V SA/Wa 1563/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zezwolenia połowowego; 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz S. K. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na wniosek z dnia [...] września 2011 r. o wydanie specjalnego zezwolenia połowowego na 2012 r. w dniu [...] grudnia 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał armatorowi jednostki rybackiej [...] S. K. decyzję - Specjalne Zezwolenie Połowowe nr [...]. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. S. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy poprzez odstępstwo w przypadku jednostki [...] w egzekwowaniu kwot progowych w odniesieniu do połowów szprota i śledzia. Wniósł o umożliwienie mu odłowienia kwot połowowych szprota i śledzia przewidzianych dla statków rybackich o długości mieszczącej się w przedziale od 12 m do 14,99 m, bez określania maksymalnej kwoty możliwej do odłowienia. Jednocześnie wskazał, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i warunków wykorzystania ogólnej kwoty połowowej zawiera szereg błędów. Decyzją z [...] kwietnia 2012 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy Specjalne Zezwoelnie Połowowe nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. wydane na jednostkę [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ podkreślił, że wykonywanie rybołówstwa morskiego w danym roku kalendarzowym w polskich obszarach morskich wymaga uzyskania specjalnego zezwolenia połowowego, które jest wydawane armatorowi na statek rybacki, na który wydano licencję połowową. Stosownie do art. 16 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie (Dz. U. Nr 62, poz. 574 z późn. zm.) specjalne zezwolenie połowowe wydaje minister właściwy do spraw rybołówstwa na wniosek armatora na statek rybacki. Specjalne zezwolenie połowowe zawiera między innymi kwotę połowową, jeżeli jest wymagana. Zgodnie z art. 17 przywołanej ustawy minister właściwy do spraw rybołówstwa, po zasięgnięciu opinii organizacji społeczno-zawodowych rybaków, określa w drodze rozporządzenia, sposób i warunki wykorzystania ogólnej kwoty połowowej w polskiej strefie ekonomicznej, na morzu terytorialnym, w Zatoce Puckiej i w Zatoce Gdańskiej oraz poza polskimi obszarami morskimi, mając na względzie ochronę i racjonalne wykorzystanie żywych zasobów morza. Wielkość ogólnej kwoty połowowej przyznawanej Polsce określana jest corocznie w drodze rozporządzenia Rady Unii Europejskiej. Zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia Rady (WE) Nr 1256/2011 z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie ustalenia uprawnień do połowów na rok 2012 dla pewnych stad ryb i grup stad ryb stosowane na wodach Morza Bałtyckiego oraz zmiany rozporządzenia (UE) nr 1124/2010 (Dz. Urz. UE L 320 z 03.12.2011), Polsce zostały przyznane następujące kwoty połowowe: dorsza w podrejonach 25-32 (wody WE) 17947 ton i podrejonach 22-24 (wody WE) 2487 ton, śledzia w podrejonach 22-24 (wody WE) 2719 ton i podrejonach 25-32 (wody WE) 19537 ton, gładzicy w podrejonach (wody WE) 433 ton, łososia w podrejonach (wody WE) 7704 sztuki, szprota w podrejonach (wody WE) 66128 ton. W celu dokonania podziału tych ogólnych kwot poszczególnych gatunków ryb Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał rozporządzenie z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i warunków wykorzystania ogólnej kwoty połowowej (Dz. U. Nr 282, poz. 1653). W rozporządzeniu tym w § 5 ust. 2 ustalone zostały zasady podziału ogólnej kwoty połowowej szprota dla statków rybackich o długości całkowitej od 12 m. Zgodnie z tym przepisem, podziału pozostałej części ogólnej kwoty połowowej szprota dokonuje się, na wniosek armatora, bez podziału na poszczególne statki rybackie, przy czym kwota połowowa szprota odłowiona w danym roku kalendarzowym przez armatora statku rybackiego o długości całkowitej: od 12 m do 14,99 m - nie może wynieść więcej niż 170 ton na jeden statek rybacki; od 15 m do 18,49 m - nie może wynieść więcej niż 340 ton na jeden statek rybacki; od 18,50 m do 20,49 m - nie może wynieść więcej niż 850 ton na jeden statek rybacki; od 20,50 m do 25,49 m - nie może wynieść więcej niż 1700 ton na jeden statek rybacki; od 25,50 m do 30,49 m - nie może wynieść więcej niż 2975 ton na jeden statek rybacki; powyżej 30,49 m - nie może wynieść więcej niż 3400 ton na jeden statek rybacki. W związku z powyższym, organ stwierdził, że S. K. może odłowić w 2012 r. nie więcej niż 170 ton szprota, gdyż posiada statek rybacki o długości całkowitej wynoszącej 14,95 m. Podkreślono, że organ nie może przychylić się do wniosku Strony, aby zastosować wobec niej odstępstwo od powyższego przepisu i umożliwić odłowienie większej ilości szprota przez statek [...]. Odstępstwo takie w stosunku do jednego tylko statku rybackiego oznaczałoby naruszenie przez organ konstytucyjnej zasady równości, co de facto wiązałoby się z rażącym naruszeniem prawa. Dalej organ wyjaśnił, że kwestia podziału ogólnej kwoty połowowej śledzia stada centralnego uregulowana została w § 7 ust. 2 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, podziału ogólnej kwoty połowowej śledzia centralnego dokonuje się, na wniosek armatora, bez podziału na poszczególne statki rybackie, przy czym kwota połowowa śledzia centralnego odłowiona w danym roku kalendarzowym przez armatora statku rybackiego o długości całkowitej: 1) do 14,99 m - nie może wynieść więcej niż 80 ton na jeden statek rybacki; od 15 m do 18,49 m - nie może wynieść więcej niż 120 ton na jeden statek rybacki; od 18,50 m do 20,49 m - nie może wynieść więcej niż 200 ton na jeden statek rybacki; od 20,50 m do 25,49 m - nie może wynieść więcej niż 400 ton na jeden statek rybacki; od 25,50 m do 30,49 m - nie może wynieść więcej niż 800 ton na jeden statek rybacki; powyżej 30,49 m - nie może wynieść więcej niż 800 ton na jeden statek rybacki. Zdaniem organu, w związku z faktem, że statek S. K. posiada długość 14,95 m, może on odłowić w 2012 r. nie więcej niż 80 ton śledzia stada centralnego. Organ wskazał, że przedmiotowe rozporządzenie reguluje w § 6 ust. 1 i 2 podział ogólnej kwoty połowowej śledzia stada zachodniego. Stosownie do tego przepisu, podziału ogólnej kwoty połowowej śledzia stada zachodniego, dokonuje się, na wniosek armatora, na statki rybackie, których armatorzy w 2007 r., 2008 r. lub 2009 r. posiadali w specjalnym zezwoleniu połowowym kwotę połowową śledzia zachodniego oraz dokonali odłowienia jej części co najmniej w jednym roku z tych lat. W celu dokonania podziału, oblicza się udział procentowy armatora statku rybackiego w całkowitych połowach śledzia zachodniego, zgodnie z przedstawionym wzorem. Tak też obliczony został udział Strony w połowach w ww. latach, który po przeliczeniu na kwotę indywidualną wyniósł 5002 kg śledzia stada zachodniego. Kwota ta została S. K. przyznana w zaskarżonej decyzji - specjalnym zezwoleniu połowowym nr [...]. Odnosząc się do wskazanych przez Stronę błędów zawartych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i warunków wykorzystania ogólnej kwoty połowowej w odniesieniu do zastosowanych kryteriów (długość całkowita statku rybackiego), organ zaznaczył, że kryterium długości statku rybackiego zostało zaproponowane i zaakceptowane przez przedstawicieli środowiska rybackiego na forum Zespołu do spraw opracowania propozycji zasad zarządzania ogólnymi kwotami połowowymi na Morzu B. oraz w ramach konsultacji społecznych. W dniu [...] listopada 2011 r. w siedzibie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi odbyło się spotkanie z organizacjami społeczno-zawodowymi rybaków, stowarzyszeniami, zrzeszeniami i związkami rybackimi, na którym zaprezentowano zaproponowany przez Zespół sposób i zasady podziału ogólnej kwoty połowowej na Morzu B. Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], S. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia [...] maja 2012 r. zarzucając rozstrzygnięciu organu w zakresie połowów pelagicznych śledzia i szprota naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu norm prawnych: ← art. 91 ust. 3 (w związku z art. 8) i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP - poprzez niezastosowanie w wydanym przez MRiRW rozporządzeniu z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i warunków wykorzystania ogólnej kwoty połowowej norm unijnych, dotyczących zasad określania, dostosowania i limitowania zdolności połowowej floty rybackiej i rozdziału kwot połowowych dla poszczególnych armatorów; ← naruszenie przepisów wspólnotowych, regulujących warunki wykonywania rybołówstwa wspólnotowego, określających zdolność połowową jednostek rybackich, dostęp do zasobów i sposób rozdziału kwot połowowych pomiędzy krajowych armatorów w ramach limitu połowowego, przyznanego Polsce na 2012 rok, a mianowicie: * art. 3 ust. 2; art. 4 pkt 9 i pkt 10 rozporządzenia Rady (WE) nr 1224/2009 z dnia 20 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 847/96, (WE) nr 2371/2002, (WE) nr 811/2004, (WE) nr 768/2005, (WE) nr 2115/2005, (WE) nr 2166/2005, (WE) nr 388/2006, (WE) nr 509/2007, (IVE) nr 676/2007, (WE) nr 1098/2007, (WE) nr 1300/2008, (WE) nr 1342/2008 i uchylającego rozporządzenia (EWG) nr 2847/93, (WE) nr 1627/94 oraz (WE) nr 1966/2006 (Dz. U. L 343 z 22.12.2009, str. 1) poprzez niewłaściwe przyznanie skarżącemu kwot połowowych (śledzia i szprota) na 2012 r. w sposób odbiegający od przyjętych w prawodawstwie UE sposobów i wielkości pomiarowych przyjętych dla określania zdolności połowowej floty rybackiej - tj. wyłącznie na zasadzie GT i kW, jak przewidują przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 2930/86 z dnia 22 września 1986 r. w sprawie określenia parametrów statków rybackich - które to akty stanowią jednolite miary i wartości dla celów określenia parametrów statków rybackich dla potrzeb urzędowego limitowania zdolności połowowej floty rybackiej we wszystkich państwach członkowskich, * art. 1 ust. 2 lit. c i lit. d rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa (Dz. U. L 358 z 31.12.2002, str. 59) poprzez niezapewnienie przez organ w wydanym rozporządzeniu jednolitych i spójnych środków, dotyczących warunków dostępu do zasobów oraz zarządzania zdolnością połowową floty, a także rozdziału kwot połowowych na 2012 r.; art. 2 ust. 1 - poprzez niezapewnienie przez organ zrównoważonych warunków ekonomicznych dla wszystkich armatorów krajowych i tym samym naruszenie zasady równości podmiotów gospodarczych oraz konkurencyjności rybołówstwa wspólnotowego; art. 3 lit. n - poprzez swobodne przyjęcie przez organ zasady określenia, dostosowania i limitowania zdolności połowowej statków rybackich, a w konsekwencji rozdziału kwot połowowych dla armatorów krajowych wyłącznie w oparciu o nowe kryterium - długości całkowitej statku rybackiego; art. 9 - poprzez złamanie zasady stanowiącej, że przyjęte przez państwo członkowskie środki ochrony i zarządzania zasobami wód nie mogą być dyskryminacyjne ani bardziej surowe niż istniejące prawodawstwo wspólnotowe; art. 10 w zw. z art. 12 ust. 1, art. 17 ust. 1 oraz art. 20 ust. 3 - poprzez złamanie ww. zasady wyrażonej w art. 9; * art. 3 i art. 6a rozporządzenia Komisji (WE) nr 1438/2003 z dnia 12 sierpnia 2003 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do polityki dotyczącej floty wspólnotowej, określonej w rozdziale III rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 - poprzez brak dostosowania zdolności połowowej floty do wielkości zasobów wyłącznie w oparciuo GT i kW - art. 7 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie - poprzez przyznanie statkowi rybackiemu [...] oficjalnej, zarejestrowanej zdolności połowowej: GT 51,08 i kW 317,5 i braku przydzielenia kwoty połowowej śledzia i szprota na rok 2012 r. odpowiednio do zarejestrowanej GT i kW jednostki [...]; 2) przepisów postępowania - tj. naruszenie art. 9 kpa - mające wpływ na wynik sprawy. W związku ze złożoną skargą Skarżący wniósł o: uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymującej w mocy Specjalne Zezwolenie Połowowe nr [...], z dnia [...] grudnia 2011 r., wydane na jednostkę [...] w zakresie kwot połowowych śledzia i szprota; przeprowadzenie na zasadzie art. 106 § 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodu z dokumentów dołączonych do skargi na okoliczności wskazane w uzasadnieniu skargi; uznanie na zasadzie art. 146 w związku z art. 3 § 2 ust. 4 i art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uprawnienia Skarżącego, wynikającego z wymienionych przepisów prawa UE do przyznania mu kwot połowowych na połowy pelagiczne śledzia i szprota odpowiednio do zarejestrowanych GT i kW, czyli zgodnie z jego wnioskiem; przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w związku z zarzutami zgłoszonymi w skardze; zasądzenie od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Skarżącego kosztów zastępstwa w postępowaniu sądowym przez adwokata lub radcę prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga złożona przez S. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2012 r., w ocenie Sądu, zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy został przez organ ustalony prawidłowo i nie jest przez Skarżącego kwestionowany. Problem w rozpoznawanej sprawie dotyczy wyłącznie możliwości zastosowania przez organ bezpośrednio prawa europejskiego zamiast kwestionowanego przez Skarżącego, jako niezgodnego z prawem unijnym, § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i warunków wykorzystania ogólnej kwoty połowowej, w którym zdolność połowowa statków została określona w oparciu o ich długość całkowitą, wynikającą z danych z rejestru statków rybackich, podczas gdy rozporządzenie Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa (Dz. U. L 358 z 31.12.2002.) w art. 3 lit. n definiuje ją w oparciu o tonaż statku w GT i jego moc w kW. Po dokonaniu analizy treści rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa – ustanawiającego cele wspólnej polityki rybołówstwa oraz związanych z nim rozporządzeń Komisji (WE) odnoszących się do polityki dotyczącej floty wspólnotowej (nr 1438/2003), wspólnotowego systemu kontroli w celu zapewnienia przestrzegania przepisów wspólnej polityki rybołówstwa...(nr 1224/09), ustalania uprawnień do połowów na 2012 rok...(nr 1256/2011) Sąd podzielił stanowisko Skarżącego, iż przyjęte w przepisach unijnych kryteria wyznaczające zdolność połowową statku rybackiego to jego pojemność brutto i moc silnika. Stanowisko to podzieliło MRiRW w dokumencie odwołującym się do rozporządzenie Rady (WE) nr 2371/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie ochrony i zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa w ramach wspólnej polityki rybołówstwa a zatytułowanym "Zasady przyznawania zdolności połowowej pozostającej w dyspozycji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi" z dnia 14 marca 2011 r., w którym znajduje się zapis: Zdolność połowowa statku rybackiego oznacza jego pojemność brutto – tonaż (GT) oraz moc silnika (kW). W ocenie Sądu, wprowadzenie w § 5 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i warunków wykorzystania ogólnej kwoty połowowej kryterium długości statku rybackiego prowadzi do naruszenia zasad sformułowanych w art. 9 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002. Łamie jednolitą zasadę przyjętą w ustawodawstwie unijnym , dyskryminuje nowoczesne, służące ochronie zasobów morskich jednostki, jest bardziej surowe, niż istniejące prawodawstwo wspólnotowe. Równocześnie zastosowanie kryterium długości statku pozostaje w sprzeczności z zapisami art. 11 i 12 rozporządzenia Rady (WE) nr 2371/2002. Dla każdego Państwa Członkowskiego Komisja ustanawia bowiem poziomy odniesienia wyrażone w GT i w kW dla łącznej zdolności połowowej wspólnotowych statków rybackich pływających pod banderą tego Państwa Członkowskiego a Państwo to zobowiązane jest do wprowadzenia środków dostosowujących zdolność połowową swojej floty, w celu osiągnięcia trwałej równowagi pomiędzy ta zdolnością a jego dopuszczalnymi wielkościami połowów. Równocześnie Państwa Członkowskie zobowiązane są do zapewnienia, iż ustalone dla nich poziomy odniesienia dla zdolności połowowej wyrażone w GT i kW nie są przekraczalne. Powyższe, przyjęte przez Unię mechanizmy kontroli racjonalnego wykonywania rybołówstwa przez państwa członkowskie w żadnej mierze nie odnoszą się do kryterium długości statku. Wyrywkowe przyjęcie tego kryterium ( w § 16 rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i warunków wykorzystania ogólnej kwoty połowowej zdolność połowowa statku wyrażona jest już zgodnie z prawem unijnym poprzez pojemność statku GT i moc silnika kW) kontrolę tę utrudnia, jeżeli nie uniemożliwia. Wobec ogólnego stanu technicznego i wieku polskiej floty rybackiej zrozumiałe wydaje się stanowisko przedstawicieli środowiska rybackiego, którzy zaproponowali i zaakceptowali w ramach konsultacji przewidzianych w art. 17 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o rybołówstwie, w § 5 rozporządzeniu MRiRW z dnia 23 grudnia 2011 r., kryterium długości statku. Równocześnie w sprawie bezsporne jest, iż jednostka Skarżącego to jeden z najnowocześniejszych w Polsce statków rybackich, spełniający wszelkie techniczne wymogi stawiane przez przepisy unijne. Sąd podkreśla, iż rozporządzenia unijne, zgodnie z art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, są bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich a z orzecznictwa Trybunał Sprawiedliwości wynika, iż chodzi o pełny skutek bezpośredni. Jako akt najwyższej rangi spośród aktów prawa wtórnego rozporządzenie wiąże adresatów w całości – państwa członkowskie zobowiązane są do przestrzegania go w pełnym wymiarze. Rozporządzenie nie może być realizowane selektywnie, np. z powodu niezgodności z interesami określonej grupy zawodowej w danym kraju, czego wyrazem jest zapis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2011 r. Odmawiając zastosowania regulacji unijnej organy uchybiły nadto art. 91 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którym – jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową - prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Istotą bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego jest zatem możliwość oparcia rozstrzygnięcia w sprawie zawisłej przed organem administracyjnym państwa członkowskiego o przepis wspólnotowy, a nie przepis krajowy, co ze wskazanych wyżej względów winien uczynić organ w rozpoznawanej sprawie. W wyroku z 19 listopada 2009 r. w sprawie [...] K. F. przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w P. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego zobowiązuje sąd krajowy do stosowania prawa wspólnotowego i do odstąpienia od stosowania sprzecznych z nim przepisów krajowych. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł z mocy art. 200 ppsa.