VI SA/Wa 1694/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Błażejczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi R. w R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oddala skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (zwany dalej organem) decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. po ponownym rozpatrzeniu sprawy ze skargi – R. w R. (zwaną dalej skarżącą) – utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. wydaną przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (zwanego dalej organem I instancji), w sprawie stwierdzenia, że Pan R. F. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, w okresie od [...] maja 2010 r. do [...] maja 2010 r. Organ wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział (zwany dalej ZUS) w [...] Inspektorat w C. pismem z dnia [...] lutego 2012 r., wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o wydanie decyzji dotyczącej objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Pana R. F. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej na rzecz skarżącej, w okresie od [...] maja 2010 r. do [...] maja 2010 r. Organ I instancji stwierdził, że Pan R. F. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zleceniu w okresie od [...] maja 2010 r. do [...] maja 2010 r. Przyjmujący zamówienie miał nanieść odpowiednie dane i wypełnić określone dokumenty. Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. Wskazała, że według art. 627 KC przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Rozpatrując odwołanie organ zważył, że poinformowano strony tj. Pana R. F. oraz skarżącego o wszczętym na wniosek ZUS postępowaniu oraz, że na podstawie art. 10 § 1 K.p.a. mają prawo brać czynny udział w każdym jego stadium, a przed wydaniem decyzji wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Pan R. F. nie przedłożył żadnych dokumentów oraz nie zajął stanowiska w przedmiotowej sprawie. W toku prowadzonego postępowania skarżąca, złożyła wyjaśnienia w sprawie oraz przedłożyła kopie umowy o dzieło zawartej w dniu [...] maja 2010 r. wraz z rachunkiem oraz oświadczeniem. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Stwierdził, że nie ma możliwości zakwalifikowania umowy zawartej pomiędzy Panem R. F., a skarżącą jako umowy rezultatu w myśl przepisów o umowie o dzieło. W konsekwencji umowa z dnia [...] maja 2010 r. dotyczy wykonania określonych czynności co wypełnia definicję art. 734 § 1 k.c. w związku z art. 750 k.c. Wskazał, że w zakresie podstawowych różnic pomiędzy umową zlecenia, umową o świadczenie usług, do której, zgodnie z art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, z późn. zm. - zwanej dalej "k.c.), stosuje się przepisy o zleceniu, a umową o dzieło należy odwołać się do orzeczeń sądów. Jego zdaniem, zagadnienie to zostało przedstawione m.in. przez Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 26 stycznia 2006 r. (sygn. akt III AUa 1700/05, OSA 2008/3/5) który uznał, że istotą umowy o dzieło jest osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Dla odmiany umowa o świadczenie usług jest umową starannego działania, zatem jej celem jest wykonywanie określonych czynności, które nie muszą zmierzać do osiągnięcia rezultatu. W ocenie sądu jednym z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania umówionego rezultatu sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Wskazał, że podobne stanowisko zostało również zaprezentowane przez Sąd Najwyższy i wyrażone w wyroku z dnia 3 listopada 2000 r. (sygn. akt IV CKN 152/00 OSNC 2001/4/63). Jego zdaniem, nie istnieje możliwość w przypadku analizowanej umowy zakwalifikowania jej jako umowy o dzieło. Tym samym należy, zdaniem organu, uznać, że przedmiot prac zleconych Panu R. F. przez skarżącą nie można uznać jako zlecenie wykonania dzieła. Panu R. F. zlecono wykonanie określonych czynności faktycznych. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając niniejszej decyzji: 1) naruszenie normy wynikającej z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie przez Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji - Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, pomimo że przedstawiony stan faktyczny sprawy w oparciu o przedstawione dowody uzasadnia uchylenie przedmiotowej decyzji, 2) naruszenie normy wynikającej z art. 734 § 1 k.c. w zw. z art. 750 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przedmiotowa umowa zawarte z Panem R. F. jest umową o świadczenie usług, do której odpowiednio stosuje się przepisy o zleceniu, 3) naruszenie normy wynikającej z art. 627 k.c. poprzez jego niezastosowanie, mimo że uzasadniał to zebrany w sprawie materiał dowodowy i ustalone okoliczności, 4) naruszenie normy wynikającej z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie, 5) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia polegający na niezasadnym przyjęciu, że umowa zawarta z Panem R. F. nie zawiera w swojej treści postanowień, z których można by wnosić, że jej przedmiotem jest wykonywanie dzielą. Skarżąca wniosła o: 1) uchylenie decyzji Prezesa Narodowego Funduszu nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych, 3) rozpoznanie rozprawy również pod nieobecność skarżącej. Jej zdaniem, z Panem R. F. została zawarta umowa o dzieło. Taka była bowiem wola stron i brak jest przesłanek, aby traktować analizowaną umowę w sposób odmienny niż określiły to ich strony. Charakter tej umowy należy określić w oparciu o treść art. 627 i nast. kpc. Wskazała, że przedmiotem umowy od dzieło zawartej z Panem R. F. było skontrolowanie wykonania prac w [...] pod względem jakości i bezpieczeństwa, naniesienie danych dotyczących wykonanych prac i wykazów przepracowanych dni za m-c V 2010, wy pełnienie dokumentów materiałowych. Umowa o dzieło zawarta [...] maja 2010 r. miała zostać