VI SAB/Wa 51/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. J. na bezczynność Ministra Administracji i Cyfryzacji w przedmiocie rozpoznania odwołania postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej H. J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. w związku z brakiem realizacji przez skarżącą – H. J. należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych skierował do niej w dniu [...] lipca 2012 r. upomnienie o nr [...], obejmujące należności z tytułu ww. zaległości wraz z odsetkami za zwłokę oraz koszty upomnienia. Pismem z dnia 8 sierpnia 2012 r. skarżąca wniosła do Ministra Infrastruktury, za pośrednictwem Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. odwołanie "od Decyzji o naliczeniu opłat abonamentowych RTV nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r.", które zgodnie z właściwością zostało przekazane do Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji. Skarżąca w piśmie tym zarzuciła brak podstaw prawnych do wydania upomnienia i ewentualnej egzekucji. Dodatkowo skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności wskazanego upomnienia, wstrzymanie wykonania egzekucji na podstawie tego upomnienia, dopuszczenie dowodów wskazanych w odwołaniu oraz obciążenie Poczty Polskiej S.A. ewentualnymi kosztami postępowania administracyjnego. Skarżąca podniosła, że ww. upomnienie mające stanowić podstawę ewentualnej egzekucji administracyjnej wydane zostało przez spółkę prawa handlowego, jaką jest Poczta Polska. Skarżąca uznała w związku z tym, że przedmiotowe upomnienie wydane zostało nie tylko z ewidentnym i rażącym naruszeniem prawa, ale także bez podstawy prawnej, tj. bez umocowania i kompetencji wydającego, przez co zawiera wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa. Zdaniem skarżącej, Poczta Polska może jako spółka prawa handlowego dochodzić co najwyżej swoich wierzytelności na drodze postępowania cywilnego, nie może zaś przypisywać sobie kompetencji organu administracji, ponieważ takowym nie jest. Dyrektor Departamentu Poczty Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji pismem z dnia [...] września 2012 r. poinformował skarżącą, że Minister Administracji i Cyfryzacji, cytowany dalej jako "Minister", w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest organem odwoławczym od wydawanych upomnień przez Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., stosownie zaś do art. 7 ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. Nr 85, poz. 728 ze zm., cytowanej dalej jako "ustawa o opłatach"), Minister rozpatruje jako organ II instancji odwołania od decyzji wydanych przez Kierownika Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanych odbiorników RTV. Nadto Minister wskazał, że zgodnie z art. 222 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., cytowanej dalej jako "Kpa.") o tym, czy pismo jest skargą, czy wnioskiem decyduje jego treść, a nie forma zewnętrzna. Z tego powodu Minister uznał pismo skarżącej z dnia 8 sierpnia 2012 r. jako skargę w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie jako odwołanie. Skarżąca w dniu 3 października 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na "odmowę podjęcia decyzji o rozpatrzeniu odwołania w trybie postępowania administracyjnego przez organ nadzoru II instancji", zarzucając w tym zakresie Ministrowi bezczynność, wskutek czego jak podała, została bez jakiejkolwiek procedury administracyjnej obciążona, przez podległą nadzorowi Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji jednostkę organizacyjną Pocztę Polską, obowiązkiem publiczno-prawnym o charakterze przymusu podatkowego jakim jest abonament RTV. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności czynności o charakterze decyzji karno-skarbowej, prowadzonych wobec niej przez Pocztę Polską, uchylenie nałożonych opłat o charakterze publicznoprawnym wskazanych w ww. upomnieniu, stwierdzenie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej obciążeń wskazanych w tym upomnieniu. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ewentualnie o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga dotyczy bezczynności Ministra Administracji i Cyfryzacji (Ministra), który zdaniem skarżącej, nie podjął się rozpatrzenia odwołania złożonego od upomnienia obejmującego należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę. Jak wynika z akt sprawy Dyrektor Departamentu Poczty Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji pismem z dnia [...] września 2012 r. poinformował skarżącą, że Minister w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest organem odwoławczym od wydawanych upomnień przez Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. Przywołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. K 24/08 wyjaśniono skarżącej, że dążąc do wyegzekwowania zaległego abonamentu kierownik Centrum Obsługi Finansowej (COF) nie musi wysyłać upomnienia, ponieważ zgodnie z § 13 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez jego uprzedniego doręczenia, gdy obowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania. Podano jednocześnie, że ustalenie wysokości należnego abonamentu może być dokonane w drodze samoobliczenia przez abonenta, który sam ustali kwotę należną, jak również przez kierownika COF, jednak jest to w obu przypadkach czynność jedynie materialno-techniczna dotycząca obowiązku wynikającego wprost z przepisów prawa. Z uwagi na powyższe organ nie uznał, aby upomnienie skierowane do skarżącej było wadliwe. Nadto Minister wyjaśnił, że upomnienie skierowane do skarżącej jest konsekwencją