I FZ 59/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 1011/12 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 10 czerwca 2011 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 14 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 1011/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 10 czerwca 2011 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług zawiesił postępowanie sądowe. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że postanowieniem z 12 grudnia 2012 r. WSA w Łodzi skierował w sprawie I SA/Łd 1140/12 pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej: a. czy art. 4 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U.UE.L.1977.145.1) należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on uznaniu za dostawę towarów sprzedaży dokonanej przez podmiot, który za zgodą innej osoby, w celu zatajenia własnej działalności gospodarczej, posłużył się firmą tej osoby? b. czy art. 17 Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on odliczeniu podatku z faktury wystawionej przez osobę, która jedynie firmowała sprzedaż towaru dokonaną przez inny podmiot, bez wykazania, że nabywca wiedział lub na podstawie obiektywnych okoliczności mógł przewidzieć, że transakcja, w której uczestniczy, wiąże się z przestępstwem lub innymi nieprawidłowościami, jakich dopuścił się wystawca faktury lub podmiot z nim współdziałający? W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) z urzędu zawiesił postępowanie w tej sprawie, uznał bowiem, że jej rozstrzygnięcie zależy od odpowiedzi na te pytania prejudycjalne. Spór pomiędzy podatnikiem a organami podatkowymi dotyczy bowiem możliwości skorzystania z prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez firmanta w okolicznościach takich jak te, które zostały przedstawione w postanowieniu w sprawie I SA/Łd 1140/12. 2. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 125 § 1 w zw. z art. 190 p.p.s.a. z uwagi na zawieszenie postępowania w sytuacji braku przesłanek zawieszenia, a w konsekwencji niezastosowanie się do wykładni prawa zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2012 r., sygn. akt I FSK 490/12. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. 3. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zawieszenie postępowania określone w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Fakultatywność zawieszenia nie oznacza jednak dowolności działania sądu w tej mierze. Konieczna jest bowiem ocena, czy rozstrzygnięcie kwestii, z uwagi na którą następuje zawieszenie, będzie miało wpływ na wynik sprawy zawieszanej. Ponadto, zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości i ekonomiki procesowej. Okoliczności te w przypadku zastosowania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle konstytucyjnego nakazu rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.). 4. W niniejszej sprawie już pobieżna ocena sytuacji skarżącego w świetle przytoczonych pytań prejudycjalnych i wskazanego wyroku NSA uchylającego poprzedni wyrok WSA w tej sprawie ujawnia, że zadane pytania prejudycjalne nie mają takiego odniesienia do tej sprawy, jaka winna jawić się w świetle art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sprawa podatkowa skarżącego dotyczy w istocie możliwości odliczenia podatku naliczonego w podobnych okolicznościach, jak wskazane w pytaniach prejudycjalnych, jednak kontrola sądowoadministracyjna wykazała, że decyzja organu drugiej instancji została wydana wobec niewłaściwego podmiotu, a więc istota materialnoprawna sprawy zeszła na drugi plan. Na obecnym etapie postępowania WSA, jako sąd któremu sprawa została przekazana, jest w świetle art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a. związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia ta nie odnosi się zaś w żadnej mierze do kwestii będących przedmiotem pytań prejudycjalnych, bowiem koncentruje się na tym, czy S. B. może być stroną postępowania w zakresie objętym tą sprawą. 5. Konieczność uwzględniania orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynikająca z zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego niewątpliwie stanowi podstawę do zawieszania postępowań przed sądami krajowymi, co ma służyć również jednolitości orzecznictwa. Jednakże rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie zależy na tym etapie postępowania - a taki jest literalny wymóg art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - od odpowiedzi Trybunału na wskazane pytania prejudycjalne. Kluczowe w tym przepisie p.p.s.a. jest słowo "zależy", zgodnie z którym, jeśli coś zależy od danej sytuacji, to ona decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ (Inny Słownik Języka Polskiego, praca zbiorowa pod red. M. Bańki, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2000, Tom P-Ż, s. 1231). Nie chodzi przy tym o jakikolwiek wpływ, ale o wpływ przewidziany prawem. 6. Na obecnym etapie postępowania w tej sprawie warunek ten nie jest spełniony. Trzeba zatem zgodzić się ze skarżącym, że zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie nie było uzasadnione. 7. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. 8. Postanowienie to nie mieści się w katalogu orzeczeń z art. 209 p.p.s.a., toteż brak jest podstawy prawnej do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w tej sprawie.