II GZ 70/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Głównego Inspektora Transportu Drogowego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 2066/12 w zakresie stwierdzenia swej niewłaściwości i przekazania sprawy według właściwości w sprawie ze skargi G. M. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadny postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 59 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) stwierdził swą niewłaściwość w sprawie ze skargi G.M. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie uznania zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadny i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w dniu 30 maja 2011 r. weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2011 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego (Dz. U. Nr 89 poz. 506, dalej jako: rozporządzenie z dnia 18 kwietnia 2011 r.). Zgodnie z § 1 rozporządzenia rozpoznawanie spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczących nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, ze zm.), przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. § 2 tego rozporządzenia stanowi, iż sprawy zarejestrowane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, rozpoznaje wojewódzki sąd administracyjny właściwy w rozumieniu niniejszego rozporządzenia, z wyjątkiem spraw, w których wyznaczono terminy rozprawy. Sąd I instancji stwierdził, że w dniu 13 czerwca 2012 r. weszło w życie rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 15 maja 2012 r. zmieniające powyższe rozporządzenie w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania GITD. W rozporządzeniu tym § 1 otrzymał brzmienie "Rozpoznawanie spraw z zakresu działania GITD dotyczących nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 92a u.t.d., przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę." Wskazał, że nowelizacja tego rozporządzenia była konsekwencją zmiany ustawy o transporcie drogowym, która weszła w życie dnia 1 stycznia 2012 r. Po nowelizacji to art. 92a u.t.d. stał się podstawą do nakładania kary pieniężnej w trybie administracyjnym, natomiast art. 92 tej ustawy stał się podstawą do orzekania o odpowiedzialności za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego w trybie określonym w K.p.a. w sprawach o wykroczenia (kara grzywny). Zdaniem Sądu zastosowanie literalnej wykładni obowiązującego po zmianie § 1 rozporządzenia Prezydenta RP doprowadziłoby do sytuacji, w której przekazaniu do wojewódzkich sadów administracyjnych, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę, po 1 stycznia 2012 r. podlegałyby wyłącznie sprawy związane z nałożeniem kary pieniężnej w drodze decyzji wydanych na podstawie art. 92a u.t.d., bowiem do 31 grudnia 2011 r. decyzje w tym przedmiocie wydawane były na podstawie art. 92 u.t.d. Natomiast wykładania celowościowa nakazuje uznać, że przedmiotowa sprawa dotycząca zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się w związku z nałożoną na skarżącego karą pieniężną na podstawie art. 92 u.t.d. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2011 r.), podlega przekazaniu na podstawie § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 kwietnia 2011 r. Zastosowanie przeciwnej wykładni § 1 tego rozporządzenia ograniczyłoby osiągnięcie celu wprowadzenia tego przepisu, którym było usprawnienie i przyspieszenie rozpatrywania szeroko rozumianych spraw z zakresu działania GITD. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdził, że skoro miejscem zamieszkania skarżącego jest miejscowość K., położona na obszarze województwa lubuskiego, to zgodnie z § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652 ze zm.), właściwym dla obszaru województwa lubuskiego jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, stąd ten Sąd jest właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy. Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł zażalenie na to postanowienie domagając się jego uchylenia. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 13 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 1 rozporządzenia z dnia 18 kwietnia 2011 r. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że sprawa podlega przekazaniu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. W uzasadnieniu organ wskazał, że w jego ocenie Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni § 1 rozporządzenia z dnia 18 kwietnia 2011 r. pomijając, iż rozporządzenie to uległo nowelizacji. W nowym stanie prawnym możliwość przekazania sprawy odnosi się wyłącznie do kar pieniężnych nałożonych na podstawie art. 92a ustawy o transporcie drogowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 13 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postępowaniu sądowym obowiązuje zasada, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, co wynika z art. 13 § 2 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 p.p.s.a.). Prezydent Rzeczypospolitej w rozporządzeniu z dnia 18 kwietnia 2011 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego (które weszło w życie z dniem 30 maja 2011 r.) odmiennie (niż wynika to z art. 13 § 2 p.p.s.a.) uregulował właściwość miejscową wojewódzkich sądów administracyjnych do rozpoznawania niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Zgodnie z § 1 cyt. rozporządzenia, rozpoznawanie spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczących nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ustawy