II OZ 632/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kamiński po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnadministracyjnej zażalenia Gminy Lwówek na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Po 981/12 przywracające M. J. termin do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Lwówku z dnia 27 września 2012 r. nr XXVI/176/2012 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Po 981/12, przywrócił M.J. termin do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Lwówku z dnia 27 września 2012 r., nr XXVI/176/2012, w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 23 października 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynął opatrzony datą 19 października 2012 r. wniosek M. J. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Lwówku z dnia 27 września 2012 r., nr XXVI/176/2012, w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. Do wniosku załączono skargę na powyższą uchwałę Rady Miejskiej w Lwówku. W uzasadnieniu wniosku, M. J. powołując się na treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zw. dalej p.p.s.a., podniósł, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy. Wskazał, że zaskarżona uchwała nie została mu doręczona, natomiast doręczono mu projekt uchwały, nie zawierający pouczenia o trybie jej zaskarżenia. Ponadto wyjaśnił, że w dniu wydania zaskarżonej uchwały uzyskał informację od radcy prawnego obecnego na sesji Rady, iż przysługuje mu prawo do wniesienia skargi na powyższą uchwałę do sądu administracyjnego w terminie 30 dni. Dopiero w trakcie rozmowy w dniu 18 października 2012 r. z innym prawnikiem – M. B. dowiedział się, że zgodnie z treścią art. 191 ust 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz.U. z 2010r. Nr 176 poz. 1190), termin do wniesienia skargi na przedmiotową uchwałę wynosi 7 dni. W odpowiedzi na wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik organu wniósł o jego odrzucenie, a nadto wskazał, że wbrew temu co podnosi skarżący zaskarżoną uchwałę z 27 września 2012 r. doręczono skarżącemu w trakcie obrad sesji Rady Miejskiej po jej podjęciu przez Radę. Podejmując uchwałę o wygaśnięciu mandatu Radnego nie ma obowiązku pouczania radnego, którego uchwała dotyczy o jego prawach i o obowiązkach. Mijają się z prawdą twierdzenia skarżącego o błędnym ustnym pouczeniu go o terminie zaskarżenia uchwały przez radcę prawnego, skoro 3 października 2012 r. skarżący skierował pismo z wnioskiem o stwierdzenie nieważności uchwały do Wojewody Wielkopolskiego i dopiero w odpowiedzi dowiedział się, że powinien wnieść skargę do sądu administracyjnego. Postanowieniem z 22 listopada 2012 r. Sąd Wojewódzki odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z uwagi na upływ 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu. Na skutek zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 kwietnia 2013 r. uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że Sąd nadał wniosek o przywrócenie terminu na adres organu administracji w dniu 24 października 2012 r., zatem przyjąć należy, że wniosek został złożony w terminie. Mając zatem na uwadze art. 190 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Sądu w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego należy rozpoznać merytorycznie. Sąd Wojewódzki zaskarżonym postanowieniem, na postawie art. 86 § 1 p.p.s.a., przywrócił termin M. J. do wniesienia skargi. Sąd wskazał, że strona niewątpliwie uchybiła ustawowemu terminowi do złożenia skargi na uchwałę Rady Miejskiej, co powoduje dla niej negatywne skutki w zakresie postępowania sądowego. Zaskarżona uchwała z 27 września 2012 r. została doręczona skarżącemu na posiedzeniu Rady Miejskiej po jej podjęciu. Z treści uchwały oraz z jej uzasadnienia wynika, że została doręczona bez koniecznego pouczenia o terminie i sposobie wniesie skargi. Skoro zatem art. 191 ust. 1 ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw stanowi, że "Od uchwały rady o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyny, o której mowa w art. 190 ust. 1 pkt 1, pkt 1b, pkt 2a i pkt 3, zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały", to organ ma obowiązek pouczenia radnego o przysługujących mu środkach zaskarżenia i sposobie wniesienia skargi na uchwałę do sądu administracyjnego. Pouczenie takie powinno stanowić nieodzowny element uchwały w świetle konstytucyjnych zasad państwa prawa oraz działania organów publicznych na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji R.P. z dnia 2 kwietnia 1997 r.). Takie pouczenie skarżący otrzymał dopiero w odpowiedzi Wojewody na pismo z dnia 3 października 2012 r. w którym skarżący domagał się stwierdzenia nieważności uchwały. Sąd Wojewódzki nie zgodził się ze stanowiskiem organu jakoby Rada Miejska była zwolniona z obowiązku udzielenia stosownego pouczenia, ponieważ nie ma obowiązku pouczania radnego, którego sprawa dotyczy, a także że skarżący jako osoba w pełni zdolna do czynności prawnych mógł i powinien znać prawo wyborcze. Sąd zauważył, że żaden przepis nie zwalnia organu od obowiązku udzielenia stosownego pouczenia o trybie i terminie zaskarżenia uchwały, radnemu występującemu w charakterze strony postępowania. Tym samym uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi na uchwałę w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego było niezawinione. Zażalenie na postanowienie Sądu Wojewódzkiego złożyła Gmina Lwówek wnosząc o jego zmianę przez odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Natomiast brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając powyższe na uwadze należy podzielić stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że skarżący wykazał, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, w sytuacji gdy zaskarżona uchwała z dnia 27 września 2012 r. została doręczona skarżącemu na posiedzeniu Rady Miejskiej bez koniecznego pouczenia o terminie i sposobie wniesienia skargi. W literaturze przyjmuje się, że brak prawidłowego pouczenia może stanowić o braku zawinienia w dochowaniu terminu (zob. Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A, Niezgódka - Madek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 r., s. 380). Ponadto Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 sierpnia 2004 r. sygn. akt V CZ 79/04 (opubl. w LEX nr 351195), wydanym na tle identycznej regulacji zawartej w Kodeksie postępowania cywilnego, a dotyczącej przywrócenia terminu do dokonania czynności, stanął na stanowisku, że błędne pouczenie o przysługującym stronie środku odwoławczym może podlegać rozważeniu w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia właściwego środka odwoławczego, po spełnieniu wszystkich wymaganych w tym zakresie przesłanek. Jednakże, co należy mieć na uwadze, w niniejszej sprawie nie miało miejsca błędne pouczenie organu, tylko jego brak. W związku z tym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle niniejszej sprawy i okoliczności jej towarzyszących, jak również pamiętając o zasadzie, że należy tak interpretować przepisy obowiązującego prawa, aby nie zamykać stronie możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej, o czym stanowi art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.), która formułuje prawo do sądu "jako gwarancję poszanowania praw człowieka", postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 29 maja 2013 r. uznać należało za zasadne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. .