III SA/Łd 920/12

Dnia 29 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant ref. staż. Przemysław Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 roku sprawy ze skargi "A." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 351/10 oddalającym skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej dotyczącej prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskiej wygranej postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 351/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej dotyczącej prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 13 listopada 2010 r. W dniu 16 października 2012 r. pełnomocnik A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11, C-217/11, dotyczących wykładni w zakresie charakteru zakwestionowanych norm prawa krajowego, a konkretnie przepisów art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w odniesieniu do dyrektywy nr 98/34/WE. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że wyrokiem z dnia 13 października 2010 r. wydanym w sprawie III SA/Łd 351/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji własnej odmawiającej dokonania zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa łódzkiego, udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] znak [...], w części dotyczącej zmiany usytuowania dwóch punktów gier. WSA w Łodzi w pełni podzielił stanowisko i argumentację organu, że przepis art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, zakazujący zmiany miejsc urządzania gier na automatach o niskich wygranych, nie jest przepisem technicznym (wymagającym notyfikacji) w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, a orzeczenie o niezgodności przepisu krajowego z prawem wspólnotowym może zapaść wyłącznie w postępowaniu prowadzonym przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że żądanie wznowienia opiera na treści przepisu art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem pełnomocnika, ponieważ istnienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) konstytuuje Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, niewątpliwie TSUE należy uznać za organ międzynarodowy w rozumieniu art. 272 § 3 p.p.s.a. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej orzeczenie z dnia 19 lipca 2012 r. dotyczy udzielenia odpowiedzi przez TSUE, będącego jedyną instytucją kompetentną w zakresie dokonywania interpretacji prawa Unii Europejskiej, na zapytanie skierowane przez polski sąd krajowy, czy przepisy ustawy o grach hazardowych, które mogą spowodować ograniczenie, czy stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami gry, a w szczególności które zakazują wydawania nowych zezwoleń, przedłużania zezwoleń lub zmiany lokalizacji prowadzonej działalności w zakresie gier na automatach losowych poza kasynami gry, stanowią potencjalnie przepisy techniczne w rozumieniu powołanej wyżej dyrektywy. Pełnomocnik podał, że w tym właśnie przedmiocie, a nawet szerzej, TSUE wypowiedział się afirmatywnie. W istocie TSUE przyznał "zaskarżonym" normom, a właściwie co do zasady przepisom ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, potencjalny charakter przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej przepis art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych ewidentnie nosi znamiona przepisu technicznego z uwagi na skutek jaki wywołuje w postaci stopniowej i systematycznej likwidacji działalności bezpośrednio związanej z obrotem automatami o niskich wygranych, aż do zupełnego jej zaniku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej p.p.s.a. (tj. Dz.U. 2012.270) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z przepisem art. 168 § 1 p.p.s.a., orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Takie orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 p.p.s.a.). Istnieje jednak możliwość wzruszenia takiego prawomocnego orzeczenia, gdy będą zachodziły określone podstawy w ramach instytucji wznowienia postępowania. Jest to postępowanie wyjątkowe, gdyż przysługuje od ściśle określonych orzeczeń i może być oparte na wąsko określonych podstawach ze względu na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych. Podstawy wznowienia zostały określone w przepisach art. 271, art. 272 i art. 273 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że można żądać wznowienia postępowania: 1/ ze względu na przyczyny nieważności (art. 271 p.p.s.a.), jeżeli; a/ w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (pkt 1); b/ strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (pkt 2); 2/ ze względu na właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273 p.p.s.a.), jeżeli; a/ orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (§ 1 pkt 1), b/ orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa ( § 1 pkt 2), c/ zostały wykryte takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2), d/ później wykryto prawomocne orzeczenie dotyczącego tej samej sprawy (§ 3), 3/ w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 p.p.s.a.), 4/ w przypadku, gdy potrzeba wznowienia wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 3 p.p.s.a.) . Dodatkowo art. 274 p.p.s.a. wskazuje, że wznowienia można żądać jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba, że postępowanie karne nie mogło być wszczęte lub, że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 p.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 p.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Elementy te pozwalają na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 - art. 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast, uzasadnienie podstawy wznowienia winno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 677). Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania należy wnieść w terminie trzymiesięcznym. Termin ten należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Natomiast, w sytuacjach określonych w art. 272 § 1 i § 3 p.p.s.a. skargę winno się wnieść w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Z przywołanych regulacji wynika, że sąd w pierwszym etapie postępowania, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., jest zobowiązany zbadać na posiedzeniu niejawnym, czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów prowadzi do odrzucenia skargi. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania. Badanie, o którym mowa w art. 280, nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze (por. