II OZ 159/13

Dnia 12 marca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.W. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2013 roku, sygn. akt VII SA/Wa 2666/12 o odmowie przyznania J.W. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. 2 1 Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J.W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3121,02 zł. Posiadany majątek obejmuje mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany na wsi liczący 65 lat, którego remont został przerwany i nienadający się do użytku, dwie działki na wsi o łącznej pow. 0,35 ha. Miesięczne wydatki poniesione w październiku to: czynsz 514,87 zł, telefon 258,03 zł, odsetki bankowe 23,81 zł, leki 133,28 zł, składki PZU 108,57 zł, telewizja i internet 111 zł, ksero 120,02 zł, znaczki pocztowe 84,25 zł, podróż na wieś 100 zł, uzasadnienie wyroku 100 zł, życie i środki czystości, fryzjer oraz kosmetyki 1050 zł, dwukrotna podróż do Warszawy 354 zł, usługi krawieckie 430 zł, drobne artykuły odzieżowe 80 zł, święto zmarłych 100 zł, kozaki damskie 219,99 zł, termos 36 zł. Wnioskodawczyni podała, że są z mężem osobami schorowanymi i nie czerpią dochodów z działek. Wskazała, że ponosi wysokie koszty prowadzenia postępowań administracyjnych i sądowych. Dodała, że w listopadzie musiała zapłacić do banku większą ratę kredytu z uwagi na niezapłacenie jej w październiku, w listopadzie nie wykupiła ponadto wszystkich leków. Skarżąca podkreśliła, że wydatki związane z zakupem kozaków, termosu oraz usług krawieckich kupiła ze środków kredytowych. Wyjaśniła, że wydatki na ksero i usługi pocztowe w postaci znaczków są jej stałą potrzebą życiową wynikającą z faktu trwających postępowań administracyjnych. Skarżąca wyszczególniła także wydatki poniesione w grudniu 2012 r.: czynsz w wysokości 291,69 zł, opłata za telefon 299,46 zł, opłata za energię 26,04 zł, usługi pocztowe 136,85 zł, zakup lekarstw 517,15 zł, ksero 104,89 zł opłaty i odsetki bankowe ok. 30 zł, spłata kredytu ok. 500,00 zł, naprawa aparatu fotograficznego 100 zł, porada prawna 60 zł, na bieżące utrzymanie (żywność, środki czystości, kosmetyki, fryzjer) 1.050 zł. Po podsumowaniu wydatki wyniosły 3.116,08 zł. Wnioskodawczyni podniosła, że w styczniu 2013 r. musi uregulować opłaty roczne i kwartalne z tytułu ubezpieczeń osobowych i majątkowych, internet, opłatę za wodę na wsi, rachunek na energię w wysokości 104 złote, wyjazd na rozprawę do Warszawy w dniu 16 stycznia 2013 r. oraz uiścić wpis od skargi kasacyjnej Odmawiając przyznania skarżącej prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że zasadność złożonego wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach. Uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie skarżąca będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu oraz uwzględniono możliwości finansowe skarżącej. Jako koszt sądowy Sąd I instancji wskazał wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. W ocenie Sądu I instancji, skarżąca pomimo ponoszonych wydatków jest w stanie samodzielnie ponosić koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i małżonka. Sąd I instancji podkreślił, że wnioskodawczyni spłaca kredyty oraz zaciąga nowe zobowiązania. Zdaniem Sądu I instancji, okoliczności te wskazują, że strona posiada płynność finansową i potrafi gromadzić oszczędności. Sąd I instancji podkreślił, że wnioskodawczyni wraz z małżonkiem mają zapewnione potrzeby bytowe, o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaki wspólnie uzyskują tj. kwotę 3.121,02 zł miesięcznie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Wskazała, że wydatki jej rodziny kształtują się na poziomie dochodów. Przedstawiła ponownie swoją sytuację finansową i rodzinną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na aprobatę zasługuje odmowa przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżąca wraz z małżonkiem pozostającym z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, otrzymują stały, miesięczny dochód, a koszty sądowe na obecnym etapie zamykają się w kwocie wpisu sądowego od skargi (200 zł). Sąd I instancji prawidłowo doszedł do przekonania, że skarżąca jest w stanie ponieść pełne koszty sądowe, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podnoszone przez skarżącą kwestie związane z udziałem w licznych postępowaniach administracyjnych i sądowych nie mają w tym przypadku znaczenia, bowiem koszty te nie są kosztami, które mieszczą się w kategorii kosztów niezbędnych do utrzymania. Wszczynając liczne postępowania sądowe czy administracyjne skarżąca powinna liczyć się z faktem, że wiążą się one z koniecznością ponoszenia określonych kosztów i zabezpieczyć środki na ten cel. Przyjęcie odmiennej interpretacji oznaczałoby dopuszczalne jedynie wyjątkowo przerzucenie na Skarb Państwa całości kosztów ponoszonych przez skarżącego w związku z uczestnictwem we wszczętych z jego inicjatywy postępowaniach sądowych i administracyjnych. Niniejsza sprawa, ze wskazanych wyżej względów, nie jest sprawą, w której odstąpienie od zasady partycypowania strony w finansowaniu prowadzonego z jej wniosku czy skargi procesu sądowego, jest uzasadnione. Uznać zatem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie przyjął, iż skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, a tym samym brak było podstaw do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 2 3