II GZ 169/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "O." Spółki z o.o. w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 1685/12 o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi "O." Spółki z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2010 r., nr [...] o odmowie zmiany decyzji w zakresie miejsc urządzania gier na automatach o niskich wygranych i nazwy jednego punktu gier postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 14 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 1685/12, zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi "O." Spółki z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2010 r., nr [...], o odmowie zmiany decyzji w zakresie miejsc urządzania gier na automatach o niskich wygranych i nazwy jednego punktu gier. I Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił "O." Spółce z o.o. zmiany decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], zezwalającej na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...] – w części określającej lokalizację pięciu punktów gier i nazwy jednego punktu gry. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji. W podstawie prawnej powołał m.in. art. 8, art. 118 i art. 135 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.) dalej powoływanej jako "ustawa o grach hazardowych" stwierdzając, że w wyniku zmiany zezwolenia nie może nastąpić zmiana miejsc urządzania gry, z wyjątkiem zmniejszenia liczby punktów gry na automatach o niskich wgranych. Wskazał przy tym, że zgodnie z art. 118 ustawy o grach hazardowych (która weszła w życie dnia 1 stycznia 2010 r.) do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy ustawy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. "O." Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2010 r. w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Postawiła następujące zarzuty: a) naruszenie prawa procesowego tj. art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy i bezpodstawne przyjęcie, iż nie podlega ona uchyleniu pomimo że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, b) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w sprawie winny zostać zastosowane przepisy ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.), c) zastosowanie przepisów ustawy o grach hazardowych pomimo ich bezskuteczności z uwagi na brak notyfikacji tej ustawy do Komisji Europejskiej zgodnie z dyrektywą 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE z dnia 21 lipca 1998 r. L 204, s. 37 ze zm.; Polskie wydanie specjalne z 2004 r. rozdz. 13, t. 20, s. 337). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a." zawiesił z urzędu postępowanie sądowe w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji wskazał, że WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 grudnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Po 549/10 przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: "czy art. 135 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z 2009 r.) uniemożliwiający podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą polegającą na urządzaniu gier na automatach o niskich wygranych odnośnie przedsięwzięć podjętych przed dniem 1 stycznia 2010 r. dopuszczalną wcześniej zmianę miejsca urządzania gry ustalonego w uprzednio wydanym zezwoleniu, nie jest niezgodny z wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej zasadą ochrony interesów w toku podmiotów prowadzących takową działalność, które – w zaufaniu do dotychczasowych przepisów – rozpoczęły realizację sześcioletnich przedsięwzięć gospodarczych?". Postępowanie w sprawie powyższego zapytania zarejestrowane jest w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. akt P 4/11. W ocenie Sądu pierwszej instancji rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zależy od wyniku postępowania toczącego się przed TK z uwagi na fakt, że podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji był art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych. Tego przepisu dotyczy też pytanie prawne zadane TK przez WSA w Poznaniu. Uzasadnione jest więc zawieszenie postępowania w sprawie do czasu udzielenia przez TK odpowiedzi na to pytanie. II Zażaleniem z dnia [...] lutego 2013 r. złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego "O." Spółka z o.o. zaskarżyła postanowienie w całości. Zarzuciła naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez bezzasadność zastosowania tego przepisu w okolicznościach sprawy i art. 7 p.p.s.a. poprzez brak przeciwdziałania i podejmowania przez Sąd pierwszej instancji czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy i dążności do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Argumentowała, że po raz pierwszy Sąd zawiesił z urzędu postępowanie (postanowienie z dnia 23.11.2011 r.) w oczekiwaniu na orzeczenia TS UE i TK, od których w ocenie Sądu zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W dniu 19 lipca 2012 r. TS UE wydał oczekiwane orzeczenie w połączonych sprawach o sygn. akt C 213/11, C 214/11 i C 217/11, zatem postanowieniem z dnia 22.10.2012 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie. Mimo to postanowieniem z dnia 14.12.2012 r. Sąd po raz drugi zawiesił z urzędu postępowanie, uznając, że rozstrzygnięcie sprawy zależy jeszcze od orzeczenia TK w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt P 4/11. Takie działanie Sądu jest niezgodne z prawem, bowiem niezależnie od rozstrzygnięcia TK o konstytucyjności art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, przepis ten, z uwagi na swój "techniczny charakter" oraz brak notyfikacji we właściwym czasie do Komisji, jest bezskuteczny i z tego powodu nie znajduje zastosowania w sprawie. Skoro przepis powyższy, jako bezskuteczny, nie może mieć zastosowania, to ewentualne orzeczenie przez TK o jego niekonstytucyjności nie może powodować nieuzasadnionej zwłoki w rozpoznaniu zawisłej przed sądem sprawy. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zawieszenie postępowania jest podyktowane szeroko rozumianą ekonomią procesową, natomiast samodzielne rozstrzygnięcie przez Sąd pierwszej instancji problemu postawionego w pytaniu prawnym przez WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Po 549/10, rodzi ryzyko niezgodności z późniejszym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego i uchylenie z tej przyczyny wyroku przez Sąd drugiej instancji. W tym stanie rzeczy uzasadniony jest pogląd, że w świetle treści art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku sprawy zawisłej w Trybunale Konstytucyjnym pod sygn. akt P 4/11. W rozpoznawanej sprawie skarżąca stawia zarzut naruszenia art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, a zatem uzasadnione jest zawieszenie postępowania sądowego aż do czasu rozstrzygnięcia przez TK o konstytucyjności tego przepisu. Uznać należy, że nie jest zasadne stanowisko wnoszącej zażalenie, że wymieniony przepis na mocy wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach [...] (sygn. akt C 213/11, C 214/11 i C 217/11), jako nienotyfikowany we właściwym czasie do Komisji jest bezskuteczny i z tego powodu nie może być zastosowany w polskim porządku prawnym. Twierdzenie to jest w całości chybione i wynika z niezrozumienia istoty powyższego wyroku. W sentencji wyroku TS UE wyraźnie bowiem stwierdził, że "[...] przepisy krajowe tego rodzaju jak przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie ‘przepisy techniczne’ w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji [...] w wypadku ustalenia, iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów. Dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego (podkreślenie NSA).". Skoro do sądu krajowego należy ustalenie czy przepis art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych jest przepisem technicznym a Trybunał Konstytucyjny orzeknie w zakresie konstytucyjności powołanego przepisu, to Sąd pierwszej instancji oczywiście zasadnie i prawidłowo zawiesił z urzędu postępowanie sądowe w niniejszej sprawie do czasu wydania orzeczenia przez krajowy sąd konstytucyjny. Odpowiedź TK na pytanie prawne WSA w Poznaniu ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy skarżącej spółki "O.", ponieważ art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych cały czas pozostaje w obrocie prawnym i z uwagi na domniemanie konstytucyjności powinien być stosowany zarówno przez organy, jak również sądy. Niemniej jednak w sytuacji gdy przepis ów został poddany kontroli TK, sąd administracyjny winien wstrzymać się z wyrokowaniem w sprawie, gdzie będzie on podstawą rozstrzygnięcia, gdyż od orzeczenia Trybunału uzależnione jest prawidłowe stosowanie rzeczonego przepisu prawa. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Odnosząc się na marginesie do wniosku strony o zasądzenie kosztów należy wyjaśnić, że przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zwiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym.