II GSK 627/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik (spr.) Protokolant Karol Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. W. B. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1706/12 w sprawie ze skargi P. W. B. Spółki z o.o. w W. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rejestracji odbiorników telewizyjnych oraz ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. W. B. Spółki z o.o. w W. na rzecz Ministra Administracji i Cyfryzacji kwotę 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (dalej: WSA w W. lub Sąd I instancji) wyrokiem z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1706/12 oddalił skargę P. W. B. Spółki z o.o. w W. (dalej: Spółka) na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji (dalej: MAC) z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] nakazującą rejestrację trzydziestu trzech odbiorników telewizyjnych oraz ustalającą opłatę za ich używanie. I Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. MAC utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. w B. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] nakazującą Spółce rejestrację 33 odbiorników telewizyjnych oraz ustalającą opłatę za ich używanie w kwocie 18.315 zł. Z treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że w dniu [...] lutego 2012 r. w prowadzonym przez Spółkę Hotelu L. we W. ujawniono 63 odbiorniki telewizyjne. 30 z nich było zarejestrowanych od dnia [...] stycznia 2007 r., a 33 nie były zarejestrowane. Zgodnie z oświadczeniem dyrektora hotelu, które zostało załączone do protokołu kontroli, odbiorniki były używane od 12 miesięcy. W piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. dyrektor hotelu wyjaśnił, że w dacie kontroli nie wszystkie pokoje hotelowe były czynne, a z uwagi na remont instalacji telewizyjnej, 29 pokoi znajdujących się na III i IV piętrze hotelu zostało wyłączonych z użytkowania, zaś na skutek wad instalacji telewizyjnej odbiór programu w tych pokojach był utrudniony albo wręcz niemożliwy. Pokoje te były również odcięte od instalacji elektrycznej i grzewczej. We wskazanych okolicznościach organ II instancji stwierdził, że w dniu kontroli Spółka posiadała 33 niezarejestrowane odbiorniki telewizyjne, podłączone do instalacji pozwalającej na odbiór programu, a jej ewentualna wadliwość oraz remont i fakt, że nie wszystkie pokoje były zajęte nie miały żadnego znaczenia dla zastosowania domniemania prawnego, że odbiorniki te pozwalały na natychmiastowy odbiór programu, co wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. W skardze do WSA w W. Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Argumentowała, że postępowanie wyjaśniające w tej sprawie zostało przeprowadzone nieprawidłowo, ponieważ organ odwoławczy nie przeprowadził wnioskowanego dowodu z przesłuchania dyrektora hotelu i oględzin niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych, a błędnie oparł się jedynie na wadliwych ustaleniach protokołu kontroli. Spółka wskazała, że instalacja telewizyjna w hotelu była przestarzała i wadliwa, więc uniemożliwiała natychmiastowy odbiór programu telewizyjnego, jak również na fakt, że pokoje, w których znajdowały się odbiorniki telewizyjne były odcięte od instalacji elektrycznej. W odpowiedzi na skargę MAC wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2012 r. WSA w W. skargę oddalił. Sąd I instancji wskazał, że stosownie do treści z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.), dalej: u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. W myśl ust. 2 powołanego przepisu domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Co do zasady opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny (ust. 4). Modyfikację tej zasady ustawodawca wprowadził w art. 2 ust. 5 u.o.a., określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. Z językowej wykładni powołanych przepisów wynika, że ich adresatem jest posiadacz odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, który w sytuacji jego używania, zobowiązany jest do uiszczania opłaty abonamentowej. Pojęcie "używanie" objęte jest domniemaniem zakładającym, że w sytuacji, gdy odbiornik znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, to jest używany przez posiadacza. Art. 7 ust. 1 i 2 u.o.a. stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator publiczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika kierownik jednostki operatora publicznego, przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. Od decyzji służy odwołanie do ministra właściwego do spraw łączności (ust. 6 i 7 art. 7 u.o.a.). Sąd I instancji uznał, że organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), oparły swoje rozstrzygnięcia na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny oraz uzasadniły swoje stanowisko wyrażone w spornych decyzjach w sposób wymagany przez normę zawartą w art. 107 § 3 k.p.a. W wyniku kontroli udokumentowanej protokołem z dnia [...] lutego 2012 r. ustalono, że w prowadzonym przez Spółkę Hotelu L. we W. znajdują się 33 niezarejestrowane, sprawne odbiorniki telewizyjne, posiadające podłączone złącza telewizji cyfrowej w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Ustaleń tych organ dokonał na podstawie protokołu kontroli, oświadczenia wiedzy złożonego przez dyrektora hotelu i późniejszych wyjaśnień z dnia [...] lutego 2012 r. Sąd podzielił ocenę organów, że nie było podstaw prawnych dla zakwestionowania wiarygodności oświadczenia złożonego przez dyrektora hotelu, bo w dniu kontroli wykonywał on pracę w hotelu, oświadczenie opatrzył własnym podpisem, wskazał konkretną liczbę odbiorników telewizyjnych, a także odmówił kontrolerom dostępu do pokoi ze względu na obecność gości. Dyrektor hotelu informował organy kontrolujące o problemach technicznych związanych z uruchomieniem instalacji telewizyjnej na II i IV piętrze i o niskim obłożeniu miejsc hotelowych. Wszystko to dowodzi, że dyrektor hotelu był wiarygodnym źródłem dowodowym o niekwestionowanej wartości. Z tych powodów i w braku przeciwdowodu, organ prawidłowo uznał za wiarygodne ustalenia oparte na oświadczeniach dyrektora hotelu. Zdaniem Sądu I instancji było bezsporne, że w dacie kontroli w obiekcie znajdowały się 33 niezarejestrowane i sprawne odbiorniki telewizyjne. Skoro w dniu kontroli w pokojach hotelowych znajdowały się odbiorniki to, w ocenie Sądu, nie było dowolne ustalenie, że odbiorniki te umożliwiały natychmiastowy odbiór programu. Z zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego wynika, że jeśli w wyposażeniu pokoju hotelowego znajduje się odbiornik telewizyjny lub radiowy, to nie w celach dekoracyjnych lecz po to, by mógł być używany przez gościa hotelu. W tym stanie rzeczy WSA w W. przyjął, że decyzje objęte skargą były zgodne z prawem. II Skargę kasacyjną złożyła Spółka. Wyrok zaskarżyła w całości. Wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Wnosząca skargę kasacyjną działając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, art. 2 ust. 2 i 7 w zw. z art. 5 ust. 1 i 3 u.o.a. i nieprawidłową interpretację tych przepisów, co skutkuje ich niewłaściwym zastosowaniem; 2. przepisów postępowania administracyjnego, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem organa administracji publicznej, tak I i II instancji, to jest Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. oraz MAC nie przeprowadziły prawidłowo i wyczerpująco postępowania dowodowego. Uzasadniając zarzuty wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji narusza prawo i powinien zostać uchylony, ponieważ ten Sąd zaakceptował jako zgodne z prawem liczne uchybienia popełnione przez organy w postępowaniu wyjaśniającym, które skutkowały nietrafnym zastosowaniem przepisów prawa materialnego. W toku postępowania Spółka chciała wykazać, że posiadane przez nią odbiorniki telewizyjne nie umożliwiały natychmiastowego odbioru programu i z uwagi na brak parametrów technicznych do odbioru programu nie mieściły się w definicji zawartej w treści art. 2 ust. 7 u.o.a. Spółka wniosła o przeprowadzenie następujących dowodów na tę okoliczność: uzupełniającego przesłuchania dyrektora Hotelu L. we W., przesłuchania strony i oględzin niezarejestrowanych odbiorników TV w celu określenia ich liczby i stanu technicznego. Używanie tych odbiorników nie było możliwe z powodu wadliwej i przestarzałej instalacji telewizyjnej, a pokoje hotelowe gdzie się one znajdowały były odcięte od instalacji elektrycznej w związku z remontem instalacji telewizyjnej w hotelu. Sporządzony w dniu [...] lutego 2012 r. protokół kontroli jest wadliwy, gdyż nie w pełni odzwierciedla stan faktyczny sprawy, bo nie uwzględnia wskazanych wyżej okoliczności. MAC skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. skutkujące nieważnością postępowania, zatem istnieją podstawy do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej jego wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna Spółki wskazuje obie podstawy kasacyjne. W takim przypadku NSA jest zobowiązany w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutów procesowych, gdyż wyeliminowanie tego typu naruszeń w postępowaniu przed Sądem I instancji daje podstawę do oceny sposobu prowadzonej przez ten Sąd kontroli w zakresie stosowania przez organy przepisów prawa materialnego. W zakresie zarzutów procesowych Spółka stawia zarzut naruszenia przez WSA w W. