I OZ 744/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 4 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2224/12 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. 1. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 2224/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej również: Sąd I instancji) oddalił skargę M. G. (dalej również: wnoszącej zażalenie) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2012 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. 2. W piśmie z dnia 12 kwietnia 2013 r. M. G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 lutego 2013 roku. Jednocześnie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. 3. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2013 r. (sygn. akt I SA/Wa 2224/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku. 4.1. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, między innymi, że przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Fakt złamania ręki przez wnoszącą zażalenie nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu. M. G. nie uprawdopodobniła bowiem, że nie mogła skorzystać z pomocy innej osoby. 4.2. Ponadto, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, od dnia wydania wyroku do upływu terminu do złożenia przez wnoszącą zażalenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku nie wystąpiły okoliczności uniemożliwiające złożenie wniosku. Wyrok ogłoszono w dniu 27 lutego 2013 r., termin do złożenia wniosku mijał w dniu 6 marca 2013 r. Z zaświadczeń lekarskich wynika jedynie, że M. G. uczestniczyła w tym czasie w zabiegach medycznych. Pozostałe fakty, przedstawione przez wnoszącą zażalenie, dotyczą zaś okresu po 6 marca 2013 r. 5. Pismem z dnia 6 maja 2013 r. M. G. wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 24 kwietnia 2013 r. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). 5.1. Wnosząca zażalenie wskazała, między innymi, że nieprzywrócenie terminu powoduje dla niej ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Sąd I instancji nie wziął pod uwagę okoliczności uprawdopodobniających brak winy wnoszącej zażalenie w uchybieniu terminu. 5.2. Zgodnie z twierdzeniem wnoszącej zażalenie, stan jej zdrowia jest od dawna niestabilny, co wiąże się z systematycznymi wizytami w przychodniach lekarskich i szpitalach. W czasie biegu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 lutego 2013 r. wnosząca zażalenie złamała rękę, więc musiała pozostawać w domu. Ponadto, w późniejszym okresie pojawiły się u niej kolejne komplikacje zdrowotne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Stan prawny, mający znaczenie w niniejszej sprawie, jest następujący. 6.1. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 86 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że strona w postępowaniu o przywrócenie terminu nie jest obowiązana do udowodnienia braku winy. Wystarczy bowiem jedynie uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest instytucją o wiele mniej restrykcyjną od udowodnienia i oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zdanie Sądu I instancji, że przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. mówi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, należy uznać, ze jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego przywrócenie terminu jest dopuszczalne w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć nagłą chorobę, która nie pozwala się na wyręczenie inną osobą. Jednakże, sam fakt występowania schorzeń – nawet ciężkich – u zainteresowanego przywróceniem terminu nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Nie wynika bowiem z niego automatycznie, że dana osoba znalazła się w sytuacji nagłej, musiała leżeć w łóżku i nie mogła posłużyć się pomocą innych osób (w szczególności domownika lub pełnomocnika). Fakt choroby (a także złamania ręki) nie jest równoznaczny z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez osobę trzecią. 6.2. Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a., przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że znaczenie art. 86 § 2 p.p.s.a. jest tylko takie, że wynika z niego norma następująca: ustalenie, że uchybienie nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego stanowi przesłankę uniemożliwiającą przywrócenie terminu. Wbrew stanowisku wnoszącej zażalenie, nie oznacza to, że jeśli nieprzywrócenie terminu spowoduje ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego, to termin należy przywrócić. 7. Stosując wyżej ustalony stan prawny do niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, co następuje. 7.1. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że (wbrew treści zażalenia) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wziął pod uwagę okoliczności, przedstawione przez wnoszącą zażalenie, a które miały – w jej ocenie – uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Sąd pierwszej instancji uznał jednakże, że okoliczności te nie są wystarczające do przywrócenia terminu. 7.2. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że fakt złamania ręki nie stanowi okoliczności uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminu przez wnoszącą zażalenie. Przyjęcie, że złamanie ręki wywołuje obiektywną niemożliwość dokonania czynności procesowej i uzasadnia przywrócenie terminu, byłoby bowiem sprzeczne z doświadczeniem życiowym. W szczególności, złamanie ręki nie powoduje niemożności poruszania się, w tym wychodzenia z domu, ani niemożności porozumienia się z osobą trzecią lub pełnomocnikiem, w celu uzyskania ich pomocy. 7.3. Również prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, że poddanie M. G. zabiegom medycznym (masaż, laser) w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, nie powoduje, że wnosząca zażalenie jest bez winy w uchybieniu tego terminu. Niewątpliwie takie okoliczności nie powodują, że w czasie ich występowania niewykonalne jest skorzystanie ze środka zaskarżenia. Niemal zawsze w czasie biegu terminu procesowego występuje w życiu strony wiele zdarzeń niezwiązanych z postępowaniem sądowym, często bardzo absorbujących stronę i uciążliwych dla niej – co nie powoduje jednak, że uchybienie takiemu terminowi jest przez tę stronę niezawinione. 7.4. W odniesieniu do zdarzeń, zaistniałych już po upływie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 27 lutego 2013 r. (czyli po 6 marca 2013 r.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie przyjął, że – nawet gdyby przyjąć, że miały dokładnie taki przebieg, jak wskazywany przez M. G. – nie uprawdopodobniają one braku winy w niedochowaniu terminu. Zaistniały one bowiem już po upływie tego terminu, więc nie mogły mieć wpływu na zachowanie strony, które miało miejsce w czasie jego biegu. 7.5. Na marginesie, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w treści zażalenia M. G. wskazała, że stan jej zdrowia jest od dawna niestabilny i że powoduje to częste dolegliwości oraz wizyty w przychodniach i szpitalach. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdza to zasadność odmowy przywrócenia terminu postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2013 r. Oznacza bowiem, że okoliczności powołane przez wnoszącą zażalenie nie miały charakteru nagłego, nieprzewidzianego. Możliwe było zatem takie ułożenie sobie życia przez M. G. – przy zachowaniu wymaganej, najwyższej, staranności – że termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 27 lutego 2013 r. byłby zachowany, i to nawet mimo złamania ręki. 7.6. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a zażalenie należy oddalić. 8. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.