III SA/Gd 457/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 maja 2012 r. sygn. akt [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: I. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; II. odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 25 października 2012 r. (data wpływu do Sądu 29 października 2012 r.) skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane zostało w sprawie z zakresu pomocy społecznej. Z tego względu, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że skarżący jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w pkt I sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś żądanie wnioskodawcy ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ww. aktu normatywnego, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z kolei zgodnie z regulacją zawartą w art. 262 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W świetle powołanych uregulowań prawo pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika przyznaje się, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Zatem to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Ze złożonego przez A. L. oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dodatkowych oświadczeń zawartych w piśmie z dnia 12 listopada 2012 r. wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W ramach wspólności majątkowej małżeńskiej ww. posiada dwie nieruchomości. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Żona wnioskodawcy (która w świetle jego oświadczeń nie pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym) uzyskuje miesięczny dochód brutto w kwocie 900 zł. Wnioskodawca obecnie nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej jednakże wystąpił do organu pomocy społecznej ze stosownym wnioskiem w tej materii. Ponadto skarżącego wspiera finansowo syn pokrywając należności związane z zakupem lekarstw oraz regulowaniem opłat za energię. Zgodnie z art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z uwagi na wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2012 r. (doręczonym w dniu 9 listopada 2012 r. - dowód: potwierdzenie odbioru; akta sprawy) wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów; odpisów zeznań podatkowych za 2011 r. bądź imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu; w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów – oświadczenia czy korzysta z jakichkolwiek form pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; oświadczenia o wysokości otrzymywanej pomocy finansowej od członków rodziny; dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon i inne); oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Z ww. zobowiązania A. L. nie wywiązał się w sposób pełny gdyż do akt sprawy poza pismem z dnia 12 listopada 2012 r. zawierającym określone oświadczenia nie zostały nadesłane jakiekolwiek dokumenty. Skarżący nie wnosił również o przedłużenie wyznaczonego 7 – dniowego terminu. W związku z powyższym stwierdzić trzeba, że przedłożony przez ww. materiał dowodowy nie potwierdza bardzo ważnych dla oceny jego sytuacji finansowej okoliczności. Po pierwsze, na podstawie zgromadzonych w aktach dokumentów oraz oświadczeń samego wnioskodawcy nie można ustalić z czego wnioskodawca się obecnie utrzymuje. Wątpliwe w świetle materiału dowodowego sprawy (w tym zapisów umowy na otrzymanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej) jak i faktu, iż wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą jest nadto oświadczenie, że wnioskodawca nie posiada jakichkolwiek rachunków bankowych. Ponadto wnioskodawca pomimo wyraźnego wezwania w tym zakresie nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania, które z oczywistych względów musi na bieżąco ponosić. Wymienione braki i niejasności - na tle selektywnych informacji zawartych w samych formularzu PPF oraz oświadczeń zawartych w piśmie z dnia 12 listopada 2012 r. - nie pozwalają w ocenie referendarza na uznanie, iż skarżący dokonał wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją obecną sytuację finansową. Okoliczność powyższa skutkuje zaś niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Zważyć w tym miejscu należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę aktualnego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; orzeczenia.nsa.gov.pl.) zaś rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają uznać, że udowodniła ona, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie regulacji normatywnej zawartej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.