o transporcie drogowym, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Sprawy, o których mowa w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, dotyczą nałożenia kar pieniężnych za naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym lub przepisów. Po nowelizacji powyższego rozporządzenia, dokonanej rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 15 maja 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 604) § 1 otrzymał brzmienie: "rozpoznawanie spraw z zakresu działania GITD dotyczących nałożenia kar pieniężnych o których mowa w art. 92a u.t.d. przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę". Istotą problemu w niniejszym postępowaniu wpadkowym było ustalenie czy Sąd I instancji właściwie zastosował rozporządzenie z dnia 18 kwietnia 2011 r. uwzględniając jego zmianę rozporządzeniem z dnia 13 czerwca 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarówno wcześniej jak i po nowelizacji § 1 rozporządzenia stanowi, że przekazaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostałym wojewódzkim sądom administracyjnym podlegają sprawy z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczące nałożenia kar pieniężnych. Należy podkreślić, na co zwracał już uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym postanowieniu, że nowelizacja rozporządzenia spowodowana była zmianą ustawy o transporcie drogowym. W znowelizowanej ustawie o transporcie drogowym to art. 92a stał się podstawą do nakładania kary pieniężnej w trybie administracyjnym, a art. 92 stał się podstawą do nakładania kary grzywny. Jak wynika z treści postanowienia Ś. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 25 listopada 2011 r. oraz z utrzymującego go w mocy postanowienia Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2012 r., sprawa dotyczyła niezasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 grudnia 2011 r., dotyczącego kary pieniężnej nałożonej na G.M. za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym na podstawie art. 92 ust. 1 u.t.d. Należy wskazać, że w związku z tym, że kara pieniężna w rozpoznawanej sprawie została nałożona w wyniku kontroli która została przeprowadzona w dniu 4 listopada 2011 r., podstawą do nałożenia kary był art. 92 ust. 1 u.t.d. w brzmieniu ustawy o transporcie drogowym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. Natomiast kary pieniężne nałożone po 1 stycznia 2012 r. były wymierzane na podstawie art. 92a u.t.d. Zatem przekazanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, dotyczące nałożenia kary pieniężnej przed dniem 1 stycznia 2012 r. (nowelizacja ustawy o transporcie drogowym i cyt. rozporządzenia) nie stanowiło wykładni prawotwórczej, jak twierdził organ, ale została zastosowana wykładnia celowościowa, która przyświecała autorowi rozporządzenia. Przyjęcie innego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której sprawy dotyczące nałożenia kar pieniężnych, wymierzonych przed nowelizacją ustawy o transporcie drogowym, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2012 r., a więc wymierzonych na podstawie art. 92 tej ustawy, a które wpłynęły do Sądu po dniu 1 stycznia 2012 r. byłyby rozpoznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zgodnie z właściwością przyjętą w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a sprawy z tego samego zakresu (kar pieniężnych za naruszenie przepisów o transporcie drogowym), gdzie kara pieniężna została nałożona po dniu 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 92a u.t.d. rozpoznawane by były przez wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Należy podkreślić, że przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2011 r. zawierają uregulowania mające na celu usprawnienie i przyspieszenie rozpatrywania szeroko rozumianych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego przez wojewódzkie sądy administracyjne. Oczywistym następstwem przekazania spraw z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostałym, właściwym według rozporządzenia miejscowo ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania strony, wojewódzkim sądom administracyjnym będzie szybsze rozpoznanie spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym I instancji, dogodniejszy dla stron dostęp do sądów rozpoznających ich sprawy i pełniejsza realizacja konstytucyjnej zasady prawa do sądu, która obejmuje również prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Zastosowanie prezentowanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego wykładni znowelizowanego § 1 rozporządzenia i w konsekwencji przekazanie jedynie spraw związanych stricte z nałożeniem kar pieniężnych, a wyłączenie z tegoż przekazania spraw niejako pochodnych w tej kwestii ograniczyłoby osiągnięcie omawianego celu w sposób niewynikający bezpośrednio z treści przepisu. Stąd też ze względu na widoczną i zakładaną przez prawodawcę realizację zasady prawa do sądu za niewłaściwe należy uznać zarzucane przez organ uchybienie art. 13 § 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż do dnia wejścia w życie rozporządzenia z dnia 18 kwietnia 2011 r. WSA w Warszawie nie wydał zarządzenia o wyznaczeniu rozprawy, a sprawę przekazano do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż przekazanie sprawy WSA w Gorzowie Wielkopolskim było usprawiedliwione. Na uwzględnienie nie zasługuje również zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.