r.
Pismem z dnia 7 kwietnia 2008 r. E. i F. małżonkowie N. wystąpili o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r.
Wojewoda Podlaski decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] w części dotyczącej słupa nr [...] posadowionego na działce nr [...] (sąsiadującego z działką nr [...]), a wcześniejszą decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym działek nie objętych interesem prawnym F. i E. N. tzn. działek nr: [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji stwierdził, że badana decyzja Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r. nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Wskazał także, że całe zamierzenie inwestycyjne poprawiło warunki zasilania w energię elektryczną ogółu mieszkańców wsi B., w tym również gospodarstwa Państwa N. (pismo Zakładu [...] Sp. z o.o. z dnia 27 czerwca 2011 r.). Zauważył również, że wprawdzie lokalizacja omawianego słupa przeszkadza w zagospodarowaniu działki będącej własnością E. i F. N., to jednak okoliczność ta nie może być powodem stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Kwestionowana decyzja uprawomocniła się bowiem w dniu 14 sierpnia 2007 r., a zatem przed zgłoszeniem przez F. N. budowy ogrodzenia działki [...]. (zgłoszenie z dnia 17 sierpnia 2007 r.). Tak więc w dniu wydawania badanej decyzji słup nr [...] nie kolidował w żaden sposób z zagospodarowaniem działki nr [...].
Po rozpatrzeniu odwołania E. i F. N. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] grudnia 2011 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia jest postępowaniem, którego istotą jest wyłącznie ustalenie czy orzeczenie, w stosunku do którego toczy się postępowanie, dotknięte jest przesłanką stwierdzenia nieważności określoną w art. 156 § 1 K.p.a. Przy czym jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności wymienioną w ww. przepisie jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Rozważając powyższą przesłankę organ zauważył, że zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm. – według stanu na dzień 24.07.2007 r.) przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji zatwierdzającej projekt budowlany właściwy organ sprawdza m.in. zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, oraz zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi.
W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy Brańsk, obowiązującym w dniu 24 lipca 2007 r., działka nr [...], na której posadowiono sporny słup, oznaczona była jako droga gminna. W planie tym wskazano też, że sieć elektroenergetyczna napowietrzna i podziemna może być realizowana w pasach drogowych na zasadach określonych w ustawie o drogach publicznych (§ 19 pkt 8 planu).
Mając więc na uwadze art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 1, poz. 115, ze zm.), zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach lokalizowanie w pasie drogowym obiektów budowlanych lub urządzeń niezwiązanych z potrzebami ruchu drogowego może nastąpić wyłącznie za zezwoleniem właściwego zarządcy drogi, z zastrzeżeniem ust. 7, wydawanym w drodze decyzji administracyjnej, organ odwoławczy stwierdził, że przewidziana w tym przepisie procedura nie została zachowana w niniejszej sprawie. Inwestor nie uzyskał bowiem decyzji administracyjnej zezwalającej na lokalizację słupa linii niskiego napięcia w pasie drogowym drogi gminnej zlokalizowanej na działce nr [...]. W aktach sprawy brak również potwierdzenia, że projekt budowlany kwestionowanej inwestycji został uzgodniony przez zarządcę drogi – Wójta Gminy Brańsk. Do wniosku o pozwolenie na budowę inwestor załączył jedynie pismo Wójta Gminy Brańsk z dnia [...] marca 2006 r., stanowiące oświadczenie o wyrażeniu przez Gminę Brańsk zgody na dysponowanie działkami nr [...] na cele przebudowy istniejącej linii NN i SN stacji transformatorowej i przyłączy do zasilania gospodarstw.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził zatem, że decyzja Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r. została wydana z naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Jednak w ocenie organu naruszenie to nie mogło zostać zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, które ma miejsce wtedy jeśli treść rozstrzygnięcia pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a skutki społeczno – gospodarcze wywołane przez tą sprzeczność są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa. Sytuacja taka nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie.
