II SA/Wa 1327/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.) Ewa Pisula – Dąbrowska Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi Akademii [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały dotyczącej treści § 513 oddala skargę. Senat Akademii [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. dokonał między innymi zmiany § 51 3 Statutu Uczelni w następujący sposób: Ust. 1 otrzymał brzmienie: "Czynne prawo wyborcze przysługuje: 1) nauczycielom akademickim zatrudnionym w Akademii jako podstawowym miejscu pracy zatrudnionym co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy; 2) pracownikom niebędącym nauczycielami akademickimi zatrudnionym co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy; 3) studentom oraz doktorantom." Ust. 2 pkt 1 otrzymał brzmienie: "nauczycielom akademickim, którzy: a) są zatrudnieni w uczelni jako podstawowym miejscu pracy co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy oraz b) nie ukończyli sześćdziesiątego piątego roku życia, a w przypadku osób posiadających tytuł profesora - siedemdziesiątego roku życia." W ust. 2 uchylono pkt 4. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., działając na podstawie art. 104 § 1 K.p.a. oraz art. 36 ust 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. nr 64, poz. 1365 ze zm.), stwierdził nieważność uchwały w zakresie wprowadzającym powyższą zmianę, wskazując, iż zaproponowane w uchwale zmiany § 51 3 są niezgodne z art. 71 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - przyznają bowiem prawa wyborcze nauczycielom akademickim zatrudnionym w Akademii jako podstawowym miejscu pracy, gdy stosownie do treści art. 71 ust. 4 w publicznych uczelniach artystycznych oraz w artystycznych podstawowych jednostkach organizacyjnych innych uczelni publicznych czynne i bierne prawo wyborcze przysługuje także pracownikom zatrudnionym co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy, a bierne prawo wyborcze - pracownikom zatrudnionym co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy, którzy nie osiągnęli wieku emerytalnego. Akademia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe rozstrzygniecie nadzorcze, zarzucając Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego naruszenie art. 71 ust. 4 i art. 36 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 107 § 1 § 3 K.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono miedzy innymi, iż zdaniem Akademii przepis art. 74 stanowi zwartą regulację i zawarta w nim norma ust. 4, dotycząca publicznych uczelni artystycznych powinna być odczytywana wraz z poprzedzającymi ją ustępami w tym zwłaszcza z ust. 1 pkt. 2 i 3. Wprowadzone uchwałą Senatu zmiany § 51 3 Statutu Akademii uwzględniają całą treść tego przepisu. Zatem przyznanie praw wyborczych nauczycielom akademickim zatrudnionym w Akademii jako podstawowym miejscu pracy co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy jest zgodne ze wspomnianym na wstępie przepisem ustawy. Z zasad legislacji wynika, iż treść ust. 4, dotycząca uczelni artystycznych, stanowi jedynie dodatkowe kryterium, które musi zostać spełnione łącznie wraz z kryterium ogólnym - zatrudnienia w Akademii jako podstawowym miejscu pracy. W skardze zakwestionowano także uczynienie adresatem zaskarżonej decyzji Rektora Akademii a nie Akademii [...]. Rektor Akademii jest jedynie jej organem, zaś decyzja dotyczy całej Akademii, a nie jej organu. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż ust. 4 art. 74 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi lex specialis i przewiduje daleko idący i stosowany jedynie do uczelni artystycznych oraz w artystycznych podstawowych jednostkach organizacyjnych innych uczelni publicznych wyjątek, nadając czynne i bierne prawo wyborcze również pracownikom zatrudnionym w uczelniach artystycznych jako dodatkowym miejscu pracy. Zatem zaproponowana zmiana § 51 3 Statutu Akademii, uzależniająca czynne i bierne prawo wyborcze od wymogu podstawowego miejsca pracy w Akademii, jest niezgodna z przepisem art. 74 ust. 4. Zdaniem organu, zaadresowanie przedmiotowej decyzji do Rektora