I SA/Po 740/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna – Kubicka (spr.) Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącej A sp. z o. o. w [...] kwotę [...],- zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2011 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego w L., na podstawie art. 216 § 1 w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm. – dalej: "Ordynacja podatkowa"), odmówił "H. sp. z o.o." z siedzibą w W. zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gry na automacie poza kasynem gry. W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia spółce kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na będącym jej własnością automacie o nazwie "A." nr [...] poza kasynem gry, tj. w "B." w miejscowości Ż., prowadzonym przez T. N. Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. spółka wniosła o zawieszenie toczącego się postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o rozstrzygnięcie przez Ministra Finansów w drodze decyzji charakteru gier urządzanych na wskazanym symulatorze do gier zręcznościowych nr [...] w rozumieniu art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 ze zm. – dalej: "u.g.h."). Strona wyjaśniła, że o wydanie takiego orzeczenia zwróciła się do Ministra Finansów wnioskiem z dnia [...] lipca 2011 r. i wyraziła przekonanie, że rozstrzygnięcie Ministra Finansów może wykazać brak podstaw do ukarania spółki karą pieniężną w postępowaniu podatkowym i bezprzedmiotowość postępowania w tej sprawie. Organ celny uznał, że przytoczona przez stronę przesłanka do zawieszenia postępowania w przedmiotowej sprawie nie zachodzi, ponieważ decyzja ministra właściwego do spraw finansów publicznych nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w przepisie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie organ wskazał, że nie istnieje bezpośrednia zależność między rozstrzygnięciem sprawy dotyczącej określenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na wskazanym automacie poza kasynem gry a decyzją wydaną przez Ministra Finansów, ponieważ przeprowadzone postępowanie dowodowe w rozpoznawanej sprawie pozwala na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego. W zażaleniu z dnia [...] sierpnia 2011 r. strona, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła organowi pierwszej instancji rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 201 pkt 2 Ordynacji podatkowej, błędną wykładnię i całkowite niezastosowanie dyspozycji przedmiotowego artykułu, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie zasadnym było zastosowanie dyspozycji tego przepisu, ponieważ rozpatrzenie przedmiotowej sprawy uzależnione jest od prawomocnego i ostatecznego rozstrzygnięcia w drodze decyzji wniosku strony z dnia [...] lipca 2011 r. o rozstrzygnięcie przez ministra właściwego ds. finansów publicznych charakteru gier urządzanych na symulatorze do gier zręcznościowych o numerze [...]. Wobec przedstawionego zarzutu spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej jest postępowaniem administracyjnym wszczętym na podstawie ustaleń faktycznych dokonanych w trakcie przeprowadzonej kontroli. Natomiast wystąpienie spółki z wnioskiem z dnia [...] lipca 2011 r. do Ministra Finansów o rozstrzygnięcie, czy gry urządzane na należącym do niej automacie do gier są grami na automatach nie stanowi przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w sprawie. Organ wyjaśnił, iż jak wynika z akt sprawy, kontrolujący funkcjonariusze przeprowadzili w drodze eksperymentu grę kontrolną na urządzeniu o nazwie [...]. W rezultacie tego stwierdzili jednoznacznie, iż urządzane na nim gry wyczerpują znamiona gier na automatach zawarte w art. 2 ust. 5 u.g.h. (cel komercyjny, charakter losowy). Uzależnienie zatem wyniku postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w L. od rozstrzygnięcia Ministra Finansów w przedmiocie określonym we wniosku z dnia [...] lipca 2011 r. w przypadku, kiedy funkcjonariusze celni na podstawie przeprowadzonego eksperymentu oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa potrafili, nie mając wątpliwości, ustalić, iż gry urządzane na ww. urządzeniu są grami na automatach w świetle ustawy o grach hazardowych, w ocenie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania. W skardze nadanej dnia [...] lipca 2012 r. spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: - art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, poprzez wadliwe zastosowanie norm zawartych w tym przepisie, tj. odmowę zawieszenia postępowania, pomimo wystąpienia w sprawie wstępnego zagadnienia prawnego, które podlega rozstrzygnięciu innego organu; - art. 2 ust. 5 w związku z art. 2 ust. 6 u.g.h., poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że decyzja Ministra Finansów rozstrzygająca o charakterze gier na spornych urządzeniach nie będzie miała wpływu na niniejszą sprawę, podczas gdy decyzja ta - w razie podzielenia przez Ministra Finansów przekonania skarżącego o zręcznościowym charakterze gier na wskazanych urządzeniach, w oparciu o zaoferowane przez skarżącego dowody - będzie uzasadniać brak zastosowania przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., w związku ze spornymi okolicznościami, stanowiącymi przyczynę wszczęcia postępowania. Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o stwierdzenie w całości jego nieważności. W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że w świetle domniemania racjonalności ustawodawcy niedopuszczalnym jest przyjęcie, że Dyrektor Izby Celnej w postępowaniu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, może samodzielnie rozstrzygać, czy gry te są grami na automatach w rozumieniu ustawy. Jest to bowiem kompetencja zastrzeżona w ustawie wyłącznie dla ministra właściwego ds. finansów publicznych. Strona skarżąca nie podzieliła stanowiska, że skoro ustawa o Służbie Celnej nadała funkcjonariuszom szereg uprawnień kontrolnych, to znaczy, że posiadają oni również uprawnienie, aby móc stwierdzić, czy na danym urządzeniu urządza się gry, które podlegają przepisom u.g.h. Spółka podważyła również posiadanie przez funkcjonariuszy celnych kompetencji oraz wiedzy specjalnej do badania symulatorów gry oraz automatów do gier hazardowych pod względem ewentualnego spełniania przez nie warunków określonych w u.g.h. W ocenie strony, dopiero prawomocne i ostateczne orzeczenie Ministra Finansów w przedmiocie rozstrzygnięcia w drodze decyzji charakteru gier urządzanych na spornym automacie jednoznacznie przesądzi o tym, czy zasadne jest kontynuowanie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przez Naczelnika Urzędu Celnego, czy też będzie należało je umorzyć, gdyż stanie się bezprzedmiotowe. