I FZ 4/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 758/12 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 lipca 2012 r., nr ... w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 758/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 3 lipca 2012 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że strona w skardze na ww. decyzję zawarła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tejże skargi. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że pismem z dnia 22 maja 2012 r. poinformowano go, że termin załatwienia sprawy w zakresie podatku VAT został przedłużony do dnia 31 lipca 2012 r. W dniu 3 września 2012 r. dokonano odbioru zajętych na poczet podatku VAT samochodów. Z rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu skarżący dowiedział się, że decyzja w zakresie podatku VAT została wydana i wysłana w lipcu 2012 r. Skarżący wyjaśnił, że otrzymał decyzje w zakresie podatku dochodowego, nie otrzymał zaś decyzji w zakresie podatku VAT, nie otrzymał również żadnego awiza z poczty. W okresie, w jakim miała mu być doręczona kwestionowana decyzja skarżący był chory, osłabiony, zażywał leki i przebywał w domu swojej matki, gdyż żona w tym czasie wyjechała z córką nad morze. Do pisma skarżący załączył stosowne zaświadczenia lekarskie. WSA w Warszawie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej. W szczególności nie wykazał, że choroba uniemożliwiła mu wyręczenie się inną osobą w celu dokonania czynności w przewidzianym przez ustawę terminie. Sąd podkreślił, że skarżący jest przedsiębiorcą i stopień jego staranności należy oceniać przez pryzmat profesjonalnego charakteru prowadzonej działalności gospodarczej. Nawet jeśli skarżący miał problemy z chodzeniem, to – w ocenie Sądu – nie uniemożliwiało mu to telefonicznego dowiedzenia się o fakcie wydania decyzji z końcem przedłużonego terminu do załatwienia sprawy. Ponadto Sąd przyjął, że z uzasadnienia wniosku nie wynika, że choroba skarżącego miała na tyle nagły charakter, że uniemożliwiła skarżącemu podjęcie stosownych działań w celu zapobieżenia negatywnym konsekwencjom związanym z naruszeniem terminu do wniesienia skargi. Strona zaskarżyła opisane wyżej postanowienie, zarzucając przy tym Sądowi pierwszej instancji naruszenie: - art. 45 Konstytucji RP, przez pozbawienie go drogi sądowej wskutek uznania doręczenia zastępczego za wypełnienie tej drogi, - art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "P.p.s.a."), przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wskutek uznania, że napad dny moczanowej jest zawiniony przez skarżącego, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a wniosek o przywrócenie tego terminu został zgłoszony w terminie 7 dni od powzięcia wiadomości o decyzji wydanej w sprawie (czego nie kwestionuje Sąd pierwszej instancji). Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Zaskarżone postanowienie, w kontekście treści powyższych przepisów, odpowiada prawu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie bowiem przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący wskazał, że okolicznością wyłączającą jego winę w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi jest atak choroby i związana z tym konieczność przebywania poza miejscem zamieszkania w czasie, gdy awizowana była przesyłka zawierająca decyzję organu podatkowego. Ponadto skarżący w zażaleniu wskazał, że uprzednie powiadomienie go przez organ o przedłużeniu terminu do załatwienia jego sprawy do dnia 31 lipca 2012 r. "uśpiło jego czujność, która wobec odbioru innych pism po zakończeniu choroby nie została wzbudzona aż do dnia zajęcia pojazdów", tj. do dnia 3 września 2012 r. Jak wynika z akt podatkowych pierwsze awizo dotyczące przesyłki poleconej zawierającej decyzję pracownik poczty pozostawił pod adresem wskazanym przez skarżącego jako adres do korespondencji w dniu 9 lipca 2012 r. i kolejne w dniu 17 lipca 2012 r. (karta 32). W okolicznościach tej sprawy – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że skarżący nie wykazał, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi na decyzję organu podatkowego nastąpiło bez jego winy. Podkreślenia wymaga, że skarżący wprawdzie udokumentował, że w czasie, kiedy próbowano mu doręczyć decyzję organu podatkowego był w złym stanie zdrowia spowodowanym nagłym atakiem choroby, jednakże z nadesłanej dokumentacji lekarskiej nie wynika, aby była to choroba wyłączająca możliwość podejmowania jakichkolwiek działań. Skarżący podniósł wprawdzie, że zalecono mu oszczędzający tryb życia i przyjmowanie silnych leków przeciwbólowych, jednakże na podstawie akt sprawy nie można stwierdzić, że skarżący znajdował się w stanie uniemożliwiającym świadome podejmowanie decyzji. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że skarżący sam wskazał, że w czasie ataku choroby znajdował się pod opieką mamy, a zatem Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że nie było podstaw do uznania, że skarżący nie miał możliwości wyręczenia się inną osobą w celu dokonania spornej czynności w przewidzianym ustawą terminie. Trzeba mieć na uwadze, że skarżący był świadomy toczącego się wobec niego postępowania podatkowego. Pozostając zatem przez dłuższy czas poza adresem podanym organowi jako adres do korespondencji, skarżący – dokładając należytej staranności – powinien był zapewnić stosunkowo regularny odbiór kierowanej do niego korespondencji wyręczając się inną osobą, bądź poinformować organ podatkowy o tymczasowej zmianie miejsca pobytu. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że przywrócenie terminu jest instytucją wyjątkową, stosowaną jedynie w szczególnych przypadkach, kiedy strona wykaże, że uchybiła terminowi do dokonania danej czynności procesowej bez swojej winy, to jest, że mimo dołożenia należytej staranności z jakiegoś względu nie była w stanie dokonać takiej czynności w terminie przewidzianym w ustawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z wyżej wskazanych względów, w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że skarżący nie wykazał, że nie z powodu jego winy i braku należytej staranności nie wniósł skargi na decyzję organu podatkowego w stosownym terminie. Odnośnie zarzutu naruszenia przepisu art. 45 Konstytucji RP przez pozbawienie strony drogi sądowej wskutek uznania doręczenia zastępczego za wypełnienie tej drogi, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że zarzutu tego strona nie uzasadniła, poza wskazaniem, że "oddalenie zażalenia spowoduje zamknięcie skarżącemu dostępu do drogi sądowej", co w świetle ww. przepisu jest niedopuszczalne. Do tak sformułowanego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny nie może się odnieść merytorycznie, strona bowiem nie wskazała jaki – jej zdaniem – wpływ w niniejszej sprawie mogłoby mieć zastosowanie trybu doręczenia zastępczego bądź oddalenie zażalenia na prawo strony do sądu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 197 § 2 P.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (dział V, rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia.