III SA/Gd 640/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia 17 kwietnia 2012 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 18 października 2010 r. nr [...] Burmistrz przyznał H. K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem R. K. na okres od 1 listopada 2010r. bezterminowo, w miesięcznej kwocie 520 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 15 kwietnia 2011r. przyznał H. K. emeryturę od dnia 1 czerwca 2010 r. Mając na uwadze art.17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują , jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, decyzją z dnia 10 lutego 2012r. nr [...] Burmistrz uchylił decyzję z dnia 18 października 2010 r. Następnie decyzją z dnia 17 kwietnia 2012 r. nr [...] Burmistrz uznał świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 listopada 2010r. do 31 grudnia 2011r. w wysokości 7. 280, 00 zł za świadczenie nienależnie pobrane. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 104 k.p.a. , art. 17, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 7, 8, 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że za nienależne świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia, które zostały wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie do nich prawa. Decyzją z dnia 16 maja 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 5 pkt 1, art. 23 ust. 1, art. 25 ust. 1 i art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję Burmistrza . W uzasadnieniu organ odwoławczy, odnosząc się do treści art. 23 ust. 1 oraz art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że w przypadku uzyskania dochodu lub wystąpienia innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, osoba mająca ustalone prawo do tych świadczeń jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. H. K. nie poinformowała organu, że od dnia 1 czerwca 2010 r. została jej przyznana emerytura. Organ powziął o tym fakcie wiadomość w dniu 25 stycznia 2012r. Wskazując na art. 17 ust. 5 pkt 1 ww. ustawy organ podał, że skoro H. K. nabyła prawo do emerytury w trakcie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, o czym nie poinformowała organu wypłacającego, to stała się osobą, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne w myśl art. 30 ust.2 pkt 1 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego H. K. wniosła o jej uchylenie. Wskazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Postępowanie w sprawie przyznania jej emerytury toczyło się przed ZUS do kwietnia 2011r., a decyzja uprawomocniła się nie wcześniej niż w maju. Zatem przed tą datą nie mogła poinformować organu o przyznaniu jej emerytury. Ponadto w decyzji ZUS należność za okres do dnia 31 maja 2011r. została rozliczona. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Wydane w niniejszej sprawie decyzje dotyczyły uznania pobranego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 listopada 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. za świadczenie pobrane nienależnie. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( t.j. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Taką okolicznością - w ocenie organów obu instancji – był fakt przyznania skarżącej emerytury, bowiem zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Należy jednak mieć na względzie, że art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy nie uprawnia do uznania pobranego świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane tylko z tego względu, że osobie uprawnionej ustalono prawo do emerytury . Musi ona jeszcze być o tym fakcie pouczona, tzn. o tym, że ustalenie prawa do emerytury powoduje brak prawa do pobierania świadczenia. Organy obu instancji, poza przywołaniem treści przepisu, nie wypowiedziały się w decyzjach w ogóle w tej kwestii. Należy mieć też na uwadze treść przywołanego w podstawie prawnej przez organy obu instancji art. 25 ust. 1 ustawy, który stanowi, że w przypadku wystąpienia (...) innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba (...) jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne. Organy uznały, że brak poinformowania organu przez skarżącą o ustaleniu jej prawa do emerytury powoduje, że całe świadczenie pobrane przez nią za okres od 1 listopada 2010 r. do 31 grudnia 2011 r. należy uznać za świadczenie pobrane nienależnie. Takie stanowisko jest, w ocenie Sądu, błędne. O ustaleniu prawa do emerytury można mówić dopiero w przypadku wydania prawomocnej decyzji o przyznaniu emerytury. Nie wiadomo, kiedy decyzja ZUS stała się prawomocna, bowiem organy nie poczyniły tym zakresie żadnych ustaleń. Wskazać należy, że zgodnie z art. 118 ust. 7 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz.U. 2009 r. nr 153, poz.1227 ze zm.) od decyzji organu rentowego przysługują osobie zainteresowanej środki odwoławcze określone w odrębnych przepisach. Takimi odrębnymi przepisami są przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. nr 43, poz.296 ze zm.), który w art. 4779 § 1 stanowi, że odwołania od decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do organu, który wydał decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji. Jak wynika z decyzji ZUS dotyczącej skarżącej wniosek o przyznanie emerytury złożyła ona w czerwcu 2010 r., lecz decyzja o przyznaniu emerytury została wydana dopiero w dniu 15 kwietnia 2011 r. Skarżąca nie mogła poinformować organu wypłacającego świadczenia rodzinne o przyznaniu jej emerytury wcześniej, niż uprawomocniła się decyzja ZUS, co mogło nastąpić około połowy maja 2011 r. Dopiero od tego momentu można rozważać, czy z uwagi na przyznanie skarżącej emerytury świadczenia pobrane przez nią można uznać za pobrane nienależnie. Nie ma przy tym znaczenia, że decyzja ZUS z dnia 15 kwietnia 2011 r. przyznała skarżącej emeryturę za okres wcześniejszy. W tej sytuacji uznać należy, że decyzje organów obu instancji zostały wydane bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, z naruszeniem art. 7,art. 8, art.77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje organów obu instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na uwadze powyższe wskazania a ponadto wyjaśnią twierdzenia skarżącej o rozliczeniu pobranych przez nią należności w decyzji ZUS. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.