III SA/Kr 399/12
WyrokWSA w Krakowie2012-12-14
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Piotr Lechowski, Janusz Bociąga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, na mocy którego skarżąca została wyłącznym spadkobiercą gospodarstwa rolnego, stanowi wystarczający dokument do ujawnienia jej jako wyłącznego właściciela działki ewidencyjnej w operacie ewidencji gruntów, mimo istnienia wpisu w księdze wieczystej wskazującego innych właścicieli, którzy nabyli własność przez zasiedzenie?Ratio decidendi
Ewidencja gruntów ma charakter informacyjno-techniczny i powinna odzwierciedlać aktualny stan prawny. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, nawet jeśli stwierdza dziedziczenie gospodarstwa rolnego, nie jest wystarczające do ujawnienia nowego właściciela w ewidencji gruntów, jeśli nie opisuje konkretnych działek. Ponadto, jeśli istnieje wpis w księdze wieczystej wskazujący innych właścicieli, którzy nabyli własność przez zasiedzenie na podstawie późniejszego orzeczenia sądowego, to ten wpis, korzystający z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, jest wiążący dla organów prowadzących ewidencję. W takim przypadku, aby zmienić wpis w ewidencji, należałoby najpierw obalić domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej w postępowaniu sądowym.Stan faktyczny
Skarżąca B. O. wniosła o ujawnienie jej jako wyłącznej właścicielki działki ewidencyjnej w operacie ewidencji gruntów, powołując się na postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po H. C., które wskazywało ją jako wyłącznego spadkobiercę gospodarstwa rolnego. Starosta odmówił wprowadzenia zmiany, wskazując, że działka ta jest wpisana w księdze wieczystej jako własność H. i K. O., którzy nabyli ją przez zasiedzenie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty, podkreślając, że postanowienie spadkowe nie opisuje konkretnych działek, a wpis w księdze wieczystej jest wiążący. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów i błędne ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie NSA Piotr Lechowski (spr.) SO del. Janusz Bociąga Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 13 stycznia 2012r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów skargę oddala
Decyzją z dnia 13 stycznia 2012 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania B. O., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z dnia [...] 2011 r. znak [...], którą odmówiono wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków polegającej na ujawnieniu B. O. w charakterze wyłącznego właściciela działki ewidencyjnej nr [...], jednostka ewidencyjna K, obręb [...]. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego wskazano przepisy art. 7 b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) oraz art. 138 §1 pkt. 1 i 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zw. dalej Kpa.
Uzasadniając rozstrzygniecie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego w Kartograficznego wskazał następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia.
Wnioskiem złożonym Staroście w dniu 17 lutego 2011 r. (sprecyzowanym pismem z dnia 20 marca 2011 r.) B. O. domagała się wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków zmian w odniesieniu do działek ewid. nr [...], [...] i [...] stanowiących jej zdaniem gospodarstwo rolne, położonych w K poprzez wpisanie jej w ewidencji jako właściciela tych działek, a nie jako współwłaściciela. Dołączyła do wniosku kopię postanowienia Sądu Powiatowego sygn. akt [...] z 21 lutego 1968 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym 7 października 1965 r. H. C., z treści którego wynika, iż wnioskodawczyni (pod ówczesnym nazwiskiem panieńskim Z.) jest jednym z testamentowych współspadkobierców H. C., w udziale wynoszącym [...] oraz wyłącznym spadkobiercą wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego.
Organ zawiadomieniem z dnia 27 lipca 2011 r. poinformował strony postępowania, że zebrana w sprawie dokumentacja daje podstawę do rozpatrzenia wniosku B. O. w drodze dwóch odrębnych decyzji administracyjnych, gdyż inny jest krąg uczestników postępowania co do zmian dotyczących dz. ewid. [...], a inny co do pozostałych działek.
Starosta, decyzją z dnia [...] 2011 r. odmówił ujawnienia B. O. w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta K Obr. [...], jako właściciela działki ewid. [...].
