III SA/Lu 356/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 listopada 2012 r. sprawy ze skargi B. M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi A. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu zażalenia B. M. S. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy L. z dnia [...] marca 2012 r., Nr [...], w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., znak [...], Wójt Gminy L. orzekł o rozgraniczeniu działki nr [...] stanowiącej własność P. K. i działki nr [...] stanowiącej współwłasność w ½ części P. K. i w ½ części S. M. z działką nr [...] stanowiącą własność B. M. S. Rozgraniczenia dokonano na wniosek P. K. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. Wójt Gminy L. działając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dalej: k.p.a., ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego zakończonego wskazaną wyżej decyzją na kwotę 4800 zł i kosztami tymi obciążył P. K. – 2400 zł, S. M. – 800 zł, B. S. – 1600 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie B. M. S. podniosła, że nie zgadza się na ponoszenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył na wstępie treść art. 30 ust. 1 i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.), dalej: Prawo geodezyjne i kartograficzne, regulujących zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego oraz art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 § 1 i art. 264 § 1 k.p.a., określających zasady ponoszenia kosztów postępowania. Kolegium wskazało, że do kosztów postępowania rozgraniczeniowego należy zaliczyć wynagrodzenie geodety, jego wydatki poniesione w związku ze sporządzeniem map i innych dokumentów niezbędnych do ujawnienia wyników rozgraniczenia w katastrze nieruchomości i w księdze wieczystej oraz znaków granicznych, a także wydatki poniesione na przeprowadzenie dowodów w toku postępowania. Organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, że rozgraniczenie nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości rozgraniczanych, których granice stały się sporne, a zatem koszty rozgraniczenia powinny obciążać wszystkie strony postępowania rozgraniczeniowego, których granic nieruchomości spór dotyczy. W postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie art. 152 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), dalej: Kodeks cywilny, stanowiący, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie istniał spór między właścicielami nieruchomości co do przebiegu ich granic, który został rozstrzygnięty decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Przeprowadzenie rozgraniczenia pomiędzy nieruchomościami było zasadne i nastąpiło w interesie właścicieli tych nieruchomości. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo obciążył kosztami postępowania rozgraniczeniowego właścicieli rozgraniczanych nieruchomości i słusznie uznał, że połowa obciąża wnioskodawcę – P. K., a druga połowa pozostałych właścicieli nieruchomości objętych rozgraniczeniem – S. M. i B. M. S. Organ wskazał, że koszty postępowania rozgraniczeniowego ustalono na podstawie rachunku geodety L. J. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie B. M. S. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości i podniosła szereg zarzutów dotyczących przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego i wydanej w jego wyniku decyzji rozgraniczeniowej. Zdaniem skarżącej, geodeta nie ustalił stabilnej granicy spornych działek i pominął interes prawny właścicielki działki sąsiadującej z działkami o numerach [...],[...],[...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W niniejszej sprawie kontroli Sądu poddane zostało postępowanie dotyczące ustalenia i rozdziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Z art. 31 ust.1 wyżej wymienionej ustawy wynika, że czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). W niniejszej sprawie podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 § 1, art. 264 § 1 k.p.a. oraz art. 152 Kodeksu cywilnego. Art. 262 § 1 k.p.a. stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Z art. 152 Kodeksu cywilnego wynika, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co jest powiązane z zasadą, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W orzecznictwie istniały rozbieżności co do stosowania przepisów art. 152 i 153 Kodeku cywilnego w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, a co za tym idzie, dopuszczalności obciążania stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego po połowie, w oparciu o przepis art. 152 Kodeku cywilnego. Zostały one wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06. W podjętej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że organ administracji publicznej orzekając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego powinien uwzględniać normę art. 152 Kodeku cywilnego, a więc obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiednich nieruchomości, a nie tylko stronę która żądała wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu swego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości została uregulowana w dwóch aktach prawnych - ustawie z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz w Kodeksie cywilnym. Tak w postępowaniu cywilnym, jak administracyjnym, zarówno sąd powszechny jak i organ administracji są obowiązani stosować te same zasady, co wynika z porównania art. 152 i 153 Kodeku cywilnego do art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które to przepisy ustanawiają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Konsekwencją takiego stwierdzenia jest przyjęcie, że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 Kodeku cywilnego, stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że udział w postępowaniu administracyjnym jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości, leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane również w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ostatecznie, koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeku cywilnego, tj. po połowie. W niniejszej sprawie niesporne jest, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek P. K. O wszczęciu postępowania zawiadomiony został właściciel sąsiedniej nieruchomości oznaczonej numerem [...] – B. M. S. oraz S. M. - współwłaściciel w ½ części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], Wójt Gminy L. orzekł o rozgraniczeniu działki nr [...] stanowiącej własność P. K. i działki nr [...] stanowiącej współwłasność w ½ części P. K. i w ½ części S. M. z działką nr [...] stanowiącą własność B. M. S. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 153 Kodeksu cywilnego rozgraniczenie przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. Z akt sprawy wynikało, że wnioskodawca rozgraniczenia P. K. chce rozgraniczenia według granicy scaleniowej. B. M. S. domagała się rozgraniczenia wzdłuż linii aktualnego użytkowania, wyznaczonej w siedlisku linią istniejącego ogrodzenia i nie zgadzała się na osadzenie znaków granicznych na granicy scaleniowej. Nie ulega wątpliwości, że istniejący spór graniczny, uzasadniał wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, mającego na celu ustalenie przebiegu granic i zakończenie sporu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej uchwale - udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Zatem postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie właścicieli wszystkich nieruchomości, których granica stała się sporna. Wyliczenie składników kosztów postępowania, zostało zawarte w art. 263 § 1 k.p.a., który stanowi, że do tych kosztów zalicza się koszty podroży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. W toku przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Wójta Gminy L., kosztami postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie stron, były koszty uczestnictwa geodety stanowiące jego wynagrodzenie (4800 zł). Zgodnie z normą art. 152 Kodeksu cywilnego, która jak wcześniej podniesiono, ma zastosowanie w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, koszty te zostały rozłożone po połowie na właścicieli sąsiadujących nieruchomości. P. K. będący właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i współwłaścicielem w ½ części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] zobowiązany został do zapłaty kwoty 2400 zł, B. M. S. jako właścicielka nieruchomości nr [...] obciążona została zapłatą kwoty 1600 zł, S. M. będący współwłaścicielem w ½ części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] zobowiązany został do zapłaty kwoty 800 zł. Powyższe ustalenie kosztów postępowania wynikało z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu i utrzymywaniu stałych znaków granicznych. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącej, koszty postępowania rozgraniczeniowego zostały ustalone i rozdzielone prawidłowo. W toku dokonanej kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które by dawało podstawę do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), oddalił skargę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).