Zdaniem organu odwoławczego pismo Wójta Gminy Brańsk z dnia 14 marca 2006 r., ze względu na to, że zostało podpisane przez Wójta, będącego jednocześnie zarządcą drogi oraz zawiera pouczenie o konieczności uzyskania zezwolenia zarządcy drogi w trybie art. 40 ustawy o drogach publicznych na zajęcie pasa drogowego w celu prowadzenia robót budowlanych w pasie drogowym, można uznać za akt mający charakter decyzji zezwalającej na lokalizację w pasie drogowym spornego słupa. Ponadto organ zwrócił również uwagę na pozytywny aspekt kwestionowanej inwestycji, jakim jest poprawa warunków zasilania w energię elektryczną ogółu mieszkańców wsi [...], który przeważa nad negatywnym charakterem zaistniałego naruszenia. Inwestor uzyskał także decyzję wójta Gminy Brańsk z dnia [...] kwietnia 2009 r., zezwalającą na zajęcie pasa drogowego drogi gminnej zlokalizowanej na działce nr [...] w celu prowadzenia robót polegających na ustawieniu słupa nr [...] linii napowietrznej niskiego napięcia.
Wobec powyższego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że badana decyzja Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ opisane wyżej naruszenie nie wywołało negatywnych skutków społeczno – gospodarczych niemożliwych do zaakceptowana z punktu widzenia wymagań praworządnego państwa Ponadto kwestionowana decyzja została wydana przez właściwy organ, w oparciu o właściwą podstawę prawną, a także nie dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Decyzja ta nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, w dacie jej wykonania nie wywołałaby czynu zagrożonego karą oraz nie była w dniu jej wydania i nie jest trwale niewykonalna.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Podtrzymał również stanowisko organu pierwszej instancji, że okoliczność posadowienia słupa nr [...] w bramie wykonanego na podstawie zgłoszenia z dnia 17 sierpnia 2007 r. ogrodzenia działki nr [...] od strony działki nr [...] nie przemawia za stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2007 r., gdyż w dacie wydawania tej decyzji lokalizacja spornego słupa nie kolidowała w żaden sposób z istniejącym wówczas zagospodarowaniem na działce nr [...].
Skargi na decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. i F. N., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest badanie przez organ nadzoru czy zaskarżona decyzja dotknięta jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Dokonując zatem oceny, czy zachodzą przesłanki wskazane w tym przepisie, organ nadzoru zobowiązany jest do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy według daty wydania badanej decyzji. Organ nadzoru nie jest natomiast uprawniony do orzekania co do istoty postępowania zakończonego kontrolowaną decyzją, ani też nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących meritum tego postępowania.
Zdaniem Sądu zasadniczą kwestią w rozpoznawanej sprawie było więc ustalenie, czy decyzja Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca [...] Sp. z o.o. pozwolenia na budowę i przebudowę linii energetycznej niskiego napięcia wraz z przyłączami na terenie wsi B. gm. [...] na nieruchomościach nr: [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa w części dotyczącej słupa nr [...] posadowionego na działce nr [...] (sąsiadującej z działką nr [...] – stanowiącą własność skarżących). Przy czym o tym czy naruszenie prawa jest rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., decyduje ocena skutków społeczno - gospodarczych, jakie ono za sobą pociąga.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wątpliwości na budzi fakt, że kwestionowana decyzja Starosty Bielskiego z dnia 24 lipca 2007 r. została wydana z naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, tj. bez wymaganej prawem zgody zarządcy drogi na lokalizację słupa nr [...] w pasie drogowym. W związku z powyższym należało ocenić, czy takie naruszenie prawa wywołało skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności.