Decyzję odmowną organ I instancji oparł na ustaleniu, że b. działka [...] w nowej ewidencji założonej w 1979 r. zmieniła oznaczenie na działkę [...] o pow. 0.0409 ha wpisaną do nowej jednostki rejestrowej nr [...] obr. [...]. W 1987 r. Państwowe Biuro Notarialne zawiadomiło o odłączeniu z nieruchomości objętej WHL [...] ks. Gr. Z działki [...] o pow. 409 m2 jako odpowiednika działki [...] i o założeniu dla niej oddzielnej księgi wieczystej nr KW [...]. W dziale II KW [...] od 1987 r. jako właściciele nieruchomości stanowiącej działkę ewid. [...] o pow. 409 m2 wpisani są H. O. i K. O. na prawach wspólności ustawowej. Podstawę prawną wpisu prawa własności stanowiło postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 22 lutego 1977 r. stwierdzające, że H. i K. małż. O. nabyli z dniem 1 stycznia 1975 r. z mocy prawa przez zasiedzenie własność na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej działki uprzednio oznaczonej Nr [...].
W oparciu o zebraną dokumentację odtworzył Starosta okoliczności w jakich powstała istniejąca w chwili założenia w 1979 r. w nowej ewidencji gruntów dla miasta K, działka ewidencyjna [...], której odpowiednik od 1979 r. stanowi działka ewid. [...].
Powyższa działka powstała z podziału działki ewid. [...] obrębu Z, jedn. Rejestrowa [...] na działki [...] i [...]. Podział ten ujawniono w nowej ewidencji zmianą [...]. Natomiast sama działka ewidencyjna [...] powstała od założenia ewidencji dla powiatu [...]o w 1971 r. i po włączeniu obrębu Z do miasta K oraz założono dla niej jednostkę rejestrową [...] obr. Z.
Przed założeniem tej tzw. pierwszej ewidencji, działce ewidencyjnej [...] odpowiadały według mapy ewidencyjnej parcele gruntowe L. kat. [...]; [...] i parcela bud. [...]. Według Arkuszy Posiadłości Gruntowych w 1971 r. parcele te m.in. wykazane były jako własności H. Z., we władaniu K. i H. małż. O. Z zaświadczenia SR z 28.07.2011 r. wynika, że księga gruntowa obejmująca wykaz hipoteczny LWH [...] ks. gr. gm. kat. Z obejmująca m.in. pgr. L. kat. [...] i pgr. [...] uległa zniszczeniu.
Zarazem ustalił Starosta, że aktem własności ziemi AWZ nr [...] z 21.VI.1976 r. Naczelnika Miasta K, stwierdzono nabycie z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) przez skarżącą B. O. własności działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 2.4074 ha położonych w K. To gospodarstwo rolne ujawnione jest w jedn. rejestrowej [...] prowadzonej dla skarżącej.
Nadto w uzasadnieniu decyzji poczyniono ustalenia inne, nie dotyczące działki ewid. [...], a mające związek z żądaniem wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów co do działek [...] i [...], co do którego Starosta 2011.7.27 zawiadomił, że będzie rozpatrywane odrębnie. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że do sygn. [...] Sądu Rejonowego toczy się postępowanie o zasiedzenie, które może mieć związek z tymi działkami.
Odmawiając wpisania skarżącej w ewidencji gruntów jako właściciela działki ewid. [...] w oparciu o przedstawiony przy wniosku odpis postanowienia Sądu Powiatowego z dnia 21 lutego 1968 r. sygn. [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po H. C. zmarłym 7 października 1965 r. Starosta wskazał na określone §12 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków dokumenty, które mogą stanowić podstawę do wpisu w rejestrze gruntów prawa do gruntów, budynków i lokali. Zdaniem organu I instancji, skarżąca nie przedłożyła dokumentu, który dowodziłby, że stan prawny objęty wpisem prawa własności co do działki ewid. [...] nie jest aktualny, co uzasadniało odmowę uwzględnienia wniosku.