Akademii było prawidłowe, albowiem to rektor kieruje i reprezentuje uczelnie na zewnętrz, jest przełożonym pracowników i studentów oraz przewodniczącym senatu. Na rektorze spoczywa także obowiązek przedstawiania ministrowi uchwał dotyczących zmiany statutu uczelni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W świetle art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż Akademia [...] jest publiczną uczelnią artystyczną, zatem Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego posiada wobec niej uprawnienia nadzorcze między innymi co do akceptacji zmian statutu uczelni. Bezsporne jest także, iż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie zakwestionował pozostałych zmian Statutu Akademii [...], dokonanych uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., podjętą przez Senat tej uczelni. Zatem przedmiotem sprawy jest jedynie ocena zgodności z prawem zmiany dotyczącej brzmienia § 51 3 Statutu Akademii. Istota sprawy sprowadza się do wykładni przepisu art. 71 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. nr 64, poz. 1365 ze zm.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wykładnia tego przepisu, zastosowana przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jest prawidłowa. Uregulowanie zawarte w ust. 4 stanowi lex specialis w stosunku do poprzedzających go jednostek redakcyjnych art. 71 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Zatem wykładnia takiego przepisu musi przede wszystkim uwzględniać jego specyfikę. Przepis ten jest adresowany wyłącznie do uczelni artystycznych oraz artystycznych podstawowych jednostek organizacyjnych innych uczelni publicznych. Określa on odrębne, w porównaniu z innymi uczelniami, kryteria biernego i czynnego prawa wyborczego do organów uczelni artystycznych. Przepis ten nie stanowi swoistego rodzaju normy uzupełniającej, ustalającej dodatkowe, dalsze kryterium wraz z kryteriami ogólnymi, ale stanowi odrębne i całkiem niezależne od uregulowań charakterystycznych dla zwykłych uczeni, uregulowanie zasad biernego i czynnego prawa wyborczego do organów uczelni artystycznych. Zgodnie z tym kryterium, nauczyciel akademicki w publicznej uczelni artystycznej prawa powyższe posiada, gdy jest zatrudniony w tej uczelni co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy. Natomiast wymóg, aby dana uczelnia artystyczna stanowiła jego podstawowe miejsce pracy (jak to jest w przypadku uczelni nieartystycznych – art. 71 ust. 1 pkt 2 i pkt 3) nie jest konieczny. Za całkowitą odrębnością normy zawartej w ust. 4 art. 71 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przemawia także powtórzenie w tym przepisie zakazu biernego prawa wyborczego wobec nauczycieli akademickich będących emerytami (porównaj ust. 1 pkt 3 i ust. 4 co do biernego prawa wyborczego). Gdyby ustawodawca normę ust. 4 potraktował jako normę dopełniającą, rozszerzającą kryteria ogólne o wymóg zatrudnienia w uczelni co najmniej w połowie pełnego wymiaru czasu pracy, to powtórzenie zakazu biernego prawa wyborczego wobec nauczycieli akademickich będących emerytami było by tu zbędne. Przyczyny uzasadniające inne uregulowanie zasad wyborczych do organów uczelni artystycznych znajdują swoje uzasadnienie w strukturach kształcenia – małe grupy studentów, konieczność indywidualnego trybu kształcenia oraz specyfika przedmiotów wykładanych w uczelniach artystycznych, co powoduje konieczność zatrudniania wysokiej klasy specjalistów na niepełne etaty. Z powyższych względów zarzut skargi, dotyczący naruszenia przez organ art. 71 ust. 4 oraz zawarta w skardze wykładnia tego przepisu są chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał także za prawidłowe uczynienie przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego adresatem zaskarżonej decyzji Rektora Akademii. Powyższe znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 66 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, albowiem to rektor uczelni jest organem, na którym spoczywa obowiązek reprezentowania uczelni na zewnętrz. Z tych względów, zgodnie z treścią art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.