Mając powyższe na uwadze Sąd wskazał, że inwestor w dniu 6 kwietnia 2009 r. uzyskał decyzję wójta Gminy Brańsk zezwalającą na zajęcie pasa drogowego drogi gminnej zlokalizowanej na działce nr [...] w celu prowadzenia robót polegających na ustawieniu słupa nr [...] linii napowietrznej niskiego napięcia. Ponadto do wniosku o pozwolenie na budowę inwestor dołączył pismo Wójta Gminy Brańsk z dnia 14 marca 2006 r., stanowiące oświadczenie o wyrażeniu przez Gminę Brańsk zgody na dysponowanie działkami nr [...] na cele przebudowy istniejącej linii NN i SN stacji transformatorowej i przyłączy do zasilania gospodarstw. Pismo to zostało podpisane przez Wójta, będącego jednocześnie zarządcą drogi oraz zawierało pouczenie o konieczności uzyskania zezwolenia zarządcy drogi w trybie art. 40 ustawy o drogach publicznych na zajęcie pasa drogowego w celu prowadzenia robót budowlanych w pasie drogowym, które inwestor uzyskał. Również Gmina Brańsk biorąca udział zarówno w postępowaniu zwykłym zakończonym decyzją Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r., jak i w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, nie domagała się uchylenia, czy też stwierdzenia jej nieważności. Dodatkowo zwrócił uwagę, że pozytywny aspekt kwestionowanej inwestycji, jakim jest poprawa warunków zasilania w energię elektryczną ogółu mieszkańców wsi B. przeważa nad negatywnym charakterem zaistniałego naruszenia wywołanego nierespektowaniem obowiązujących przepisów prawa. Ponadto Sąd zauważył, że w dniu wydawania badanej decyzji słup nr [...] nie kolidował w żaden sposób z zagospodarowaniem działki nr [...] będącej własnością skarżących E. i F. N. Badana decyzja z dnia [...] lipca 2007 r. została bowiem wydana i uprawomocniła się przed zgłoszeniem przez F. N. (zgłoszenie z dnia 17 sierpnia 2007 r.) budowy ogrodzenia działki [...].
W związku z powyższym, Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organu odwoławczego, że kwestionowana decyzja Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zaistniałe naruszenie nie wywołało negatywnych skutków społeczno – gospodarczych niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządnego państwa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2012 r. wniosła E. N. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 156 § 1 pkt 2, 6 i 7 w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że decyzja Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r. nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w tym przepisie i z tych względów decyzja ta odpowiada prawu;
2) art. 156 § 1 pkt 2, 6 i 7 K.p.a. poprzez jego pominięcie i nieuwzględnienie okoliczności, że decyzja Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r. została wydana z naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych, tj. bez wymaganej prawem zgody zarządcy drogi na lokalizację słupa nr [...] w pasie drogowym, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności z uwagi na rażący charakter naruszenia wskazanych przepisów i prawa;
3) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a. przez ich rażące naruszenie wynikające z:
a) rozpoznania sprawy bez uwzględnienia interesu skarżącej i interesu społecznego,
b) rozpoznania sprawy bez przeprowadzenia postępowania dotyczącego ustaleń w zakresie ważnego interesu strony oraz interesu społecznego,
c) zaniechania dokonania wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności interesu skarżącej, okoliczności wybudowania przez nią bramy wjazdowej na nieruchomość oznaczoną nr [...], według udzielonego pozwolenia na jej budowę;
4) art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym na datę wydania decyzji z dnia [...] lipca 2007 r.) poprzez nieuwzględnienie, że zachowanie procedury przewidzianej tym przepisem wymagało od inwestora uzyskania zezwolenia zarządcy drogi wydanego w drodze decyzji administracyjnej;
5) art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez jego pominięcie i nieuwzględnienie, że przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, a w aktach sprawy brak jest potwierdzenia, że projekt budowlany kwestionowanej inwestycji został uzgodniony przez zarządcę drogi – Wójta Gminy Brańsk;
6) art. 140 Kodeksu cywilnego poprzez jego pominięcie i nieuwzględnienie, że zaskarżone orzeczenie narusza prawo skarżącej do korzystania ze swego prawa własności nieruchomości rolnej zgodnie z jej przeznaczeniem;
7) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", poprzez jego pominięcie i nieodniesienie się w uzasadnieniu skarżonego wyroku do zarzutów podniesionych w skardze, w szczególności dotyczących naruszenia przepisów prawa, art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz rażącego naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, tj. uniemożliwienia/ograniczenia dostępu do drogi publicznej.