W odwołaniu od tej decyzji B. O. wniosła o jej uchylenie i zarzuciła, że odmowa ujawnienia jej jako właściciela gospodarstwa rolnego w tym działki nr [...] narusza i kwestionuje jej prawa wynikające z dziedziczenia gospodarstwa rolnego po H. Z., któremu odpowiadają działki [...], [...] i [...], a stwierdzone postanowieniem Sądu Powiatowego z 21 lutego 1968 r. sygn. [...]. Wskazując na przepisy art. 7, 12, 77, 80 kpa podniesiono, że bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego organ oparł się na niekompletnym materiale dowodowym, a powołanie się na objecie działki [...] księgą wieczystą nie znajduje potwierdzenia "w stanie rzeczywistym i faktycznym" gdyż nie ma odwzorowania w faktycznej powierzchni i gruntach. Zdaniem odwołania Starosta nie wykazał, że działka ta nie stanowi gospodarstwa rolnego.
Rozpatrując odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, przyjmując ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji uzupełnił je o ustalenie, że księga wieczysta lwh nr [...] obejmująca m.in. działkę gruntową [...] została z mocy prawa zamknięta z dniem 31 grudnia 1988 r. oraz że w związku ze zniszczeniem lwh nr [...] niemożliwe jest odtworzenie ujawnionego w niej stanu prawnego.
Organ wskazał na przepis art. 20 ust. 2 pkt. Ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowiący, że w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się (...) właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części oraz na przepis art. 22 ust. 3 ustawy stanowiący z kolei, że na żądanie starosty osoby o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt. 1 i art. 51, zgłaszające zmiany są obowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał, że żądanie zmiany w ewidencji co do wpisu właściciela działki ewid. [...] ma charakter podmiotowy, a katalog dokumentów dających podstawę do wprowadzenia w ewidencji gruntów zmian o charakterze podmiotowym zawiera § 12 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, który w całości przytoczono.
Podkreślono, że dane ewidencyjne dotyczące prawa własności mają charakter informacyjny i wtórny względem dokumentów stanowiących podstawę wpisu, przy czym podstawową zasadą ewidencji jest zasada aktualności.
Wskazano, że na organie prowadzącym ewidencję spoczywa obowiązek ustalenia czy w oparciu o przedłożony dokument można ustalić jakiemu podmiotowi aktualnie służy prawo własności.
Wskazano dalej, że z postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku z dnia 21 lutego 1968 r. wynika wprawdzie, że B. O. jest wyłącznym spadkobiercą gospodarstwa rolnego H. Z., ale dokument ten nie potwierdza prawa do działki [...], gdyż postanowienie spadkowe nie opisuje działek wchodzących w skład spadku.
Natomiast prawo własności działki ewid. [...] przysługuje K. i H. O. co wynika z wpisu w dziale II obejmującej tę działkę księgi wieczystej. Z tych względów nie podziela organ odwoławczy zarzutu wybiórczego skompletowania materiału dowodowego i stronniczego jego rozpatrzenia, gdyż zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 o księgach wieczystych i hipotece organy związane są domniemaniem, że prawo jawne wpisane do księgi wieczystej jest zgodne z rzeczywistym stanem prawnym, a obalenie tego domniemania w postępowaniu ewidencyjnym może nastąpić przez przedłożenie dokumentu wskazanego przytoczonym wyżej §12 Rozporządzenia i potwierdzającego, że prawo to przysługuje aktualnie komu innemu.
Obecny stan ewidencji co do własności działki ewid. [...] zgodny jest ze stanem prawnym wynikającym z księgi wieczystej założonej dla tej działki i dla odmowy wpisu składającej odwołanie w ewidencji jako jej właściciela nie miał znaczenia brak możliwości odtworzenia zapisów z księgi gruntowej obejmującej wykaz hipoteczny LWH [...].
Z tych względów zarzuty naruszenia przepisów kpa co do zakresu zebranych dowodów i ich oceny uznał organ Odwoławczy za bezzasadne.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła B. O. z wnioskiem o jej uchylenie wraz z poprzedzającą decyzją Starosty i wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków przez ujawnienie skarżącej jako wyłącznego właściciela działki ewidencyjnej [...] jedn. ewid. K obręb [...].
Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisu art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z §12 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków przez uznanie, że skarżąca nie wykazała dokumentem podstawy do ujawnienia jej w ewidencji jako wyłącznego właściciela działki ewidencyjnej [...]. Zdaniem skarżącej z szeregu przedłożonych dokumentów, a w tym postanowienia Sądu Powiatowego z dnia 21.12.1968 r. sygn. [...] jasno wynika, że jest właścicielką działki [...].
Nie wskazując naruszonych przepisów postępowania zarzuciła skarżąca, że stan faktyczny sprawy został błędnie ustalony poprzez uznanie, że działka [...] ma uregulowany stan prawny. Zdaniem skarżącej nie wiadomo jakich gruntów dotyczy stwierdzone na rzecz K. i H. O. zasiedzenie ponieważ powierzchnia faktyczna działki [...] nie ma odwzorowania w terenie. Podtrzymała zarzut, że nie było "dokumentu Lwh [...]" a obecna ewidencja oparta została na cząstkowych dokumentach.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia i stanowisko prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. t.j. 2012 poz. 270 z późn.zm.) - dalej ustawa p.p.s.a. - kryterium kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonej decyzji stanowi jej zgodność z prawem. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawując tę kontrolę Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, iż skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Podniesione w skardze zarzuty wymagają przybliżenia przepisów regulujących istotę postępowania w zakresie ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie tj. Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) - dalej ustawa - istotę ewidencji gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych i prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów jest starosta (art. 22 ust. 1).
Przepis art. 20 ustawy określa rodzaje informacji o gruntach (ust. 1 pkt 1) oraz ich właścicielach (ust. 2), które obejmuje ewidencja gruntów. Informacje te mają charakter przedmiotowy - w odniesieniu do gruntów - dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości w skład której wchodzą grunty (art. 20 ust. 1 pkt 1). Informacje podmiotowe (art. 20 ust. 2 pkt 1) dotyczą wskazania właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - innych osób fizycznych lub prawnych w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części.
Określając przedmiot ewidencji gruntów oraz sposób jej gromadzenia w postaci operatu ewidencyjnego ustawa w zasadzie nie reguluje zasad prowadzenia ewidencji gruntów i wprowadzania w niej zmian. W dacie wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, czyniły to przepisy obowiązującego od 3 czerwca 2001 r. Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) - zwanego dalej Rozporządzeniem.
Z przepisu art. 2 pkt. 8 ustawy oraz z przepisów rozdziału 3 Rozporządzenia (§ 44 in) regulującego prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych wynika, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności tj. utrzymywania operatu w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi (§ 44 pkt 2). Aktualizacja zaś operatu ewidencyjnego zgodnie z § 45 ust. 1 następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Przepisy rozporządzenia posługują się pojęciem aktualizacji ewidencji.
Zawarte w ewidencji dane mogą być aktualizowane z urzędu lub na wniosek (§ 46 ust. 1).
Zgodnie z §10 ust. 1 Rozporządzenia ewidencja obejmuje 1) dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali, 2) dane dotyczące właścicieli nieruchomości. W myśl ust. 2 tego §10 w przypadku braku danych o których mowa w ust. 1 pkt. 2 w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają. W świetle powyższych regulacji zasadą jest, że przedmiotem ewidencji w zakresie informacji tzw. podmiotowych są dane o właścicielu gruntu (budynku lub lokalu) poza sytuacją określoną art. 20 ust. 2 pkt. 1 w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych, gdzie uwidacznia równocześnie także władających gruntami (budynkami, lokalami).
Przepis §11 określa sytuacje (co sprawy nie dotyczy) w których w ewidencji uwidacznia się informacje o innych podmiotach niż właściciele.
Przepis §12 Rozporządzenia, którego naruszenie w związku z art. 22 ust. 3 ustawy skarżąca zarzuca, w ust. 1 zawiera zamknięty katalog dokumentów, na podstawie których uwidacznia się prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w §10 ust. 1 pkt. 2 oraz w §11 ust. 1 i 2 do gruntów, budynków i lokali. Zgodnie z §12 ust. 1 prawa do gruntów (budynków i lokali) uwidacznia się w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych, 2) prawomocnych orzeczeń sądowych, 3) umów zwartych w formie aktów notarialnych dotyczących przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, 4) ostatecznych decyzji administracyjnych, 5) dyspozycji zawartych w aktach notarialnych, 6) umów dzierżawy, o których mowa w §11 ust. 1 pkt. 2.
