II SA/Sz 1067/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 listopada 2012 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu [...] r. D.K. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się w dniu [...] r. dziecka M.K. Do wniosku dołączył odpis skrócony aktu urodzenia oraz zaświadczenie lekarskie potwierdzające pozostawanie matki dziecka – K.K. - pod opieką medyczną od 11 tygodnia ciąży. Decyzją z dnia [...], Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Burmistrza Miasta, na podstawie art. 3 pkt 11, art. 15b, art. 23 ust. 1 i 2, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 992), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 298, poz. 1769) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), odmówił przyznania D.K. jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka M.K. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że z zaświadczenia lekarskiego wynika iż matka dziecka pozostawała pod opieką lekarską od 11 tygodnia ciąży, natomiast stosownie do art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia żywego dziecka przysługuje jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Nie zgadzając się z powyższą decyzją D.K. złożył odwołanie w którym podniósł, że jego żona ma zaburzenia gospodarki hormonalnej w związku z czym późno zorientowała się, że jest w ciąży. Do lekarza ginekologa zarejestrowała się w dniu [...] r., lecz termin wizyty otrzymała na dzień [...] r. W trakcie wizyty okazało się, że jest w 11-tym tygodniu ciąży. D.K. podkreślił, że nie jest winą żony tak długi okres oczekiwania na przyjęcie do lekarza. Odwołujący się dodał, że jest pracownikiem fizycznym, żona jest na rencie, zaś na ich utrzymaniu pozostaje [...] córka i nowonarodzony syn, a ich sytuacja finansowa jest trudna. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na mocy art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium, po przytoczeniu treści art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdziło, że w pełni podziela stanowisko organu I instancji. Z zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez lekarza – położnika jednoznacznie wynika, że K.K. pozostawała pod opieką medyczną od 11 tygodnia ciąży. Zatem organ I instancji rozpatrzył wniosek D.K. zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Uznając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego za krzywdzącą D.K. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze powtórzył zarzuty i wyjaśnienia zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem skargi stała się decyzja odmawiająca przyznania osobie uprawnionej świadczenia w formie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. W podstawie prawnej jej wydania przywołane zostały przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., określanej dalej jako "u.ś.r."). W myśl art. 15b ust. 1 i 2 u.ś.r., jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia żywego dziecka w wysokości 1.000 zł przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka - niezależnie od wysokości dochodów. Jednym z warunków przyznania ww. zapomogi jest udokumentowanie stosownym zaświadczeniem faktu pozostawania kobiety pod opieką medyczną, nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (art. 15b ust. 5 i 6 u.ś.r.) Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia lekarskiego Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] Poradnia dla Kobiet z dnia [...], które stało się podstawą ustaleń faktycznych poczynionych przez organy obu instancji, wynika, że K.K. pod opieką medyczną pozostawała od dnia [...] r., tj. od 11 tygodnia ciąży. Skarżący tymczasem w odwołaniu jak i w skardze podniósł, że jego żona K.K., gdy tylko zorientowała się, że może być w ciąży, udała się do lekarza już [...] r. Jednak na pierwszą wizytę u lekarza ginekologa oczekiwała miesiąc - od dnia rejestracji ([...] r.) - aż do [...] r. Nie budzi wątpliwości ani zastrzeżeń Sądu przyjęty przez ustawodawcę sposób dokumentowania przez osobę zainteresowaną okresu pozostawania pod opieką medyczną poprzez zaświadczenie, którego wzór opublikowano w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. U. Nr 183, poz. 1234). Zaświadczenie takie, o treści potwierdzającej pozostawanie przez kobietę w ciąży pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży, jest dla organu dowodem pozwalającym uznać spełnienie przesłanek umożliwiających przyznanie wnioskowanego świadczenia. Nie oznacza to jednak, że treść takiego zaświadczenia nie może podlegać ocenie organu, w szczególności jeśli informacje w nim podane są kwestionowane lub mogą budzić wątpliwości. W obliczu przedstawianych przez D.K. twierdzeń w toku postępowania odwoławczego, przy prawidłowej wykładni art. 15b ust. 5 i 6 u.ś.r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno powziąć wątpliwość co do precyzyjności istotnych dla sprawy danych, zawartych w przedłożonym przez stronę zaświadczeniu. Zasadniczym celem wprowadzenia przyjętego przez prawodawcę rozwiązania polegającego na dodatkowym wsparciu finansowym rodziców w związku z narodzinami dziecka, była chęć zmotywowania kobiet zachodzących w ciążę do jak najwcześniejszego zgłoszenia się do lekarza lub położnej, a w następnej kolejności – systematycznego zgłaszania się na kolejne badania kontrolne. Zdaniem Sądu, realizacja tego celu następuje wówczas, gdy kobieta ciężarna udaje się do właściwego lekarza lub położnej, celem przeprowadzenia pierwszego badania kontrolnego. Należy zarazem uznać za dopuszczalne, w określonych okolicznościach faktycznych, przyjęcie, że kobieta ciężarna pod opieką medyczną, w rozumieniu art. 15b ust. 5 i 6 u.ś.r., znajduje się od chwili zgłoszenia się przez nią w ciąży do lekarza lub położnej w ramach podstawowej, bezpłatnej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych, czy leczenia szpitalnego, a więc od chwili rejestracji we właściwej placówce medycznej, nie zaś od dnia faktycznie przeprowadzonego, pierwszego badania medycznego. Z chwilą zgłoszenia się w zakładzie opieki zdrowotnej kobieta ciężarna winna znaleźć się pod opieką medyczną (podobnie orzekł WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 563/12, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przepisu art. 68 ust. 3 Konstytucji RP wynika, że władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej kobietom ciężarnym. W ocenie Sądu, niedoskonałość funkcjonowania systemu służby zdrowia, a zwłaszcza długotrwałe terminy oczekiwania na wizyty w ramach bezpłatnej opieki zdrowotnej, na którą to okoliczność kobieta ciężarna nie ma jakiegokolwiek wpływu, nie może stać na przeszkodzie do uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych. W okolicznościach niniejszej sprawy, bez dodatkowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przedwczesne było uznanie, że K.K. nie spełniła przesłanek do przyznania jej jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Przy przedstawionej wyżej, właściwej interpretacji pojęcia "pozostawania kobiety ciężarnej pod opieką medyczną", organ powinien ustalić, czy w ramach bezpłatnej opieki zdrowotnej w NZOZ [...], przyjmując podaną przez skarżącego datę zarejestrowania się żony do lekarza w dniu [...] r., rzeczywiście nie miała ona możliwości poddania się badaniu medycznemu przed upływem 10 tygodnia ciąży. Jeżeli takowa możliwość faktycznie nie istniała, to należałoby ustalić (na podstawie konkretnych dowodów, np. dokumentacji lub zaświadczeń z rejestracji w NZOZ [...] w jakiej dacie K.K. zgłosiła się, będąc w ciąży, do wybranego lekarza celem objęcia jej opieką medyczną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze potrzeby dokonania takich ustaleń nie dostrzegło, naruszając tym samym przepisy postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, celowym było uchylenie nie tylko zaskarżonej ale i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jako niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Zadaniem organu ponownie rozpoznającego sprawę będzie należyte wyjaśnienie okoliczności faktycznych, a następnie, w zależności od ich wyniku zastosowanie przepisu art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwzględnieniem jego wykładni dokonanej przez Sąd w niniejszym wyroku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.