I SA/Wa 1819/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2011 r. sprawy ze skargi P. R. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. I. Stan faktyczny 1. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia P. R. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęte z mocy prawa na rzecz Województwa [...] prawo własności nieruchomości położonej w obrębie [...], przeznaczonej pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku od istniejącego układu dwujezdniowego w rejonie ul. [...] - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. 2. W uzasadnieniu postanowienia Minister Infrastruktury podał, że przedmiotowa nieruchomość zapisana w księdze wieczystej jako współwłasność w 1/2 części C. Sp. z o.o. z siedzibą we W. oraz w 1/2 części P. R., decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. została przeznaczona pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku od istniejącego układu dwujezdniowego w rejonie ul. [...]. Pismem z dnia 2 kwietnia 2009 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia przez Województwo [...] prawa własności tej nieruchomości, a postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. Wojewoda [...], działając z urzędu, zawiesił przedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, wskazując w uzasadnieniu, że w dniu 30 marca 2010 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w P. wpłynęło pismo [...], z informacją, że przed Sądem Apelacyjnym w P. toczy się, z powództwa Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Prezydenta Miasta P., postępowanie o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości położonych w P. ujawnionego w księgach wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym. Postępowaniem tym objęta została również nieruchomość zapisana w księdze wieczystej nr [...], będąca jednocześnie przedmiotem niniejszego postępowania. 3. W uzasadnieniu postanowienia Minister Infrastruktury stwierdził, że w niniejszej sprawie kwestię zagadnienia wstępnego stanowi postępowanie toczące się przed Sądem Apelacyjnym w P., w przedmiocie uzgodnienia działu II księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym w związku z faktem, iż z obrotu prawnego wyeliminowana została decyzja Wojewody P. z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...], stwierdzająca, że nieruchomość P. należąca do M. F. nie podlega przejęciu na własność Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1992 r. nr [...], co z kolei miało wpływ na bezskuteczne zbycie nieruchomości przez spadkobierców M. F. Z uwagi na wpis do księgi wieczystej ostrzeżenia o roszczeniu Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta P. o usunięcie niezgodności stanu prawnego ujawnionego w dziale II księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wpisanego w dniu [...] maja 2004 r. na podstawie postanowienia Sądu [...], organ zauważył, iż zastosowanie w takiej sytuacji ma art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, który stanowi, iż rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Tym samym rękojmia wiary wiecznej została wyłączona na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi. Zdaniem Ministra Infrastruktury, wzmianka jest informacją o wszczętym lub toczącym się postępowaniu wieczystoksięgowym, którego zakończenie może doprowadzić do zmiany stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej, a tym samym ogranicza zaufanie do księgi wieczystej. Rękojmia jest wyłączona dopóty, dopóki wzmianka (ostrzeżenie) nie zostanie wykreślona. Tak więc do momentu uzgodnienia treści ww. ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, nie jest możliwe prawidłowe ustalenie stron, a tym samym osób, które w rzeczywistości będą adresatami decyzji o ustaleniu odszkodowania z tytułu przejęcia przez Województwo [...] prawa własności nieruchomości położonej w obrębie [...] Tym samym, zdaniem Ministra Infrastruktury, należało uznać, iż postępowanie dotyczące ustalenia odszkodowania za przejęte prawo własności ww. działek powinno być zawieszone do czasu rozstrzygnięcia ww. zagadnienia w postępowaniu sądowym poprzez uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...], a tym samym ustalenie kręgu osób, którym na dzień ustatecznienia się decyzji lokalizacyjnej przysługiwały prawa do ww. działek. II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu 1. Skargę na postanowienie Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P. R.; zarzucając naruszenie: - prawa procesowego tj. art. 97 § 1 pkt 4 kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy, a wyrażające się w przyjęciu przez organ administracyjny, że w sytuacji gdy istnieje ostateczna decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. Dz. U. Nr 154, poz.958) i na jej podstawie doszło do wywłaszczenia strony skarżącej z nieruchomości, to organ administracyjny ma prawo zawiesić postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przyjęte na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi, do czasu ostatecznego zakończenia postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, toczącej się przed sądem powszechnym, ze względu na potrzebę rozstrzygnięcia wstępnego (art. 97 § 1 pkt 4 kpa). W sytuacji zaś, gdy w ocenie skarżącego wydanie decyzji o odszkodowaniu jest postępowaniem "wtórnym" do postępowania o wydanie decyzji o lokalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (w brzmieniu sprzed nowelizacji ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. Dz. U. Nr 154, poz. 958), w której to decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi ustalane są podmioty, które są wywłaszczane z nieruchomości i to właśnie tym osobom przysługuje roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość; - prawa materialnego tj. art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyrażające się w samodzielnym dokonywaniu bezpodstawnych ustaleń właściciela i pominięcie faktu, że strona skarżąca wpisana jest w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości, co jest wiążące dla organu administracyjnego rozpoznającego sprawę dotyczącą ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na podstawie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi ze względu na ustanowione prawem domniemanie - wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z postanowieniem organu administracyjnego pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2010 r.; 2. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. III. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżonym postanowieniem Minister Infrastruktury utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za przejęte z mocy prawa na rzecz Województwa [...] prawo własności nieruchomości położonej w obrębie [...], przeznaczonej pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr[...] Skarga nie jest zasadna. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. 3. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania może zatem nastąpić, gdy postępowanie administracyjne jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem tego postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd i zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem zagadnieniem wstępnym jest tylko takie postępowanie, którego wynik bezpośredni wpłynie na treść rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Pomiędzy rozstrzygnięciem zapadłym przed sądem lub innym organem a rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej musi zachodzi stosunek zależności, co oznacza, iż sprawa administracyjna może być rozstrzygnięta na różne sposoby - w zależności od tego, jakie rozstrzygnięcie wyda sąd lub inny organ (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Krakowie z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 49/08). 4. Prawidłowo Minister Infrastruktury stwierdził, że w niniejszej sprawie kwestię zagadnienia wstępnego stanowi postępowanie toczące się przed Sądem Apelacyjnym w P. w przedmiocie uzgodnienia działu II księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w związku z faktem, iż z obrotu prawnego wyeliminowana została decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. stwierdzająca, że nieruchomość [...] należąca do M. F. nie podlega przejęciu na własność Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1992 r., co z kolei miało wpływ na bezskuteczne zbycie nieruchomości przez spadkobierców M. F.. 5. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.), księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości (art. 1 ust. 1), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1), rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, o skardze na orzeczenie referendarza sądowego, o apelacji lub kasacji oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości (art. 8). Jak wynika z akt sprawy, w księdze wieczystej znajduje się ostrzeżenie o roszczeniu Skarbu Państwa o usunięcie niezgodności stanu prawnego ujawnionego w dziale II – dotyczącym własności - księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wpisane w dniu [...] maja 2004 r. na podstawie postanowienia Sądu [...]. Należy więc uznać, że zastosowanie w takiej sytuacji ma art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, a zatem, że rękojmia wiary wiecznej została wyłączona na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi. Przyznać należy rację organowi, że wzmianka jest informacją o wszczętym lub toczącym się postępowaniu wieczystoksięgowym, którego zakończenie może doprowadzić do zmiany stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej, a tym samym ogranicza zaufanie do księgi wieczystej. Rękojmia jest wyłączona dopóty, dopóki wzmianka (ostrzeżenie) nie zostanie wykreślona. Tak więc do momentu uzgodnienia treści ww. ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, nie jest możliwe prawidłowe ustalenie stron, a tym samym osób, które w rzeczywistości będą adresatami decyzji o ustaleniu odszkodowania z tytułu przejęcia przez Województwo [....] prawa własności nieruchomości. 6. W tym miejscu należy przywołać wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r. III CSK 204/09, LEX nr 602716, w którego uzasadnieniu Sąd stwierdził, że wyrok wydany w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym korzysta z tzw. prawomocności rozszerzonej, realizując funkcję ustrojową ksiąg wieczystych, której celem jest zapewnienie bezpieczeństwa obrotu. Wyrok taki wiąże zatem nie tylko strony, które brały udział w tej sprawie i sądy organ organy wymienione w art. 365 kpa, lecz także inne podmioty, i teza ta, zdaniem Sądu, ma zastosowanie w niniejszej sprawie. 7. Reasumując stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. 8. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.