II SA/Rz 938/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Stanisław Śliwa Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Sygn. II SA/Rz 938/12 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 5 ust. 3a i 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1 poz. 7 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta M. z dnia [...] lipca 2012 r. Nr [...], orzekającą o uznaniu dłużnika alimentacyjnego P.K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, w związku z bezskuteczną egzekucją alimentów zasądzonych przez Sąd Rejonowy w M. od P. K., wydaną z upoważnienia Prezydenta tego Miasta decyzją z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] zostało ustalone prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionej R.S. w okresie od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. w wysokości 500 zł. miesięcznie. Niewywiązywanie się przez P.K. ze zobowiązań alimentacyjnych skutkowało następnie wszczęciem z urzędu postępowania administracyjnego i ustaleniem na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, że zostały spełnione wymienione w tym przepisie przesłanki do uznania go za uchylającego się od płatności tych zobowiązań. W odwołaniu od decyzji Prezydenta M. M. P.K. sprzeciwił się takiemu uznaniu wskazując, że jest osobą niepełnosprawną, nie posiadającą żadnego źródła dochodu ani majątku. Do śmierci ojca, tj. 16 kwietnia 2012 r. pozostawał na jego utrzymaniu, obecnie jest bez środków do życia, gdyż matka z uwagi na niską emeryturę nie jest w stanie go wspierać. Ze względu na przewlekłą chorobę i pogarszający się stale stan zdrowia nie jest w stanie pracować, co skutkowało utratą przez niego statusu bezrobotnego. Jego prośba o wsparcie skierowana do MOPS pozostała bez odpowiedzi. Podkreślił, że nie uchyla się celowo od płacenia alimentów, ale uniemożliwia mu to trudna sytuacja życiowa. Rozpatrujące odwołanie SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, gdyż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że P.K. nie dopełnił obowiązków wobec PUP, tj. nie stawił się bez usprawiedliwienia na wezwanie, co skutkowało utratą przez niego statusu osoby bezrobotnej. Ponadto zgodnie z informacja komornika, w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w wysokości nie niższej niż 50 % kwoty ustalonych alimentów. Decyzję SKO z dnia z dnia [...] sierpnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżył P.K. podnosząc argumenty tożsame z zawartymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podał, że uchylanie się od płacenia alimentów nie jest z jego strony działaniem celowym, gdyż jest osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą, nie posiadającą żadnych dochodów i środków do życia. Odzież i obuwie kupuje mu matka, która z uwagi na własne niskie świadczenie emerytalne nie jest w stanie wspierać go finansowo ani zapewnić lekarstw i wyżywienia. Do czerwca 2012 r. był zarejestrowany jako bezrobotny, ale tylko po to, by mieć ubezpieczenie zdrowotne niezbędne do kontynuowania leczenia, gdyż przez chorobę i tak nie mógł podjąć żadnej pracy (okoliczności te były znane pracownikom Urzędu Pracy). Od lipca 2012 r. jest objęty ubezpieczeniem przez MOPS, pobiera zasiłek stały w wysokości 172 zł. i nie musi już podtrzymywać fikcji, jaką był rejestrowanie się w Urzędzie Pracy. W odpowiedzi na skargę SKO uznało zarzuty skargi za pozbawione zasadności, wnosząc o jej oddalenie. Przytaczając treść art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ponownie wskazało, że skarżący nie dopełnił obowiązków wobec PUP, gdyż bez usprawiedliwienia nie stawił się na wezwanie, a tym samym utracił status osoby bezrobotnej. Nie posiada orzeczenia czyniącego go całkowicie niezdolnym do pracy, legitymuje się bowiem orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem zatrudnienia w zakładach pracy chronionej. W okresie ostatnich 6 miesięcy nie dokonał też żadnej wpłaty tytułem alimentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) kontrola sądu administracyjnego ogranicza się do badania zgodności z prawem materialnym oraz procesowym w stopniu określonym przez przepis art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, iż skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie zawarte w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. Stan faktyczny jest bezsporny. Decyzją z dnia [...] września 2011 r. ustalone zostało prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniej R. S. w związku z bezskuteczną egzekucją alimentów ustalonych wyrokiem Sądu Rejonowego w M. Z przedłożonego przez P.K. zaświadczenia wynika, iż jest zarejestrowany w PUP w M. jako osoba bezrobotna. W dniu 19 czerwca organ otrzymał informację z PUP, iż P.K. utracił status osoby bezrobotnej, ponieważ nie stawił się w wyznaczonym terminie w celu przyjęcia propozycji pracy lub innej formy pomocy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy i w terminie 7 dni nie powiadomił o przyczynie niestawienia się. P.K. w okresie ostatnich 6 miesięcy nie dokonał żadnej wpłaty tytułem alimentów. P.K. jest dłużnikiem alimentacyjnym, o którym mowa w art. 2 pkt 3 ustawy. Materialno – prawną podstawą rozstrzygnięcia jest przepis art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7). Przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienia w sposób enumeratywny w art. 5 ust. 3 pkt 1 – 3 u.p.o.u.a. Wystąpienie którejkolwiek z nich nie może jednak stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku określonym przez przepis art. 5 ust. 3a ustawy. W doktrynie przyjmuje się, iż elementy decyzji administracyjnej określa przepis art. 107 k.p.a. Elementem składowym decyzji jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie jest więc niezbędnym elementem decyzji administracyjnej i stanowi integralną jej część. Skoro przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 16 § 2 i 196 k.p.a.) mówią o możliwości zaskarżenia do sądu decyzji administracyjnej to mają na uwadze wszystkie jej elementy, w tym również jej uzasadnienie. Uzasadnienie prawne decyzji polega na wyjaśnieniu podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. "Wymienienie przez organ w uzasadnieniu decyzji tylko numerów artykułów przepisów prawnych przyjętych za jej podstawę prawną nie spełnia warunku przytoczenia przepisów prawa, o jakim mowa w art. 107 § 3 k.p.a.", natomiast wyjaśnienie podstawy prawnej – to wykładnia przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji (wyrok NSA z dnia 23 lutego 1988 r., SA/Po 1317/87). W przedmiotowej sprawie decyzja w podstawie rozstrzygnięcia przytacza art. 5 ust. 3, 3a i 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przesłanki wszczęcia postępowania dotyczącego dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienia przepis art. 5 ust. 3 pkt 1 – 3 ustawy. Wobec tego decyzja objęta kontrolą przytacza wszystkie przepisy nie precyzując, który z nich w rozstrzyganej sprawie ma zastosowanie. W uzasadnieniu organ podkreśla wskazując, iż "skarżący przez zaniedbanie utracił status osoby bezrobotnej, a na końcu uzasadnienia pisze "nie jest istotnym fakt, że pan P.K. utracił status osoby bezrobotnej". Decyzja organu odwoławczego w uzasadnieniu rozstrzygnięcia poza przytoczeniem przepisów niczego nowego nie wnosi i nie precyzuje. Strona, której sprawa dotyczy musi wiedzieć czytając decyzję, jakie są przesłanki rozstrzygnięcia, które przewidują przepisy prawa. Organ prowadząc ponownie postępowanie prawidłowo uzasadni rozstrzygnięcie uwzględniając treść przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Z tych względów na zasadzie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 a i 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. , poz. 270) i art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. 2009 r. Nr 1 poz. 7) w związku z art. 107 § 3 k.p.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy orzekł, iż do czasu uprawomocnienia się rozstrzygnięcia decyzja nie podlega wykonaniu.