IV SA/Wa 1358/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącej S. Sp. z o.o z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Środowiska postanowieniem z [...] maja 2012 r. - zaskarżonym skargą przez S. Sp. z. o.o. z siedzibą w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] marca 2012 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004 r. w sprawie pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji S. S.A. w P. Stan sprawy przedstawia się następująco: S. Sp. z.o.o. w dniu 3 listopada 2011 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. Postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. Minister Środowiska odmówił, z przyczyn podmiotowych (brak interesu prawnego), wszczęcia postępowania z wniosku S. Sp. z. o.o., postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2004 r. Spółka nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 K.p.a.). Kolejnym wnioskiem z [...] marca 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) S. Sp. z.o.o. ponownie wystąpiła do organu o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., uzupełniając swoją argumentację w zakresie wykazania interesu prawnego Spółki. Postanowieniem z [...] marca 2012 r. Minister Środowiska - działając na podstawie art. 61 a K.p.a. - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2004 r. uznając, że ostateczne postanowienie z [...] grudnia 2011 r. wyklucza możliwość ponownego żądania przez Spółkę stwierdzenia nieważności ww. decyzji, skoro możliwość dopuszczalności takiego żądania została już rozstrzygnięta tym ostatecznym postanowieniem. W wyniku ponownego rozpoznawania sprawy - na skutek złożonego w trybie art. 127 § 3 K.p.a. wniosku przez S. Sp. z.o.o. - Minister Środowiska postanowieniem z [...] maja 2012 r. podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko i utrzymał w mocy postanowienie wydane w I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że po pierwsze, postanowienie z [...] grudnia 2011 r. - wbrew twierdzeniom Spółki - korzysta z ochrony trwałości zgodnie z art. 16 K.p.a., który znajduje zastosowanie również do postanowień. Po drugie, organ nie zgodził się ze stroną odwołującą się, że postępowanie zakończone postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. i postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nie są tożsame. W ocenie Ministra oba wnioski o stwierdzenie nieważności (z października i z marca) oparte są na tej samej podstawie prawnej, zawierają żądania stwierdzenia nieważności tej samej decyzji i pochodzą od tego samego podmiotu, a więc dotyczą tej samej sprawy. Poglądu tego nie zmienia fakt, że w drugim wniosku wskazano dodatkowe argumenty odnoszące się do interesu prawnego Spółki. Stanowisko strony skarżącej sprowadzałoby się do nieuprawnionego, wielokrotnego żądania stwierdzenia nieważności tej samej decyzji, wskazując nowe okoliczności stanowiące, w opinii strony, podstawę jej interesu prawnego. Organ wyjaśnił nadto, że w postanowieniu z [...] grudnia 2011 r. nie sformułowano ocen odnoszących się do meritum żądania Spółki, albowiem organ nie mógł tego zrobić w postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania. Podsumowując Minister Środowiska powtórzył, że ostateczne postanowienie z [...] grudnia 2011 r. wyklucza możliwość ponownego żądania przez Spółkę stwierdzenia nieważności ww. decyzji, skoro możliwość dopuszczalności takiego żądania została już rozstrzygnięta tym ostatecznym postanowieniem. W skardze S.Sp. z.o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] maja 2012 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z [...] marca 2012 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., polegające na przyjęciu, że postanowienie z [...] grudnia 2011 r. wyklucza możliwość ponownego wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, w szczególności w przypadku pojawienia się nowych okoliczności faktycznych, które uzasadniałyby interes prawny skarżącej, podczas, gdy organ z urzędu powinien zbadać czy zmieniły się okoliczności faktyczne istniejące w chwili wydania poprzedniego postanowienia. Minister Środowiska - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Organ dodał, że już w chwili złożenia pierwszego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 2004 r. można było precyzyjnie ustalić, że skarżąca Spółka nie posiada interesu prawnego do takiego żądania i ustalenie to nie uległo zmianie. Spółka została, bowiem zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 21 października 2004 r., a więc po wydaniu decyzji, której stwierdzenia nieważności żąda (nie była stroną postępowania zwykłego). Organ rozważał nadto możliwość stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2004 r., jednakże nie dopatrzył się żadnych podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia. Zarzuty skarżącej Spółki dotyczące naruszenia przepisów postępowania są, zdaniem organu, chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej w skrócie: "P.p.s.a.', sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy zakreślonej skargą, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż postanowienie Ministra Środowiska z [...] maja 2012 r. zostało wydane z naruszeniem prawa i jako takie musi zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. W niniejszej sprawie przedmiotem sądowej kontroli było postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maj 2012 r., a więc rozstrzygnięcie o charakterze procesowym. Zgodnie z art. 61 a K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Złożenie, zatem żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż obecnie nie budzi już wątpliwości, że stronami postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji mogą być nie tylko strony postępowania, w którym wydano decyzję, ale także inne podmioty, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Nie zawsze, bowiem zachodzi tożsamość podmiotów w postępowaniu zwykłym i w postępowaniu nieważnościowym. Nie ma jednoznacznych i uniwersalnych zasad w zakresie posiadania przymiotu strony i interesu prawnego na tle art. 28 K.p.a., które by można zastosować automatycznie w każdej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lipca 2012 r., II OSK 734/11, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2012 r. sygn. akt II OSK 842/11). Ocena, czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji pochodzi od legitymowanego podmiotu, należy w każdym przypadku do organu administracji publicznej właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji. Niewystarczającym jest ustalenie przez właściwy organ, że żądający wszczęcia postępowania nieważnościowego nie posiadał statusu strony w postępowaniu zwykłym, bowiem okoliczność ta nie przesądza o braku legitymacji czynnej po stronie podmiotu żądającego stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji obliguje właściwy organ, w ramach etapu wstępnego do zbadania kwestii formalnej w postaci wniesienia podania (żądania) przez legitymowany podmiot. Tym samym każde podanie strony poddaje się w omawianej kwestii tym samym rygorom tj. winno zostać wstępnie ocenione przez organ w świetle przesłanek wskazanych w art. 61 a K.p.a. Sąd nie podziela, zatem stanowiska organu, że postanowienie z [...] grudnia 2011 r. wyklucza badanie kolejnego wniosku skarżącej Spółki o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji, tj. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004 r. Treść i zakres sprawy administracyjnej, czyli tożsamość sprawy, wyznaczają normy prawa materialnego, które determinują treść rozstrzygnięcia zawartego w określonym akcie administracyjnym. Przyczyną odmowy wszczęcia postępowania - ale z przyczyn przedmiotowych a nie podmiotowych - może być więc m. in. wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która była już poddana kontroli organu w trybie stwierdzenia nieważności. Ostateczne, bowiem załatwienie sprawy administracyjnej powoduje, że sprawa ta nie może być ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie jednak do takiego badania nie doszło, a postanowienie z [...] grudnia 2011 r. nie wyklucza złożenia kolejnego wniosku o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji, albowiem postanowienie to ma charakter stricte procesowy, czyli nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Organ zobowiązany jest, zatem do ponownego rozpoznania sprawy pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących dopuszczalność żądania wszczęcia postępowania. Konstatacji powyższej nie może zmienić okoliczność, że strona po doręczeniu jej postanowienia z [...] grudnia 2011 r. nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a postanowienie z [...] grudnia 2011 r. stało się ostateczne. Złożenie wniosku w trybie art. 127 § 3 K.p.a. stanowi uprawnienie strony, a nie jej obowiązek. W niniejszej sprawie strona uznając postanowienie z [...] grudnia 2011 r. za stricte procesowe mogła zakładać, że jej kolejny, uzupełniony - o stosowną argumentację w zakresie istnienia interesu prawnego - wniosek o stwierdzenie nieważności zostanie rozpoznany w świetle art. 61 a K.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, skargę uwzględnił i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach - w pkt II - oparto o treść art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.