W oparciu o powyższe zarzuty E. N. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie spawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył uczestnik postępowania F. N. wnosząc o jej uwzględnienie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana w dniu [...] kwietnia 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] grudnia 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] wydanej w przedmiocie pozwolenia na budowę w części dotyczącej słupa nr [...] posadowionego na działce nr [...] (sąsiadującej z działką nr [...]) .
Zaskarżone decyzje zapadły zatem w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, którego celem jest ustalenie czy kontrolowane w tym postępowaniu rozstrzygnięcie jest dotknięte którąś z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje dwa odrębne tryby wzruszenia wadliwej decyzji – tryb wznowienia postępowania uregulowany w art. 145 i następnych K.p.a. oraz stwierdzenia nieważności decyzji uregulowany w art. 156 i następnych K.p.a. Tryby te są rozłączne i organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może orzekać o zasadności wznowienia postępowania.
Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje, że decyzja ta traci swą moc obowiązującą wstecznie od dnia jej wydania. Istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, że przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia tej nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji, co oznacza, że decyzja, której nieważność stwierdzono, wydana została niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, przy czym niezgodność ta spełnia co najmniej jedną z przesłanek, ustawowo określonych, jako przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji.
Aby stwierdzić nieważność decyzji należy ustalić, że wadą dotknięta jest sama decyzja, a nie poprzedzające tą decyzję postępowanie. Podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu nie budzącego wątpliwości interpretacyjnych a nadto, że skutkiem tego naruszenia jest powstanie - w następstwie wydania tej decyzji - sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje więc przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Przy rażącym naruszeniu prawa chodzi niewątpliwie o tego rodzaju wady, które powodują konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego z racji istnienia w nich wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji. Naruszenia prawa mają charakter rażący w sytuacji, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części.
Mając na uwadze powyższe należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, a także ocenę dokonaną przez organy, że decyzja Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca [...] Sp. z o.o., pozwolenia na budowę i przebudowę linii energetycznej niskiego napięcia wraz z przyłączami w części dotyczącej słupa nr [...] posadowionego na działce nr [...] (sąsiadującej z działką nr [...]) nie jest obarczona żadną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., w tym wadą rażącego naruszenia prawa tj. art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych. W dniu wydania badanej decyzji o pozwoleniu na budowę przewidziana w niej lokalizacja słupa nr [...] nie kolidowała w żaden sposób z zagospodarowaniem działki nr [...]. Zgłoszenie budowy ogrodzenia działki zostało dokonane dopiero po uprawomocnieniu się tej decyzji. Tak więc sam fakt nieuwzględnienia przez organ administracji architektoniczno-budowlanej uprzedniego udzielenia pozwolenia na budowę obiektu kolidującego z budową objętą zgłoszeniem oraz okoliczność późniejszego rozpoczęcia budowy słupa, zgodnie z decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nie świadczy o naruszeniu prawa w dacie jej wydania. Tym samym okoliczności, które nastąpiły po wydaniu kwestionowanej decyzji, nie mogły mieć wpływu na ocenę charakteru naruszenia wymienionych powyżej przepisów.
Stwierdzić zatem należy, że wskazywane przez skarżącą naruszenia prawa nie kwalifikują się jako przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Zarzut braku udziału w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], a w konsekwencji także zarzut naruszenia art. 140 K.c. i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez uniemożliwienie skarżącej korzystania z przysługującego jej prawa własności do nieruchomości czy też z drogi publicznej stanowi przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.).