niedochowania ciążących na niej obowiązków abonamentowych, przy czym jako czynność materialno-techniczna nie stanowi ono rozstrzygnięcia, które decydowałoby o prawach skarżącej. Powyższe sugerować powinno, że Minister nie pozostaje w bezczynności w przedmiocie rozpoznania złożonego przez skarżącą odwołania od wydanego w jej sprawie upomnienia, gdyż nie nosi ono cech rozstrzygnięcia, podlegającego zaskarżeniu w sposób przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy jednak, że Sąd, dokonując kontroli sprawy ze skargi na bezczynność organu, w pierwszym rzędzie, dokonuje oceny dopuszczalności takiej skargi. Oceniając wniesioną przez H. J. skargę na bezczynność Ministra z tej perspektywy, należy uznać ją za niedopuszczalną, bo pozostającą poza zakresem działania sądów administracyjnych. Przedmiotowy zakres postępowania sądowoadministracyjnego wyznaczają przepisy art. 3 do art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270, cytowanej dalej jako "p.p.s.a.") wszakże dla niniejszej sprawy znaczenie ma pierwszy ze wskazanych przepisów. Sprawowana przez sądy kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach wyszczególnionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., a jak stanowi pkt 8 kontrolą tą objęte są sprawy ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a cyt. artykułu, tj. skarg na bezczynność organu administracji, który winien podjąć działanie w przewidziany w pkt od 1 do 4a powołanego artykułu sposób. Powyższe dotyczy: decyzji administracyjnych, postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz innych niż wyżej określone aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Innymi słowy, złożenie skargi na bezczynność jest dopuszczalne jedynie w ramach w jakich przysługuje skarga do sądu administracyjnego na wymienione wyżej decyzje, postanowienia, akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów obowiązującego prawa (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; WoltersKluwer wyd. II, str. 30 ). Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że zarzut bezczynności kierowany przez zainteresowany podmiot wobec organu, który nie ma podstaw prawnych do załatwienia wnioskowanej sprawy w żadnej z form określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a. nie będzie znajdował uzasadnienia, zaś kierowana do sądu administracyjnego skarga na taką bezczynność będzie niedopuszczalna i jako taka podlegać będzie odrzuceniu. W przedmiotowej sprawie skarżąca zarzut bezczynności powiązała z nierozpoznaniem przez Ministra jej odwołania od wydanego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. upomnienia. Wskazać należy, że przedmiotowe upomnienie skierowane do skarżącej w związku z brakiem dochowania przez nią obowiązków abonamentowych miało jedynie charakter czysto informacyjny, przypominało bowiem skarżącej o konieczności wykonania nałożonego na nią obowiązku oraz wskazywało na konsekwencje jego niewykonania w postaci wszczęcia egzekucji administracyjnej i jako takie nie stanowiło rozstrzygnięcia w rozumieniu przepisów Kpa. Upomnienie ma zatem charakter czynności materialno-technicznej, które nie dotyczy ani uprawnień ani obowiązków skarżącej. Obowiązek zapłaty abonamentu jest obowiązkiem publiczno-prawnym wynikającym wprost z przepisów prawa, tj. ustawy o opłatach, wobec powyższego organ nie ma obowiązku wydawania decyzji określającej wysokość opłaty. Na użytkownika odbiornika radiowego i odbiornika telewizyjnego nałożony jest obowiązek jego rejestracji w placówkach pocztowego operatora publicznego. Natomiast przepis art. 6 ust. 1 ustawy o opłatach stanowi, że operator ten pobiera opłaty abonamentowe, co wynika z faktu zarejestrowania danego odbiornika. Operator nie ma obowiązku weryfikacji, czy zarejestrowany odbiornik jest w posiadaniu abonenta, bowiem zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach prowadzi on jedynie kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Dla ustania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych konieczne jest wyrejestrowanie odbiornika. Z kolei brak wyrejestrowania odbiornika powoduje, że publiczny operator pocztowy nie ma podstawy do stwierdzenia, że odbiornik nie znajduje się już w posiadaniu abonenta, a tym samym do zaprzestania pobierania tych opłat. Nadto wskazać należy, że w świetle art. 7 ust. 3 i ust. 4 ustawy o opłatach do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, a w przypadku opóźnień naliczane są odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych, natomiast art. 7 ust. 5 tej ustawy przewiduje, że do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej uprawnieni są kierownicy jednostek operatora publicznego. Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania obowiązku przez zobowiązanego, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią (art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Uznać zatem należy, że Poczta Polska miała podstawę do wystawienia wskazanego na wstępie upomnienia. W konsekwencji powyższego uznać jednocześnie należy, że od takiego upomnienia skarżącej nie przysługiwał żaden ze środków zaskarżenia przewidziany w Kpa., w tym i odwołanie, z którego brakiem rozpoznania przez Ministra, związała zarzut bezczynności. Stwierdzenie, w związku z wniesionym przez skarżącą żądaniem, braku podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej, postanowienia lub innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4) p.p.s.a., skutkuje uznaniem skargi na bezczynność organu w takiej sprawie za niedopuszczalną. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.