Jednakże rozumienie treści i stosowanie tego przepisu nie może być oderwane od ustawowej zasady prowadzenie ewidencji gruntów i budynków na zasadzie aktualności, a wiec zastępowania wpisów nieaktualnych, wpisami obrazującymi stan aktualny. W odniesieniu do danych podmiotowych obrazujących prawa do gruntu, istota zmiany wprowadzonej do ewidencji polega na tym, że jej podstawę stanowi dokument dający podstawę do stwierdzenia, że aktualnie prawo do gruntu (budynku, lokalu) objętego ewidencją służy innej osobie niż wpisana w ewidencji.
Zgodnie z § 23 ust. 2 pkt. 1 Rozporządzenia dane o podmiotach ewidencyjnych, którym służy prawo do gruntu zawiera tzw. Rejestr gruntów.
W orzecznictwie sądowo administracyjnym wypracowane zostało powszechnie akceptowane stanowisko, że ewidencja gruntów spełnia funkcję informacyjno – techniczną, a organy ją prowadzące nie mogą samodzielnie rozstrzygać prawa do gruntu oraz, że przez żądanie wprowadzenia zmian nie można udowadniać swych praw właścicielskich. (por. np. wyroki NSA z 1998.02.20 II SA 766/98 Lex nr 41298 czy z 2010.11.26 I ISK 157/10 Lex nr 787147).
Jednolite jest też stanowisko, w myśl którego rejestr gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem stanu prawnego nieruchomości i rejestruje stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy (por. np. wyroki NSA z 1998.01.21 II SA 725/97 Lex 41837 czy w/w z 2010.11.26 I ISK 157/10 Lex nr 787147 czy wyroki WSA w Krakowie z 2010.11.25 III SA/Kr 895/09 Lex nr 757016 i WSA w Warszawie z 2011.03.02 IV SA/Wa 1884/10 Lex nr 1097497).
W przedmiotowej sprawie skarżąca przedkładając w 2011 r. odpis postanowienia Sądu Powiatowego z dnia 21 lutego 1968 sygn. [...] stwierdzającego nabycie na podstawie testamentu po H. C. zmarłym 7 października 1965 r. spadku na rzecz szeregu spadkobierców w tym na rzecz skarżącej B. z d. Z., oraz K. O. i H. O. a wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego w całości na skarżącą, domaga się w oparciu o to postanowienie wprowadzenia w ewidencji gruntów zmiany podmiotowej, przez wykazanie jej jako wyłącznej właścicielki działki ewid. [...] w miejsce wpisanych tam H. i K. małż. O.
Jest to jedyny dokument przedłożony przez skarżącą, który mieści się w kategorii dokumentów opisanych §12 ust. 1 Rozporządzenia. Powoływanie się zatem na "inne" bliżej nie opisane dokumenty, z których miała by wynikać podstawa takiej zmiany podmiotowej nie ma oparcia w przepisach.
Jednakże stanowisko organów administracji geodezyjnej, że powyższe orzeczenie sądu nie daje podstawy do wprowadzenia zmiany podmiotowej ewidencji gruntów co do działki [...] przez wpisanie skarżącej w miejsce K. i H. O. jako właścicielki, odpowiada prawu.
Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydane zostało pod rządem obowiązującego już od stycznia 1965 r. (a w niektórych przypadkach już od 18.05.1964 r.) kodeksu cywilnego i miało charakter deklaratywny, stwierdzający nabycie spadku na dzień otwarcia spadku tj. datę śmierci spadkodawcy. Dziedziczenie następowało wg zasad kodeksu cywilnego a pojęcie i zasady dziedziczenia gospodarstwa rolnego określały przepisy.
Rację mają organy, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, także w części dotyczącej gospodarstwa rolnego nie określało składników tego spadku a w szczególności parcel (wówczas) stanowiących własność spadkodawcy lub będących w jego posiadaniu a stanowiących zorganizowaną całość gospodarczą odpowiadającą pojęciu gospodarstwa rolnego.
Ustalenie tych składników mogło następować w toku innych postępowań przed sądami powszechnymi np. o dział spadku i zniesienie współwłasności. Nie może zatem skarżąca zasadnie twierdzić, że z postanowienia tego jasno wynika, że jest właścicielką działki nr [...]. Zwłaszcza, że taka działka ewidencyjna powstała dopiero w 1979 r. po założeniu nowej ewidencji.