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 280 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej wskazał jako podstawę wznowienia postępowania sądowego - zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 13 października 2012 r., oddalającym skargę - przepis art. 272 § 3 p.p.s.a. powołując się przy tym na wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 19 lipca 2012 r. wydany w sprawach połączonych Fortuna spółki z o.o. (C-213/11), Grand spółki z o.o. (C-214.11), Forta spółki z o.o. (C-217/11) przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w Gdyni. Ponadto strona skarżąca wnosząc skargę w dniu 16 października 2012 r. podała, że ww. orzeczenie TSUE zostało opublikowane w dniu 29 września 2012 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (C 295, tom 55, s. 11). Skoro skarżąca spółka oparła skargę na ustawowej podstawie wznowienia oraz wskazała okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi, sprawa została skierowana do rozstrzygnięcia na rozprawie. Zgodnie z art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Komentowany przepis dotyczy badania przyczyn dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania na rozprawie. Dopuszczalność skargi określają te same przesłanki, które były badane na posiedzeniu niejawnym, a więc zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz oparcie jej na ustawowych podstawach. W odniesieniu do podstaw wznowienia jest to już badanie merytoryczne; sąd bada zatem realne zaistnienie tych podstaw. Artykuł 281 p.p.s.a. ustala dwa sposoby badania przez sąd na rozprawie dopuszczalności wznowienia. Sąd może ograniczyć się do badania dopuszczalności wznowienia, a więc sprawdzić, czy skarga została wniesiona z zachowaniem terminu oraz czy rzeczywiście opiera się na ustawowej podstawie. W wypadku negatywnego wyniku tego badania sąd odrzuci skargę, a w wypadku pozytywnego wyniku - przystąpi do rozpoznania sprawy. Sąd po rozważeniu stanu sprawy może połączyć oba stadia postępowania i zakończyć je wydaniem orzeczenia rozstrzygającego o zasadności skargi. Wybór jednego ze sposobów badania na rozprawie dopuszczalności wznowienia postępowania pozostaje w gestii sądu. W literaturze przyjmuje się, że połączenie dopuszczalności wznowienia postępowania z rozpoznaniem sprawy będzie uzasadnione wówczas, gdy skarga o wznowienie opiera się na przyczynach restytucyjnych (por. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 281 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dokonując oceny czy rozpoznawana skarga o wznowienie postępowania opiera się na ustawowej podstawie wznowienia stwierdzić należy, iż wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony skarżącej, powołany przez niego art. 272 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowi w rzeczywistości podstawy rozpatrywanej skargi o wznowienie postępowania. Sąd badając rzeczywiste zaistnienie podstaw wznowienia postępowania stwierdził, że orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 19 lipca 2012 r. nie mogło stanowić podstawy do wznowienia postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 351/10. Wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 3 p.p.s.a. jest możliwe w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego, o którym mowa jest w omawianym przepisie i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niewątpliwie do takich organów międzynarodowych należy. Artykuł 272 § 3 p.p.s.a. przewiduje odpowiednie stosowanie § 2 komentowanego przepisu. Oznacza to, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wynosi trzy miesiące, z tym że termin ten biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Zdaniem Sądu, z powyższego unormowania wynika, że uprawnienie do wystąpienia z żądaniem na tej podstawie przysługuje tylko adresatowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Osoba, która nie była stroną postępowania zakończonego wspomnianym rozstrzygnięciem organu międzynarodowego nie jest uprawniona do złożenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie tego przepisu (patrz: Andrzej Kabat, Komentarz do art. 272 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej spawy, należy wskazać, że stroną postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Łodzi, zakończonego wydaniem wyroku z dnia 13 października 2012 r. była A. spółka z o.o. Spółka ta była też adresatem zaskarżonej decyzji, która podlegała kontroli sądowej. Natomiast bezsporne jest, że sprawa zakończona orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 19 lipca 2012 r. bezpośrednio nie dotyczyła skarżącej spółki. Wyrok TSUE dotyczył: B spółka z o.o., C spółka z o.o. oraz D spółka z o.o. Wobec powyższego skarżąca spółka nie była stroną postępowania przed TSUE. Wyrok TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. nie był więc doręczony ani skarżącej spółce, ani jej pełnomocnikowi. Wprawdzie pod względem przedmiotowym wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczył analogicznego stanu faktycznego i prawnego, wskazując na właściwą interpretację prawa krajowego w świetle prawa unijnego, to wykluczone jest zastosowanie przepisu art. 272 § 3 p.p.s.a. w sprawie i wznowienie postępowania sądowego na tej podstawie z przyczyn wyżej wskazanych. Podkreślić należy, że w obecnym stanie prawnym brak jest podstaw prawnych do wznowienia postępowania sądowego ze względu na wyrok wydany przez TSUE w innej sprawie. Ustawodawca przewidział jedynie możliwość wznawiania postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną, na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej [art. 240 § 1 pkt 11 dodany przez art. 1 pkt 85 lit a) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. (Dz.U. nr 143, poz. 1199,) zmieniającej ustawę Ordynacja podatkowa z dniem 1 września 2005 r. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona przez A spółkę z o.o. w W. jest niedopuszczalna z uwagi na brak ustawowej podstawy wznowienia. W tej sytuacji, skargę o wznowienie postępowania sądowego należało odrzucić na podstawie art. 281 p.p.s.a. Wprawdzie w przepisie tym ustawodawca używa pojęcia "odrzucenie wniosku", a nie odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, jednak wskazać należy, że ustawodawca w przepisach ustawy używa zamiennie pojęcia wniosek np. art. 281 ustawy oraz skargę - np. art. 284 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2005 r., sygn. akt FSK 2647/04, LEX nr 173066). p.m.