IV SA/Wr 551/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.) Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. sprawy ze skargi L. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego L. W. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) – dalej ustawa, odmówił L. W. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji podał, że strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., który stanowi, że "Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady". Załączone do wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich dokumenty – ankieta personalna Biura Dowodów Osobistych w T., życiorys oraz akt urodzenia siostry wnioskodawcy – G. z dnia 22 listopada 1944 r. potwierdzają deportację strony wraz z rodziną z W.W. na teren III Rzeszy i przymusowe zatrudnienie rodziców w charakterze robotników rolnych w majątku [...]. Deportacja do pracy przymusowej w III Rzeszy nie stanowi represji (działalności kombatanckiej) w rozumieniu art. 1-4 ustawy, wobec powyższego organ nie miał podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich. Wniosek o ponowne rozpoznanie skargi złożył wnioskodawca L. W. – wniósł o przyznanie statusu osoby represjonowanej i zrównania uprawnień z "Sybirakami". Uzasadniając odwołanie przywołał treść art. 4 ustawy oraz preambuły do wyżej wymienionej ustawy. Według skarżącego ustawa, która (w art. 4) stanowi między innymi, że represjami wojennymi są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR, w sposób ewidentny narusza zasadę sprawiedliwości społecznej, równości wobec prawa, prawa do równego traktowania, o czym mówi między innymi obowiązująca Konstytucja RP a także art. 7 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka zgodnie, z którym: wszyscy są równi wobec prawa i są uprawnieni bez jakiejkolwiek dyskryminacji do jednakowej ochrony prawnej. Wszyscy są uprawnieni do jednakowej ochrony przed jakąkolwiek dyskryminacją, będącą pogwałceniem niniejszej Deklaracji, i przed jakimkolwiek podżeganiem do takiej dyskryminacji. Wskazał, że wyrazy "represja" i "deportacja" mają tożsame znaczenie. Należy uznać, że praca robotników przymusowych III Rzeszy w okresie II wojny światowej mieści się w pojęciu represji wojennych. Podkreślił, że akty prawa międzynarodowego oraz wyrok Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze z 1946 r. uznają między innymi deportację na roboty przymusowe za zbrodnie wojenne. Dodał, że w miejscowości W., w której przebywał z rodzicami istniała filia obozu koncentracyjnego w Neuenhamme i w każdej chwili można było tam trafić. Podał też, że prawdopodobnie zdjęcie ojca z numerem znajdujące się na ankiecie pochodzi z okresu kiedy zabrano go od rodziny i skierowano go do kopania okopów. Wyjaśnił, że z rodzicami i siostrą został deportowany z W.W. do Niemiec. Rodzina skarżącego straciła dom i cały dobytek. Powyższe odwołanie nie zawiera podpisu. Na tę okoliczność pracownik organu sporządził notatkę służbową i dodał, że do odwołania został dołączony wniosek o przyznanie świadczeń za pracę przymusową, pod którym widnieje podpis. Kserokopię tego ostatniego wniosku dołączono do niniejszej sprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] 2012 r. Nr [...] wskazując jako podstawę prawną art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. oraz art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podał, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Zatem organ wniosek skarżącego ma obowiązek rozpoznać na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. Ten akt enumeratywnie wylicza tytuły, które mogą być uznane za działalność kombatancką lub za działalność z nią równoważną, uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich. Wskazywana przez stronę okoliczność wysiedlenia z rodzinnej miejscowości, oraz praca przymusowa na terenie Niemiec, nie została przewidziana przez ustawodawcę polskiego, jako tytuł uprawniający do przyznania uprawnień kombatanckich. Wskazał, że organ jest związany brzmieniem przepisów ustawy, nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń odnośnie tytułów przysługujących uprawnień, wynikających z ustawy o kombatantach. Wskazał, również, że samo przebywanie w miejscowości W., w której znajdowała się filia obozu koncentracyjnego Neuenhamme nie może stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich w myśl art. 4 ustawy. Jak również pobyt w obozie DP – Lager, w którym jak wynika z przedstawionych dowodów przebywał skarżący wraz z rodziną w dacie od czerwca do listopada 1945 r. Był to obóz utworzony przez alianckie władze wojskowe na terenie Niemiec po zakończeniu wojny, w którym osoby przebywające podczas wojny na przymusowych robotach oczekiwały na repatriację. Organ wskazał, że zagadnienie prac przymusowych reguluje ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. Zainteresowany w oparciu o powyższą ustawę otrzymał z tytułu pracy przymusowej na terenie III Rzeszy świadczenie pieniężne. Organ podał również, że siostra skarżącego ubiegała się o uprawnienia wynikające z omawianej ustawy – jednakże NSA oddalił jej skargę od wyroku odmawiającego przyznania uprawnień w oparciu o ustawę o kombatantach. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył wnioskodawca. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznania statusu osoby represjonowanej i zrównania uprawnień z "Sybirakami". Uzasadniając swój wniosek przywołał tę samą argumentację, która została zawarta w odwołaniu – wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoje stanowisko powołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku istnienia wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. W ocenie Sądu organ II instancji dopuścił się rażącego naruszenia prawa procesowego, które uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy i ocenę zasadności skargi. Podstawą prawną do wskazania powyższych uchybień, mimo braku zarzutu w skardze, jest art. 134 § 1 p.p.s.a., który mówi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem oceny Sądu jest wniesione przez skarżącego odwołanie – wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy – noszące datę 21 czerwca 2012 r. Nie zawiera on podpisu strony – osoby wnoszącej odwołanie. Przepisy dotyczące odwołania zawarte w Rozdziale 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a. nie określają warunków jakim powinien odpowiadać taki wniosek odwoławczy. Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Zatem skoro brak jest szczegółowego uregulowania to odwołanie powinno odpowiadać ogólnym wymaganiom stawianym podaniom. Taki wniosek należy wyprowadzić z treści art. 63 k.p.a. Reguluje on formę i wymagania stawiane podaniom. Jak wynika z art. 63 § 1 k.p.a. podanie w rozumieniu tej ustawy jest pojęciem szerokim i obejmuje: żądania, wyjaśnienia, odwołania i zażalenia, a § 3 tegoż przepisu stanowi, że podanie wniesione pisemnie lub ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego. W przypadku braku spełnienia przez odwołanie wymogów co do warunków określonych w § 2 i w § 3 zastosowanie ma art. 64 § 2 k.p.a. Mówi on, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom określonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków, w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Organ nie wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych odwołania. Rozpoznał zaś odwołanie merytorycznie wydając zaskarżoną decyzję. Nie zrozumiała jest notatka służbowa sporządzona na okoliczność braku podpisu na odwołaniu. Stwierdza ona, iż odwołanie zostało wniesione równocześnie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego pod którym widnieje podpis. Kserokopia tego wniosku została dołączona do odwołania. Fakt podpisania wniosku nie konwaliduje bowiem braku podpisu na odwołaniu. Są to odrębne dwa pisma, na każdym z nich powinien znajdować się podpis. W tych okolicznościach brak podpisu na odwołaniu powoduje, że nie można uznać czynności zainteresowanego za odwołanie. W związku z powyższym nie ma oparcia w prawie wydana przez organ II instancji decyzja. W tej sytuacji decyzja organu II instancji z dnia [...] 2012 r. jest dotknięta wadą nieważności, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W okolicznościach wskazanych wyżej organ wezwie stronę do podpisania złożonego odwołania, w trybie art. 64 § 2 k.p.a. – pod rygorem wskazanym w tym przepisie. Uzupełnienie braku formalnego odwołania przez podpisanie uzasadnia merytoryczne jego rozpoznanie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.