I OZ 272/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 994/12 o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi E. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 13 marca 2013 r., II SA/Sz 994/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z 22 listopada 2012 r. w sprawie ze skargi E. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego. W pismach z 23 listopada 2012 r. skarżący zawarł zażalenie na wyrok z 22 listopada 2012 r., w którym odniósł się wyłącznie do stanu faktycznego i prawnego postępowań w przedmiocie orzekania o stopniu niepełnosprawności, a ponadto wystąpił o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 28 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ustanowił na rzecz skarżącego adwokata z urzędu. W dniu 28 grudnia 2012 r. Dziekan Szczecińskiej Izby Adwokackiej wyznaczył do pełnienia tej funkcji adwokata M. D., który 24 stycznia 2013 r. skierował do Sądu pismo zatytułowane "Wniosek o doręczenie uzasadnienia wyroku". W treści pisma pełnomocnik wskazał, że w imieniu skarżącego wnosi o uznanie, że pismo E. A. złożone 23 listopada 2012 r. faktycznie stanowi wniosek tego skarżącego o pisemne sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego 22 listopada 2012 r., w sprawie II SA/Sz 994/12. Wniósł również o doręczenie wskazanego wyroku z uzasadnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że brak jest podstaw do uznania, stosownie do wniosku pełnomocnika, że pismo skarżącego z 23 listopada 2012 r. "faktycznie" stanowi wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Analiza pisma z 23 listopada 2012 r. – osnowy i uzasadnienia – nie pozwalają na uznanie, że w którejkolwiek ich części zawarty został formalny wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Na podstawie przepisów ustawy brak jest jednocześnie podstaw, aby określonemu pismu stron postępowania można było przypisywać treść odmienną w stosunku do tej, jaką ono zawiera. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie oraz doktrynie stanowiskiem to treść pisma decyduje o jego rodzaju i stanowić może podstawę do odmiennej kwalifikacji pisma w stosunku do oznaczonego w nim tytułu. Brak jest jednak podstaw do tego, aby wbrew tytułowi oraz treści określonego pisma można je było traktować jako inne pismo procesowe. W szczególności, jeśli skuteczne złożenie danego rodzaju pisma uwarunkowane jest uprzednim zachowaniem terminu do jego wniesienia. W związku z powyższym pismo pełnomocnika skarżącego z 24 stycznia 2013 r., z uwagi na zawartą w jego treści prośby o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem zostało potraktowane przez Sąd pierwszej instancji jako wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wbrew nadanemu mu tytułowi. Sąd wskazał, że niniejszej sprawie siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ogłoszonego 22 listopada 2012 r. upłynął z dniem 29 listopada 2012 r. Ponieważ wniosek został złożony po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia, przy jednoczesnym braku złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku, Sąd pierwszej instancji odmówił sporządzenia wyroku powołując art. 141 § 2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). W zażaleniu zarzucono błędną wykładnię art. 141 § 2 p.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną. Zdaniem wnoszącego zażalenie, wykształcenie i wiedza skarżącego daje podstawę twierdzenia, że nie zrozumiał on w pełni pouczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i w piśmie z 23 listopada 2012 r. zawarł zarówno wniosek o uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, jak i argumenty przeciwko temu orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien był zwrócić się do skarżącego o wyjaśnienie, jak należy rozumieć złożone przez niego "zażalenie". Od osoby, która złożyła pismo procesowe przed uwzględnieniem jej wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie powinno się wymagać wiedzy prawniczej "na poziomie procesu sądowego". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Art. 6 p.p.s.a. stanowi, że sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Określenie "potrzebne wskazówki" interpretowane jest jako wskazówki sądu, bez których strona niemająca pomocy prawnej pozbawiona byłaby wpływu na toczący się proces i przez to nie mogła zrealizować swoich uprawnień. Nie oznacza to, że sąd jest zobowiązany do szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych jej zachowań. Sędzia nie może również dokonywać czynności procesowych zamiast strony (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., art. 6, tezy 3 i 4). W niniejszej sprawie skarżący został pouczony na rozprawie 22 listopada 2012 r. o tym, że niezłożenie wniosku o uzasadnienie wyroku w terminie powoduje utratę prawa do wniesienia skargi kasacyjnej. Wcześniej, w zawiadomieniu o rozprawie pouczono skarżącego że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Pomimo tego, 23 listopada 2012 r. E. A. wniósł pismo zatytułowane "Zażalenie na wydany wyrok w dniu 22 listopada 2012". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z "Zażalenia", potraktowanego przez Sąd pierwszej instancji jako skarga kasacyjna, nie wynika, że skarżący wnosi o sporządzenie uzasadnienia kwestionowanego wyroku. Wniosek, że skarżący jednak zapoznał się z pouczeniami kierowanymi przez Sąd i rozumiał je można wyprowadzić z faktu, że tego samego dnia (tj. 23 listopada 2012 r.) złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Z tego względu nie można uczynić zarzutu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, że dodatkowo nie wezwał skarżącego do sprecyzowania jego pisma z 23 listopada 2012 r. zatytułowanego "Zażalenie ...". Dodatkowo, wyznaczony z urzędu pełnomocnik został poinformowany o tym, że wyrokiem z 22 listopada 2012 r. oddalono skargę E. A., a skarżący nie zgłosił wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podsumowując, analiza pisma skarżącego z 23 listopada 2012 r. oraz okoliczności sprawy nie pozwala uznać, że wniósł on o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z tego względu, pismo pełnomocnika z 23 stycznia 2013 r. zatytułowane "Wniosek o doręczenie uzasadnienia wyroku" należało potraktować jako wniosek o sporządzenie uzasadnienia a następnie oddalić z uwagi na przekroczenie terminu do jego złożenia. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.