Powyższy fakt przesądził już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2375/10 dotyczącym wznowienia postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją Starosty Bielskiego z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę. NSA rozważając kwestię interesu prawnego skarżącej w tym postępowaniu stwierdził, że E. i F. małżonkowie N. mają interes prawny do udziału w postępowaniu wzniowieniowym ze względu na to, że nie byli stronami postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę i przebudowę linii energetycznej niskiego napięcia wraz z przyłączami na terenie wsi B. W wyniku tego uchybienia w dniu dokonywania zgłoszenia ogrodzenia i bramy wjazdowej na działce nr [...] nie wiedzieli ono o posadowieniu słupa na wysokości ich działki w miejscu usytuowania bramy wjazdowej. Okoliczność powyższa może prowadzić do ograniczenia uprawnień właścicielskich małżonków N. i przesądza o posiadaniu przez nich interesu prawnego do wznowienia postępowania dotyczącego powołanego wyżej pozwolenia na budowę.
Również błąd organu przejawiający się w wydaniu kwestionowanej decyzji bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu (art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego), tj. bez uzyskania zezwolenia zarządcy drogi, wydanego w drodze decyzji administracyjnej, na lokalizację słupa nr [...] w pasie drogowym stanowi przesłankę wznowieniową (art. 145 § 1 pkt 6 K.p.a.). Podnoszone zatem przez skarżącą kwestie powinny być rozpatrzone we wznowionym postępowaniu dotyczącym powołanego wyżej pozwolenia na budowę. Sprawa ta po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2375/10 oddalającym skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 71/10, którym uchylono obie wydane w sprawie decyzje, wróciła do organów administracji architektoniczno – budowlanej celem ponownego rozpoznania. Postępowanie w tej sprawie zostało wprawdzie zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania nieważnościowego, ale z chwilą wydania niniejszego wyroku ustała przesłanka do zawieszenia tego postępowania. Zgodnie z powołanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2375/10 organy administracji architektoniczno – budowlanej przeprowadzając ponownie postępowanie wznowieniowe "przeprowadzą je z udziałem jako stron postępowania małżonków F. i E. N., a także przeprowadzą postępowanie co do istoty sprawy mając na uwadze, że inwestycja w postaci bramy wjazdowej i ogrodzenia działki nr [...] została wykonana zgodnie z przepisami prawa".
Z uwagi na powyższe nie może odnieść skutku zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2, 6 i 7 K.p.a. poprzez jego pominięcie i niestwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji pomimo rażącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oraz art. 39 ust. 3 ustawy o drogach publicznych. Jak już wyżej wyjaśniono, zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego uzasadniający wznowienie postępowania, w rozumieniu art. 145 K.p.a., nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a., należy wyjaśnić, że celem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie może być rozpoznawanie sprawy tak jak w postępowaniu zwykłym. Fakt, że postępowanie nadzorcze jest odrębnym, nadzwyczajnym postępowaniem, mogącym ograniczać się wyłącznie do badania czy decyzja wydana w postępowaniu zwykłym jest obarczona wadą kwalifikowaną, powoduje daleko idące konsekwencje w zakresie granic zakreślających działanie organu nadzoru.
Z powyższych względów nie mogła być badana również w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu nieważnościowym podnoszona przez F. N. w odpowiedzi na skargę kasacyjną kwestia dotycząca zarzucanych inwestorowi odstępstw od dokumentacji projektowej przy budowie słupa nr [...]. Do badania bowiem przypadków istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę służy odrębny tryb postępowania zwykłego uregulowany w art. 51 Prawa budowlanego.
Jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw ocenić należy także zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska Sądu odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy jest ono sporządzone w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji jest wolne od wskazanych w skardze kasacyjnej uchybień i wad, a zwłaszcza takich, które uniemożliwiałyby jego kontrolę instancyjną, czy też miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło