II SA/Gd 535/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Maria Flisikowska, po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w G. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w G. z dnia 22 czerwca 2012 r., nr [...], 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Syndyka Masy Upadłości "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w G. kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Syndyk Masy Upadłości "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w G. wniósł skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 lipca 2012 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 czerwca 2012 r. o odrzuceniu zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 23 marca 2011 r. nr [...], w którym to tytule jako zobowiązanego do wykonania nakazu wskazano Syndyka Masy Upadłości "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w G. Tytuł ten wystawiono celem egzekucji nakazu rozbiórki urządzenia technicznego składającego się z 3 rusztów technologicznych o konstrukcji stalowej, służących do montażu elementów konstrukcji okrętowych, wybudowanego na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w G., bez pozwolenia na budowę. Obowiązek nakazu rozbiórki orzeczono decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 października 2006 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 3 stycznia 2007 r. utrzymał tę decyzję w mocy. Po wydaniu tej decyzji, w dniu 31 stycznia 2007 r., organ egzekucyjny przesłał zobowiązanemu upomnienie. Nie doszło wówczas jednak do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, bowiem decyzja organu II instancji została wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2007 r., którym stwierdzono nieważność decyzji organu odwoławczego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 29 grudnia 2010 r. ponownie wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o nakazie rozbiórki. W zarzutach od tytułu egzekucyjnego Syndyk Masy Upadłości "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w G. podniósł, że decyzja, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy została wycofana z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności wyrokiem sądowym, wskazał na brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia, błędne skierowanie tytułu egzekucyjnego w stosunku do syndyka masy upadłości, bowiem ani nieruchomość, na której znajduje się obiekt budowlany ani obiekt podlegający rozbiórce nie weszły w skład masy upadłości, stwierdził, że nakaz rozbiórki nie może być wykonany, bowiem nieruchomość nie znajduje się we władaniu syndyka oraz zarzucił, że rozbiórka urządzeń została już wykonana. Nadto wskazał on na konieczność zawieszenia postępowań egzekucyjnych wszczętych przeciwko upadłemu przed ogłoszeniem upadłości, wynikającą z art. 146 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 nr 1112). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 22 czerwca 2012 r. o odrzucił wniesione zarzuty. Organ ten wskazał, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 29 grudnia 2010 r. wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o nakazie rozbiórki, wizje przeprowadzone na nieruchomości w dniu 22 maja 2007 r. i 24 kwietnia 2012 r. nie potwierdziły wykonania rozbiórki, wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko syndykowi wynika z faktu, iż jest on zarządcą majątku "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a wymóg wystosowania upomnienia został spełniony 31 stycznia 2007 r. Na skutek zażalenia wniesionego przez zobowiązanego, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 20 lipca 2012 r., utrzymał w mocy wydane postanowienie, uznając za prawidłowe ustalenia i ocenę prawną organu I instancji. W skardze na powyższe postanowienie Syndyk Masy Upadłości "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w G. wniósł o jego uchylenie, przywołując zarzuty podniesione w toku postępowania. Nadto zarzucił on, iż protokoły wizji nie mogą stanowić podstawy dokonania ustaleń odnośnie braku wykonania nakazu rozbiórki, bowiem zobowiązany nie został powiadomiony o terminie oględzin. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 229 z 2005 r., poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią środek ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Podstawą zarzutu mogą być tylko okoliczności wymienione w art. 33 ustawy, wymienione taksatywnie, co oznacza, że zarzuty wnieść można tylko z przyczyn w przepisie tym określonych. Stosownie do treści art. 33 ustawy, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Sąd uznał za uzasadniony zarzut dotyczący braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Zgodnie z art. 15 § 1 ustawy, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Przesłanie zobowiązanemu upomnienia w dniu 31 stycznia 2007 r. nie stanowi spełnienia obowiązku doręczenia upomnienia. W upomnieniu tym wskazano, że obowiązek stał się wymagalny w dniu 4 stycznia 2007 r. Co do zasady, zgodnie z art. 130 k.p.a., decyzje administracyjne podlegają wykonaniu, jeżeli są ostateczne bądź zaopatrzone w rygor natychmiastowej wykonalności. Prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest możliwe, jeżeli decyzja jest wykonalna, skierowanie pisemnego upomnienia, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, dotyczy konkretnej wykonalnej decyzji. Przesłanie przez organ upomnienia było konsekwencją uostatecznienia się decyzji organu I instancji, w wyniku utrzymania jej w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia 3 stycznia 2007 r. Po przesłaniu stronie upomnienia, sąd, na skutek skargi zobowiązanego, wyrokiem z dnia 13 czerwca 2010 r. stwierdził nieważność decyzji organu II instancji. Wyeliminowanie z obrotu prawnego tej decyzji, wywołało ten skutek, że obowiązek, którego realizacji dotyczyło doręczone upomnienia nie był wymagalny i nie mógł być egzekwowany. Obowiązek rozbiórki stał się wymagalny po wydaniu przez organ odwoławczy drugiej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w dniu 29 grudnia 2010 r. Przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku nałożonego w tej decyzji, organ winien przesłać zobowiązanemu upomnienie, które dotyczy egzekucji nakazu rozbiórki wynikającego z ostatecznej decyzji z dnia 29 grudnia 2010 r. Wskutek zasadności wniesionego zarzutu organ winien umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 34 § 4 ustawy w związku z art. 59 ust.1 pkt 7 ustawy. Za uzasadniony uznać także należy zarzut skierowania zobowiązania do syndyka masy upadłości. Organ nie rozważył tej kwestii w sposób prawidłowy. Syndyk, kwestionował, by upadły był właścicielem przedmiotowej konstrukcji oraz właścicielem nieruchomości, na której jest ona posadowiona. Zarzucił on, iż ani konstrukcja, ani nieruchomość nie weszły w skład masy upadłości i nie pozostają w jego zarządzie. Kwestia ta nie została przez organ wyjaśniona. W skład masy upadłości wchodzi bowiem majątek upadłego należący do niego w dacie ogłoszenia upadłości (art. 61 i 62 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze, Dz. U. z 2012 nr 1112). W sytuacji gdy, jak twierdzi skarżący, przedmiotowe ruszty nie stanowią własności upadłego, ani nie znajdują się na nieruchomości stanowiącej własność upadłego i upadłemu nie przysługuje żaden inny tytuł prawny rzeczowy ani obligacyjny do nieruchomości ani przedmiotowych urządzeń, nie stanowią one składnika masy upadłości. Nie pozostają one zatem w masie upadłości i zarządzie syndyka i syndyk nie może zostać zobowiązany do wykonania nakazu ich rozbiórki. Obowiązek wykonania nakazu rozbiórki obciąża, zgodnie z art. 52 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, ze zm.) inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że co prawda nakaz taki w pierwszym rzędzie powinien być skierowany do inwestora, nie ma jednak możliwości nałożenia obowiązku rozbiórki na inwestora, który nie posiada tytułu do danego obiektu, a kryterium wyboru podmiotu obciążanego nakazem rozbiórki spośród podmiotów wymienionych w art. 52 Prawa budowlanego jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 27 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 522/06 niepublikowany, wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r. II OSK 158/07 Lex nr 468723). Nie można zatem orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. Z okoliczności sprawy nie wynika, czy inwestor posiada tytuł prawny umożliwiający mu realizację nałożonego decyzją obowiązku. Jednocześnie brak jest podstaw do stwierdzenia, by obowiązek nakazu rozbiórki podlegał zgłoszeniu do masy upadłości. Dokonanie zgłoszenia ma na celu zaspokojenie wierzyciela w ramach podziału funduszów masy upadłości. Przypadek taki nie zachodzi w niniejszej sprawie, która dotyczy nałożonego decyzją administracyjną obowiązku nakazu rozbiórki. Za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 146 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe i naprawcze. Przepis ten stanowi bowiem, że postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości, wszczęte przed ogłoszeniem upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości, dotyczy on zatem wyłącznie postępowań egzekucyjnych wszczętych przed ogłoszeniem upadłości. Sąd uznał za uzasadniony zarzut błędnego orzeczenia o odrzuceniu zarzutów. Merytoryczne rozpatrzenie zarzutów uzasadnia bowiem uznanie ich za niezasadne. Zarzut wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie decyzji wycofanej z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia jej nieważności jest oczywiście bezzasadny. Jak już bowiem wyżej wskazano, decyzją z dnia 29 grudnia 2010 r., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego, w wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wystawienie tytułu wykonawczego miało miejsce w dniu 23 marca 2011 r., a więc już po wydaniu decyzji ostatecznej. Wobec zasadności zarzutu braku doręczenia upomnienia podnoszona przez skarżącego kwestia wykonania nakazu rozbiórki i błędnych ustaleń w tym zakresie nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Niemniej wskazać należy, że fakt zrealizowania obowiązku winien być wykazany przez zobowiązanego. W aktach postępowania brak jest dowodów, z których wynikałby fakt wykonania nakazu rozbiórki. Przeciwnie ze znajdujących się w aktach protokołów oględzin z dnia 22 maja 2007 r. jak i 24 kwietnia 2012 r. wynika, iż konstrukcja nadal znajduje się na nieruchomości. Zarzut skarżącego, że protokoły te zostały sporządzone jednostronnie przez organ bez udziału skarżącego jest uzasadniony, niemniej jednak protokoły te potraktować można jako notatki urzędowe sporządzone przez organ, a treść tych notatek nie potwierdza wykonania nakazu rozbiórki. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270), uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę, organ winien uwzględnić zawarte w uzasadnieniu wyroku ocenę prawną i wskazania odnośnie dalszego toku postępowania.