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W rozpatrywanej sprawie rozbieżność stanowisk stron sprowadza się do ustalenia, czy postępowanie z wniosku skarżącej Spółki z dnia [...] lipca 2011 r. toczące się przed ministrem właściwym do spraw finansów publicznych w kwestii rozstrzygnięcia w drodze decyzji, czy gry urządzane na przedmiotowych urządzeniach do gier są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 u.g.h., stanowi zagadnienie wstępne w myśl przepisów art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowa Skarżąca spółka złożyła wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, wskazując, że toczy się postępowanie przed Ministrem Finansów zainicjowane przez Spółkę wnioskiem z dnia [...] lipca 2011 r. o rozstrzygnięcie w drodze decyzji, czy symulatory do gier zręcznościowych są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h. Postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej na skarżącą spółkę wiąże się z urządzeniem na będącym jej własnością automacie o nazwie "[...]" nr [...] poza kasynem gry, tj. w "B." w miejscowości Ż., prowadzonym przez T. N. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) dotyczy więc z reguły sytuacji, gdy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy będącej przedmiotem postępowania uzależnione jest od rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które należy do kompetencji innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Innymi słowy z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Jeżeli zatem zagadnienie wstępne wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, wówczas nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego zagadnienia nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania podatkowego (por. wyrok NSA z dnia 25 listopada 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 970/03, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w niniejszym przypadku zachodzi sytuacja podpadająca pod zakres zastosowania art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż rozstrzygnięcie kwestii wymiaru kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry uzależnione jest od orzeczenia przez Ministra Finansów w drodze decyzji, czy symulatory do gier zręcznościowych są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h. Pomiędzy orzeczeniem w sprawie kary pieniężnej a rozstrzygnięciem charakteru wskazanych gier zachodzi zatem bezpośredni związek, co powoduje, że wydanie przez Ministra Finansów decyzji w tej sprawie należy zakwalifikować do kategorii zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Rację ma bowiem skarżąca spółka, że dopiero prawomocne i ostateczne orzeczenie Ministra Finansów w przedmiocie rozstrzygnięcia w drodze decyzji charakteru gier urządzanych na spornym automacie jednoznacznie przesądzi o tym, czy zasadne jest kontynuowanie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przez Naczelnika Urzędu Celnego, czy też będzie należało je umorzyć, gdyż stanie się bezprzedmiotowe. Należy wyjaśnić, iż przepis art. 2 ust. 3 u.g.h. stanowi, że grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 5 u.g.h. grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Artykuł 2 ust. 6 u.g.h. stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Wykładnia systemowa art. 2 ust. 6 u.g.h. prowadzi do wniosku, że jeżeli istnieją gry lub zakłady posiadające cechy wymienione w art. 2 ust. 1–5 u.g.h., to Minister Finansów jest organem właściwym do rozstrzygnięcia, czy taka gra lub zakład są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Ustawodawca nie wprowadził żadnych dodatkowych przesłanek takiego rozstrzygnięcia, tym bardziej, że jest ono uzależnione od wystąpienia wątpliwości co do charakteru gry. Ustawa o grach hazardowych nie zawiera postanowień, które kompetencję Ministra Finansów zawartą w art. 2 ust. 6 modyfikowałyby w ten sposób, że takie uprawnienie przyznawałyby innym organom, choćby organom celnym, które prowadzą postępowanie na podstawie ustawy o grach hazardowych. Jeżeli zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest urządzanie gry na automatach poza kasynem gry, to w pierwszej kolejności zasadniczą kwestią do rozstrzygnięcia jest, czy gra posiada cechy wymienione w art. 2 ust. 5. W świetle powyższych ustaleń Sąd zważył, iż skoro ustawodawca uprawnienie do rozstrzygnięcia, w drodze decyzji, czy gra jest grą na automacie w rozumieniu art. 2 ust. 5 u.g.h. przyznał Ministrowi Finansów, to wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania jest w pełni uzasadniony. Przyjęcie rozumowania organów obu instancji prowadziłoby do zakwestionowania wyraźnej normy kompetencyjnej z art. 2 ust. 6 u.g.h. Należy przy tym stwierdzić, iż Sądowi znane są orzeczenia sądowoadministracyjne przywołane przez pełnomocnika organu odwoławczego podczas rozprawy przed tutejszym Sądem w dniu 4 grudnia 2012 r. (I SA/Gd 738/12 oraz III SA/Po 758/11). Przy tym za całkowicie nieuprawniony należy uznać podniesiony przez organ odwoławczy argument związany z treścią tych rozstrzygnięć sądowoadministracyjnych, gdyż – jak wskazano – sprowadza się on w gruncie rzeczy do polemiki z ustawodawcą, który explicite przyznał Ministrowi Finansów uprawnienie do rozstrzygania, czy określona gra lub zakład są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu art. 2 ust. 5 tej ustawy. Ponownie prowadząc postępowanie organy celne powinny wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku oraz rozważyć zasadność zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia zagadnienie wstępnego przez Ministra Finansów. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.