wykonana w terminie do [...] maja 2010 r. Jego zdaniem przedmiotem tej umowy było osiągnięcie konkretnego rezultatu, którego osiągnięciem był zainteresowany zamawiający. Rezultatem tym miały być wypełnione dokumenty. To zaś w jaki sposób miały one zostać wypełnione strony określiły jedynie po to, żeby nic było niejasności w tym zakresie. Jej zdaniem, z Panem R. F. została zawarta umowa o dzieło. Taka była bowiem wola stron i brak jest przesłanek, aby traktować analizowaną umowę w sposób odmienny niż określiły to ich strony. Charakter tej umowy należy określić w oparciu o treść art. 627 i nast. kpc. Przedmiotem umowy o dzieło zawartej z Panem R. F. było skontrolowanie wykonania prac w [...] pod względem jakości i bezpieczeństwa, naniesienie danych dotyczących wykonanych prac i wykazów przepracowanych dni za m-c V 2010, wypełnienie dokumentów materiałowych. Umowa o dzieło zawarta [...] maja 2010 r. miała zostać wykonana w terminie do [...] maja 2010 r. Przedmiotem tej umowy - konkretnym rezultatem, którego osiągnięciem był zainteresowany zamawiający - były wypełnione dokumenty. To zaś w jaki sposób miały one zostać wypełnione strony określiły jedynie po to, żeby nic było niejasności w tym zakresie. Zdaniem skarżącej mimo rzekomego podobieństwa umów o dzieło do umów o świadczenie usług istnieją jednak zasadnicze różnice między tymi umowami pozwalające na jednoznaczne określenie danej umowy. Zasadniczymi różnicami są zaś te, że umowa o świadczenie usług, o której mowa w art. 750 kc, jest umową o z reguły osobiste wykonanie określonej czynności faktycznej (usługi), a nie jej wynik (efekt, rezultat). Ze względu na charakter umowy o dzieło, bez względu na posiadanie lub nieposiadanie innych tytułów do ubezpieczeń społecznych, umowa ta nie podlega ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Skarżąca jako płatnik składek stoi na stanowisku, że zawarta umowa była umową o dzieło, a przyjmujący zamówienie nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012 poz. 270.; dalej także: p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. wydaną przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, w sprawie stwierdzenia, że Pan R. F. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, w okresie od [...] maja 2010 r. do [...] maja 2010 r. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, stosownie do treści art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt, 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585, z późn. zm. - zwanej dalej "ustawą o sus), obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu podlegają osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Zgodnie z art. 13 pkt. 2 ustawy o sus, obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy - od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Zamknięty katalog osób objętych obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym zawiera art. 66 ustawy o świadczeniach. W myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. Zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, iż organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne Pana R. F. jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organy słusznie uznały, iż przedmiotowa umowa jest zasadnie kwalifikowana jest przez ZUS jako umowa o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami k.c. stosuje się przepisy o zleceniu. Z tytułu zaś wykonywania pracy na podstawie tej umowy Pan R. F. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od [...] maja 2010 r. do [...] maja 2010 r. Decyzje wydane w niniejszej sprawie ustalają, że Pan R. F. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy o zleceniu w okresie od [...] maja 2010 r. do [...] maja 2010 r. W ocenie sądu, rację mają organy uznają, że przedmiot prac zleconych Panu R. F. przez R. w R. trudno uznać jako zlecenie wykonania dzieła. Panu R. F. i zlecono wykonanie określonych czynności faktycznych. W zakresie podstawowych różnic pomiędzy umową zlecenia, umową o świadczenie usług, do której, zgodnie z art. 750 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), stosuje się przepisy o zleceniu a umową o dzieło należy odwołać się do orzeczeń sądów. Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 26 stycznia 2006 r. (sygn. akt III AUa 1700/05, OSA 2008/3/5) który uznał, że istotą umowy o dzieło jest osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. Umowa o świadczenie usług jest umową starannego działania, zatem jej celem jest wykonywanie określonych czynności, które nie muszą zmierzać do osiągnięcia rezultatu. W ocenie sądu jednym z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania umówionego rezultatu sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Nie istnieje możliwość w przypadku analizowanej umowy zakwalifikowania jej jako umowy o dzieło. Pan R. F. miał skontrolować wykonanie prac w Z. pod względem jakości i bezpieczeństwa, naniesienie danych dotyczących wykonanych prac i wykazów przepracowanych dni za m-c V 2010, wypełnienie dokumentów materiałowych. Umowa taka jest umową o świadczenie usług (art. 750 KC). Czynności polegające na naniesieniu danych oraz wypełnieniu dokumentów materiałowych miały charakter czynności świadczących staranną usługę a nie przynoszących konkretny materialny rezultat. W ocenie sądu jednym z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania umówionego rezultatu sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Taka możliwość w przypadku analizowanej, umowy nie istniała. Tym samym nie było możliwości zakwalifikowania umowy zawartej pomiędzy Panem R. F. a R. w R. jako umowy rezultatu w myśl przepisów o umowie o dzieło. W konsekwencji umowa z dnia [...] maja 2010 r. dotyczyła wykonania określonych czynności. Zdaniem Sądu, należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.