Przede wszystkim jednak postanowienie to – czego nie zaakcentowały organy – nie spełnia waloru aktualności względem istniejącego wpisu w rejestrze co do prawa własności działki ewid. [...].
Organ II instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji pismem z 9.12.2011 r. doręczonym 19.12.2011 (k. 159 akt.) zawiadomił skarżącą o uzupełnieniu materiału dowodowego m.in. odpisem (kserokopia) potwierdzonym za zgodność, postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 22 lutego 1977 r. sygn.. akt. [...] w przedmiocie stwierdzenia zasiedzenia, które stanowiło podstawę wpisu K. i H. O. jako właścicieli działki [...] w księdze wieczystej nr [...] (poprzednio KW [...]) co wynika z urzędowego odpisu tej księgi.
Z sentencji powyższego postanowienia wynika, że zostało wydane w sprawie z wniosku H. i K. O. przy uczestnictwie m.in. skarżącej B. O. oraz I. C., R. C., J. C., J. C. i Z. C. a wiec osób, które należały do kręgu spadkobierców po H. C.
Postanowieniem tym stwierdzono, że wnioskodawcy z dniem 1 stycznia 1975 r. nabyli przez zasiedzenie własność na prawach ustawowej wspólności małżeńskiej działki nr [...] o pow. 460 m2 położonej w K oznaczonej na planie biegłego inz. J. W. z dnia 18.01.1977 l.p.ks.rob. [...].
Zgodnie z przepisami art. 172 i nast. kod. cywilnego istota zasiedzenia nieruchomości polega na tym, że jej posiadacz samoistny nie będący właścicielem, który posiada nieruchomość nieprzerwanie przez okres wymagany prawem (zależny od tzw. dobrej czy złej wiary), z mocy prawa nabywa własność posiadanej nieruchomości z chwilą upływu wymaganego okresu. Takie postanowienie również ma charakter deklaratywny.
Jeśli zatem określona postanowieniem Sądu Rejonowego z 1977 r. działka nr [...] wchodziła w skład spadku po H. C., a nawet stanowiła cześć gospodarstwa rolnego, które odziedziczyła skarżąca, to z dniem 1 stycznia 1975 r. z mocy prawa stała się przedmiotem prawa własności K. i H. O.
Wpis w rejestrze gruntów K. i H. O. jako właścicieli działki [...] (stanowiącej według zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego z 1987 r. odpowiednik działki [...] po zmianie jej oznaczenia (i powierzchni) na działkę [...], dokonany został zatem na podstawie dokumentu i stanu prawnego późniejszego niż postanowienie, na które powołuje się skarżąca.
Nie posiada waloru aktualizującego ewidencję co do danych o właścicielu gruntu orzeczenie sądu powszechnego stwierdzające stan prawny na określoną datę, jeżeli obowiązujący stan ewidencji gruntów co do osoby właściciela gruntu oparty jest na innym orzeczeniu sądowym stwierdzającym stan prawny istniejący w dacie późniejszej.
Już z tej przyczyny miały organy podstawę do wydania decyzji odmownej.
Prawidłowo wskazano jednak na wynikające z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. 2001 Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
Wbrew stanowisku skarżącej, jak długo to domniemanie nie zostanie obalone w stosownym postępowaniu przed sądem powszechnym, tak długo stan prawny działki [...] stanowiącej nieruchomość objętą księgą wieczystą, jest uregulowany i wiążący organy ewidencji. W postępowaniu ewidencyjnym, którego przedmiotem było żądanie zmiany podmiotowej przez zmianę wpisu co do właściciela tej działki, nie zachodziła w istocie potrzeba czynienia ustaleń dalszych niż niezbędne do rozstrzygnięcia o tym żądaniu. Akta księgi wieczystej niewątpliwie bowiem zawierają dokumenty, na podstawie których nieruchomość ta wpisana jest w dziale I-O tej księgi, skoro księgę założono.
Z tych względów skarga ulegała oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. 2012 r. poz. 270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło