IV SA/Gl 1591/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] Wójt K. orzekł w przedmiocie zwrotu przez R.S. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł kurator dla nieobecnego R.S. – adwokat M.K. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w trybie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że kurator został ustanowiony postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...], sygn. akt [...], w którym zakresem kontroli nie objęto postępowania odwoławczego przed tym Kolegium. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił, że to obowiązkiem organu odwoławczego było zapewnienie stronie prawidłowej reprezentacji w postępowaniu odwoławczym. Natomiast kwestionowana decyzja narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i godzi w gwarancje procesowe skarżącego, odmawiając mu prawa do odwołania się od decyzji organu pierwszej instancji. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, powołując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać, bowiem nie spełnia wymogów legalności, w kryteriach której odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz.1269, ze zm.). Trafnie w szczególności zarzuca skarga naruszenie powołanych w niej przepisów prawa poprzez błędne przyjęcie, że kurator ustanowiony na podstawie art. 34 k.p.a. w zw. z art. 184 k.r.i.o. nie jest uprawniony do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Otóż art. 34 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Celem tego przepisu jest zapewnienie wskazanej osobie właściwej reprezentacji, co umożliwia prowadzenie postępowania administracyjnego. Cel ten musi być realizowany w toku całego postępowania, które nie musi się kończyć na wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej z uwagi na zasadę dwuinstancyjności – również trafnie wskazaną w skardze. Tak więc ustanowienie kuratora przez sąd powszechny w trybie art. 184 § 1 k.r.i.o. w zw. z art. 34 § 1 k.p.a. obowiązuje w toku całego postępowania administracyjnego, jeżeli oczywiście nie ustaną przesłanki, w oparciu o które doszło do ustanowienia takiego reprezentanta, np. w razie zgłoszenia się osoby reprezentowanej lub ustalenia jej miejsca pobytu, do czego przede wszystkim winien zmierzać kurator stosownie do art. 184 § 2 k.p.a. Zakres działania kuratora w tej sprawie w żadnym razie nie został ograniczony w postanowieniu Sądu Rejonowego. Wskazuje ono organ pierwszej instancji, gdyż był on wnioskodawcą i przed nim toczyło się wówczas postępowanie administracyjne. Skoro jednak nie zakończyło się ono jednak na tym etapie, to konieczność reprezentowania nieobecnej strony nie zdezaktualizowała się. Przepis art. 34 § 1 k.p.a. nie zakłada zresztą odrębnego ustanowienia kuratora na kolejnych etapach postępowania administracyjnego. Mało tego w orzecznictwie i doktrynie przyjęto, że dla zapewnienia rzeczywistej reprezentacji strony i obrony jej interesów zakres działania kuratora obejmuje również wniesienie skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję. Podzielając to stanowisko należało zatem uchylić zaskarżoną decyzję, gdyż organ odwoławczy w żadnym razie nie mógł umorzyć postępowania odwoławczego. Nawet gdyby bowiem były podstawy do stwierdzenia, że kurator wyznaczony był wyłącznie do działania w pierwszej instancji, to i tak musiałby zapewnić skarżącemu ochronę jego praw przez kolejne wystąpienie w trybie art. 34 § 1 k.p.a. Z wcześniej podanych przyczyn było to jednak zbędne. W tym stanie rzeczy, skoro nie zachodziła wskazana w zaskarżonej decyzji przyczyna umorzenia postępowania odwoławczego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzeczono, jak w sentencji. Z uwagi na korzystne dla skarżącego rozstrzygnięcie odpadła przy tym możliwość rozważenia zawieszenia postępowania w oparciu o art. 125 § 1pkt 3 tego prawa, gdyż nieobecność skarżącego w toku postępowania sądowego, skutecznie zainicjowanego wniesieniem skargi, nie miała wpływu na ochronę jego uprawnień. mw