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i § 3 k.p.a., gdyż organy administracji publicznej nie przeprowadziły prawidłowo i wyczerpująco postępowania dowodowego. Odnosząc się do tego zarzutu NSA stwierdza, że nie może on odnieść skutku prawnego, a tym samym nie może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej. Z istoty postępowania kasacyjnego wynika, że Sąd II instancji bada poprawność skarżonego wyroku tylko w zakresie wyznaczonym skargą kasacyjną. Z tego powodu ten środek prawny ma charakter sformalizowany i profesjonalny. Skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia przepisów procesowych wymaga od strony wnoszącej skargę kasacyjną jednoznacznego określenia przepisów, które naruszył Sąd I instancji w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a więc przepisów p.p.s.a. Dopiero określenie przepisów naruszonych przez Sąd I instancji daje podstawę do oceny naruszeń zaistniałych przed organami, gdyż Sąd I instancji nie stosuje przepisów k.p.a., a tylko kontroluje ich stosowanie przez organy. Zatem skuteczny zarzut Spółki w zakresie naruszenia przepisów procesowych powinien wskazywać konkretne przepisy p.p.s.a. naruszone przez WSA w W. Skarga kasacyjna tego warunku nie wypełnia. Tym samym pozbawia Sąd II instancji kompetencji do oceny wyroku nią objętego z punktu widzenia podnoszonego zarzutu. Skutek ten jest pochodną istoty i charakteru skargi kasacyjnej. Jedyny wyjątek jaki jest możliwy i dopuszczalny w tym zakresie to ten, gdy w podstawie kasacyjnej i zarzucie strona nie wskazuje naruszenia stosownych przepisów p.p.s.a., ale czyni to w uzasadnieniu przynajmniej w taki sposób, że można jednoznacznie ustalić treść zarzutu, a więc naruszenia jakiego dopuścił się Sąd I instancji (zob. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r. o sygn. akt I OPS 10/09, publik. ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz. 1). Rozpoznawana skarga kasacyjna nie wypełnia tego warunku. W jej uzasadnieniu Spółka kieruje zarzuty pod adresem postępowania prowadzonego przez organy. W istocie polemizuje z ich działaniami w postępowaniu wyjaśniającym. Na marginesie tych rozważań stwierdzić należy, że nawet gdyby przyjąć prawną poprawność zarzutu, to stan faktyczny sprawy jest oczywisty i niebudzący wątpliwości wobec jego przyznania przez Spółkę podczas kontroli prowadzonej w dniu [...] lutego 2012 r. W ocenie NSA nietrafny jest także stawiany przez Spółkę zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Spółka wnosząc skargę kasacyjną stwierdza, że wyrok WSA w W. narusza treść art. 2 ust. 2 i 7 w zw. z art. 5 ust. 1 i 3 u.o.a., a naruszenie tych przepisów polega na ich błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Zdaniem Spółki Sąd I instancji dokonał nieprawidłowej interpretacji tych przepisów, a skutkiem tego było ich niewłaściwe zastosowanie. W ramach tego zarzutu Spółka także wskazuje jakie przepisy p.p.s.a. zostały naruszone w ramach kontroli, którą prowadził Sąd I instancji. Zatem w tym zakresie zarzut nie do końca spełnia wymogi formalne, jednak z jego treści i uzasadnienia skargi daje się ustalić, że Sąd I instancji naruszył treść art. 151 p.p.s.a., gdyż oddalił skargę w sytuacji, gdy nie było podstaw do takiego działania, bo organy wadliwie wyłożyły treść przepisów wskazanych w zarzucie. To pozwalałoby Sądowi II instancji odnieść się merytorycznie do stawianego zarzutu, jednak pod warunkiem, że Spółka w uzasadnieniu wskazałaby na czym ma polegać naruszenie tych przepisów. Uzasadnienie skargi kasacyjnej w ogóle nie odnosi się do tej kwestii, zatem trudno domniemywać zakres naruszenia art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. w zw. z art. 5 ust. 1 i ust. 3 tej ustawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że Spółka posiadała wskazane odbiorniki telewizyjne, że były one niezarejestrowane (33 sztuki) i za nie ustalono opłatę zgodnie z wymogami ustawy. W tym zakresie Sąd I instancji nie naruszył prawa aprobując przyjęte przez organy konsekwencje prawne stwierdzenia faktu nieuiszczania przez Spółkę opłat abonamentowych. W tym stanie rzeczy ten zarzut Spółki należało uznać za niezasadny. Dodatkowo wskazać należy, że wystąpienie ze skargą kasacyjną w sytuacji, gdy przedstawiciel Spółki w postępowaniu przyznaje, że odbiorniki telewizyjne niezarejestowne, były zdatne do bezpośredniego użytku, jest niedopuszczalnym nadużyciem prawa podmiotowego – prawa do sądu i tym bardziej skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. NSA oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.