I FZ 244/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2560/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tegoż Sądu z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2560/12 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 czerwca 2012 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 15 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2560/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tegoż Sądu z 19 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 2560/12 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 20 czerwca 2012 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień, październik i listopad 2008 r. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku upływał 26 marca 2013 r. Pełnomocnik skarżącego adwokat G. C. wnosząc 27 marca 2013 r. o przywrócenie terminu, podniósł, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn przez niego niezawinionych, gdyż 22 marca 2013 r. jego wspólniczka i zarazem siostra w drodze cesarskiego cięcia urodziła dziecko, w związku z tym jako jej najbliższa rodzina musiał się nią zająć. W okresie od piątku (22 marca 2013 r.) do wtorku włącznie (26 marca 2013 r.) nie był w stanie, nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności, złożyć stosownego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jak również nie mógł wyręczyć się inną osobą. Do wniosku pełnomocnik dołączył poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego opisaną okoliczność. Zdaniem WSA profesjonalny pełnomocnik jest osobą, która z założenia powołana jest do tego, by bronić interesów swojego mocodawcy przy wykorzystaniu swojej wiedzy i umiejętności. Ponadto powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności procesowych. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia rozpoczął bieg 20 marca 2013 r. (środa), więc pełnomocnik mógł złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku jeszcze przed 22 marca 2013 r., tym bardziej, że był świadomy zbliżającego się terminu porodu, a ponadto mógł przypuszczać, że jego wspólniczce i zarazem siostrze potrzebna będzie jego pomoc. Sąd pierwszej instancji uznał, że podniesione przez pełnomocnika okoliczności nie uprawdopodabniają zaistnienia okoliczności wyłączających winę w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ponadto Sąd ten wskazał, że pełnomocnik nie wykazał, że czynności tej nie mogli wykonać jego ewentualni współpracownicy. Zdaniem WSA adwokat winien tak zorganizować pracę swojej kancelarii, aby swoim postępowaniem nie narazić klientów na negatywne konsekwencje związane z tokiem prowadzonych postępowań. Niedochowanie przez pełnomocnika terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest w tym przypadku następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu własnych spraw. Opieka nad siostrą nie jest w ocenie Sądu pierwszej instancji okolicznością uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu. 3. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego zmianę i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając zażalenie, jego autor powołał się na okoliczności, które zawarte zostały we wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 4. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w jego uchybieniu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (vide wyrok NSA z 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Mon. Praw. 2003, nr 8, s. 340). Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy (vide postanowienie NSA z 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich – w tym przypadku pełnomocnika – upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (vide wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99, POP 2002, z. 12, poz. 148). Za działania i zaniechania pełnomocnika w zakresie powierzonych mu czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona. 5. Okoliczność powołana przez pełnomocnika w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, tj. opieka nad siostrą po porodzie, nie stanowi wystarczającej podstawy przywrócenia terminu, jak słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji. Przyczyną uchybienia terminu świadczącą o braku winy pełnomocnika może być tylko szczególnie ciężki przypadek, który paraliżuje możliwość działania samodzielnego lub nawet skorzystania z pomocy osoby trzeciej. W rozpatrywanej sprawie nie mamy zaś do czynienia z takim przypadkiem. Urodzenie dziecka z natury rzeczy nie jest okolicznością nie do przewidzenia, nie jest nagłym ciężkim wypadkiem losowym, co najwyżej trudno przewidzieć sposób i dokładną datę porodu. Podobnie pomoc po urodzeniu dziecka nie jest okolicznością nie do przewidzenia. Pełnomocnik co prawda uprawdopodobnił, że jego siostra urodziła dziecko 22 marca 2013 r., ale w żaden sposób nie oznacza to, że uprawdopodobnił, aby to on (a nie np. ojciec czy dziadkowie dziecka) był na tyle zaangażowany w pomoc osobie hospitalizowanej, aby nie mógł dopełnić samodzielnie obowiązków zawodowych, czy też aby nie mógł zlecić tego innej osobie – skarżącemu czy innemu prawnikowi. Nawet bowiem jeśli pełnomocnik uważał, że samodzielnie nie będzie mógł sporządzić pisma, mógł powiadomić o tym stronę telefonicznie lub udzielić pełnomocnictwa substytucyjnego innemu prawnikowi. Z treści pełnomocnictwa wynika, że taka możliwość istniała, zawarto w nim bowiem sformułowanie "z prawem udzielania dalszych pełnomocnictw" (vide k. 23 akt WSA). Nie była to zatem również okoliczność nie do przezwyciężenia. Troska o sprawy klienta nie wymagała od pełnomocnika nadzwyczajnego wysiłku, skoro wystarczające było posłużenie się osobami trzecimi bądź – czego w tej sprawie nie można uznać za niemożliwe – samodzielne dokonanie czynności procesowej w ustawowym terminie. Od profesjonalnego pełnomocnika zobowiązanego do szczególnej staranności w podejmowaniu czynności procesowych w imieniu swojego mandanta można wymagać, na co zwracał uwagę w swoich wywodach Sąd pierwszej instancji, aby zabezpieczył interesy swoich klientów również na wypadek choroby, urlopu czy innej okoliczności powodującej nieobecność w kancelarii. Chodzi tu zwłaszcza o czuwanie nad terminowym dokonywaniem czynności procesowych. Jeżeli o braku winy w świetle art. 87 § 2 p.p.s.a. można mówić jedynie, gdy strona bądź jej pełnomocnik nie mogli usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, to w niniejszej sprawie brak winy nie został uprawdopodobniony, skoro trudno uznać na podstawie przedstawionych okoliczności, aby pełnomocnik wykazał się jakimkolwiek wzmożonym wysiłkiem w dochowaniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. 6. Reasumując, ocena determinującej odmowę przywrócenia terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu nie podważyły jej. Co prawda nie można zgodzić się z sugestią Sądu pierwszej instancji, że pełnomocnik mógł dokonać czynności już w pierwszych dniach otwartego terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Skoro strona ma prawo każdego dnia otwartego terminu dokonać czynności procesowej, to nawet przeszkoda istniejąca jedynie ostatniego dnia upływającego terminu może uzasadniać jego przywrócenie, o ile jego uchybienie było przez stronę niezawinione. Innymi słowy, brak przeszkody w poprzednich dniach terminu otwartego nie mógłby sam z siebie stanowić o winie strony, która dopiero ostatniego dnia terminu napotkała przeszkodę, z powodu której doszło do uchybienia terminu. Nietrafność wyrażonego przez WSA poglądu nie stanowi jednakże podstawy do uchylenia czy zmiany zaskarżonego postanowienia. 7. Powołane w uzasadnieniu zażalenia postanowienie NSA z 6 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 148/12, w którym przywrócono termin do uiszczenia wpisu od skargi, dotyczyło innej sytuacji faktycznej niż miała miejsce w niniejszej sprawie, a ponadto strony tamtego postępowania nie były reprezentowane przez profesjonalistę, od którego należy wymagać podwyższonych standardów należytego powadzenia spraw mandanta. 8. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.