I OZ 122/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 553/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy rozgraniczenia nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, postanowieniem z dnia 2 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 553/12, odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję SKO we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2012 r. w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy rozgraniczenia nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym skarżący wskazali, iż uzyskiwany przez nich dochód łącznie wynosi 1.849 zł, nie otrzymują wsparcia finansowego z pomocy społecznej oraz posiadają udziały we własności działek gruntu o łącznej powierzchni 2.500 m2. Wskazali, że na energię elektryczną wydali 200 - 300 zł, na wodę wydali 50 zł, na leki wydali 300 - 400 zł, ponadto na kserokopie niezbędnych dokumentów w prowadzonych przez siebie sprawach wydali ok. 1.000 zł. WSA we Wrocławiu podniósł, że skarżący nie wykazali, iż nie są oni w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego w wysokości 200 zł bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonych przez skarżących dokumentów nie wynika, że skarżący nie są w stanie ponieść kosztów sądowych w zainicjowanym przez siebie postępowaniu. Badając podane przez z skarżących kwoty, które wydają na swoje utrzymanie,, Sąd I instancji uznał, że skarżący wykazali, iż miesięcznie z kwoty 1849 zł emerytur wydatkują 1000 zł, a zatem pozostaje im jeszcze kwota 849 zł. Na podstawie złożonych przez skarżących dokumentów nie można powiedzieć, że kwota 200 zł wymaganego wpisu sądowego nie jest rażąco wysoka w stosunku do dochodów osiąganych regularnie przez skarżących, a jej uiszczenie doprowadzi do uszczerbku w zakresie utrzymania koniecznego. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący są inicjatorami wielu spraw sądowych a oczywiste jest, iż w każdej sprawie należy pokrywać koszty sądowe. Nie można jednak uznać, że skarżący nie są w stanie pokryć kosztów postępowania, w którymś z kolejnych postępowań, tym bardziej, iż nie przedstawili dowodów potwierdzających ponoszenie tychże kosztów sądowych. Od podmiotu inicjującego postępowanie przed sądem jest wymagana racjonalność zachowania, rozumiana jako świadomość podejmowanych czynności oraz możliwość przewidzenia ich skutków. Podmiot ten powinien mieć więc na uwadze konieczność poniesienia określonych kosztów związanych z tym postępowaniem i odpowiednio wcześnie podjąć starania w celu zgromadzenia niezbędnych na ten cel środków pieniężnych. WSA we Wrocławiu wskazał również, że subiektywne przekonanie skarżących, iż Sąd działa na ich niekorzyść, także nie stanowi okoliczności, która w jakikolwiek sposób uzasadnia potrzebę przyznania prawa pomocy. Wnioski i pisma skarżących zawierają opinie, dotyczące działalności rozmaitych organów administracji publicznej i Sądu, co uniemożliwia dokonanie obiektywnej oceny ich sytuacji majątkowej, a więc odbiera skarżącym możliwość ewentualnego uzyskania prawa pomocy. Tymczasem to na skarżących spoczywał obowiązek wykazania, że nie są w stanie pokryć kosztów postępowania, jednak skarżący ani we wniosku, ani w kolejnych pismach, tego nie wykazali, zatem należało odmówić im przyznania prawa pomocy. Sąd I instancji podniósł też, że wysokość wpisu od skargi została ustalona na podstawie § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193, ze zm.), jeśli więc skarżący nie zgadzają się z ustaloną wysokością wpisu, to powinni, zgodnie z udzielonym pouczeniem, złożyć stosowne zażalenie. Trybem kwestionowania ustalonej wysokości wpisu nie jest natomiast sprzeciw od postanowienia wydanego w przedmiocie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.s.a.), ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i ma zastosowanie do osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Według zaś art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy bierze się nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali, iż znajdują się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ich do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że stan majątkowy nie pozwalaj zaliczyć skarżących do osób, których środki do życia są ograniczone. Skarżący wykazali bowiem, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe i osiągają wspólnie dochód miesięczny w wysokości 1849 zł oraz posiadają udziały gruntu o łącznej powierzchni 2.5000 m². Skarżący nie przedłożyli kopii rachunków, natomiast wskazali, że wydatki na energię elektryczną wynoszą 200 - 300 zł, na wodę wynoszą 50 zł, a na leki wynoszą 300 - 400 zł. W takiej sytuacji należy uznać, że WSA we Wrocławiu zasadnie uznał, iż skarżącym pozostaje kwota, która pozwala im, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny, uiścić wpis. Skarżący nie wykazali okoliczności, które mogłyby świadczyć o ich trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.