II FZ 49/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz, po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 687/12 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu wydanego w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 9 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W pisemnych motywach postanowienia Sąd przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. W oparciu o akta administracyjne Sąd ustalił, że w wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącego, postanowieniem z 9 maja 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji - Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z 15 marca 2011 r. w przedmiocie nałożenia kary porządkowej. Wskazane postanowienie zostało doręczone stronie w trybie art. 150 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej: "O.p.", w dniu 25 maja 2012 r. Pismem z dnia 26 czerwca 2012 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej z prośbą o wydanie kserokopii odpowiedzi na zażalenie wraz z kopertami i dowodami nadania oraz jego otrzymania. Pismo organu wystosowane w odpowiedzi zostało wysłane na adres skarżącego i nie zostało przez niego odebrane. Następnie pismem z dnia 4 października 2012 r. strona zwróciła się z prośbą o wyjaśnienie braku odpowiedzi na wcześniejsze pismo z dnia 26 czerwca 2012 r. Pismem z dnia 16 października 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. poinformował skarżącego, iż postanowieniem z dnia 9 maja 2012 r. znak: [...], Dyrektor Izby Skarbowej w O., po rozpatrzeniu zażalenia strony z dnia 23 lutego 2012 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 15 marca 2011 r. w przedmiocie nałożenia kary porządkowej w wysokości 2.600 zł utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Przedmiotowe rozstrzygnięcie organu odwoławczego, po dwukrotnym awizowaniu, tj. w dniu 10 maja 2012 r. oraz w dniu 18 maja 2012 r. z powodu "zwrotu - nie podjęto w terminie", zostało uznane za doręczone stronie w dniu 25 maja 2012 r. w trybie doręczenia z art. 150 O.p. i pozostawione w aktach sprawy. Natomiast w odpowiedzi na korespondencję z dnia 26 czerwca 2012 r. sporządzona została kserokopia postanowienia z dnia 9 maja 2012 r. wraz z dowodem jego nadania i przesłana w dniu 4 lipca 2012 r. na wskazany przez stronę w ww. piśmie adres: ul. [...], [...] G.. Opisane pismo organu z 16 października 2012 r. zostało przesłane na podany przez stronę adres i odebrane w dniu 22 października 2012 r. przez córkę skarżącego J. M. – dorosłego domownika adresata, który zobowiązał się do oddania pisma adresatowi (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 27 akt adm.). 2. W dniu 2 listopada 2012 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z 9 maja 2012 r., w przedmiocie nałożenia kary porządkowej. Wraz ze skargą strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu. Powołując się na treść art. 86 § 1, art. 87 § 1 - 4 oraz art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a." Sąd stwierdził, że w pierwszej kolejności zbadać należy, czy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi. Sąd przyjął, że skarżący dowiedział się o uchybieniu terminu z pisma Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 16 października 2012 r., które zostało doręczone w dniu 22 października 2012 r. w trybie doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi J. M.. Sąd zauważył przy tym, że doręczenie zastępcze opiera się na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata w dniu doręczenia domownikowi i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Sąd stwierdził w konsekwencji, że w dniu 22 października 2012 r. ustała przyczyna uchybienia terminu, a więc wniosek o przywrócenie terminu powinien być złożony do dnia 29 października 2012 r. Wobec powyższego nadanie w placówce pocztowej wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, w dniu 2 listopada 2012 r., nastąpiło zdaniem Sądu z uchybieniem terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a., dlatego wniosek ten podlegał odrzuceniu. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podał, że w piśmie od organu doręczonym 22 października 2012 r. jedynie wzmiankowano o utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, nie podano natomiast treści tego postanowienia. W ocenie skarżącego datą, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi był dzień, w którym mógł on zapoznać się z treścią (wraz z uzasadnieniem) tego postanowienia, tj. 26 października 2012 r., kiedy na jego wniosek złożony niezwłocznie pełnomocnik M. M. odebrała w Urzędzie Skarbowym w G. kserokopię postanowienia w terminie wyznaczonym przez ten urząd w dniu 26 października 2012 r. Zdaniem skarżącego od tej daty należało liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a więc jego upływ nastąpił w dniu 2 listopada 2012 r. Skarżący podniósł, że WSA w Olsztynie nie wziął po uwagę tego, iż skarżący nie mógł sporządzić skargi bez zapoznania się z postanowieniem, a jednym z warunków wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jest dokonanie czynności, której nie dokonano w terminie. Podjęcie decyzji o celowości złożenia skargi oraz sformułowanie jej zarzutów nie było natomiast możliwe bez znajomości uzasadnienia postanowienia. Na poparcie swoich argumentów autor zażalenia wskazał na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2009 r., II FZ 227/09. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest bezzasadne, ponieważ postanowienie Sądu pierwszej instancji, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że chociaż przedmiotem postępowania wpadkowego jest wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, to w istocie skarżący kwestionuje prawidłowość doręczenia mu postanowienia organu odwoławczego w trybie art. 150 § 1 i 2 O.p. Jako przyczynę skutkującą niewniesieniem w terminie skargi wnioskodawca podaje okoliczności dotyczące doręczenia mu postanowienia podlegającego zaskarżeniu, a więc zdarzenia mającego wpływ nie tyle na uchybienie terminowi do wniesienia skargi, co na otwarcie się biegu tego terminu. Tymczasem obalenie domniemania prawnego wynikającego z art. 150 O.p. jest możliwe i może mieć miejsce w postępowaniu wszczętym na skutek wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. Jednakże zbadania wymagają wówczas wyłącznie kwestie dotyczące prawidłowości zastosowania trybu z art. 150 O.p., tj. prawidłowość zaadresowania przesyłki podlegającej doręczeniu oraz treść adnotacji znajdujących się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, a więc: wskazanie przyczyny, dla której nie dokonano doręczenia w trybie art. 148 § 1 i art. 149 O.p., informacja co do tego, czy zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2 O.p., czy upłynął 14-dniowy okres przechowywania przesyłki oraz czy nie zachodzą okoliczności z art. 146 § 2 O.p. Kwestionując prawidłowość doręczenia pisma w trybie art. 150 O.p. podnosić można więc tylko zarzuty związane z podstawą domniemania, a więc nieprawidłowym przeprowadzeniem doręczenia zastępczego. Tymczasem w tej sprawie skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie wytyka organom podatkowym błędnego zastosowania art. 150 O.p., ale podaje przyczyny, dla których upoważniona przez niego do odbioru korespondencji osoba nie odebrała przesyłki. Nie są to jednak okoliczności, których zaistnienie mogłoby doprowadzić do obalenia domniemania doręczenia przesyłki wynikającego z art. 150 O.p. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji przyjął, że postanowienie podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego zostało podatnikowi skutecznie doręczone, termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg, a następnie upłynął bez żadnych przeszkód. Jeżeli jednak takie ustalenia legły u podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji to zupełnie niecelowym było upatrywanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi w nieświadomości skarżącego co do zapadłego postanowienia organu odwoławczego i w rezultacie przyjęcie, że ustała ona w dniu zasięgnięcia informacji o fakcie wydania tego postanowienia. Skoro bowiem w sprawie przyjęto, że postanowienie zostało skarżącemu skutecznie doręczone w trybie art. 150 O.p. i prawidłowość tego doręczenia nie została podważona, to skarżący, w tych szczególnych okolicznościach sprawy, nie mógł już powoływać się na brak wiedzy co do treści doręczonego mu postanowienia. Sąd bezzasadnie zatem skoncentrował się na badaniu, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi polegająca braku wiedzy co do treści tego podlegającego zaskarżeniu postanowienia. Kwestia ta tylko pozornie jest sporna. Skoro postanowienie zostało skarżącemu skutecznie doręczone w trybie art. 150 O.p., to domniemywa się, że treść pisma znana była podatnikowi w dniu skutecznego doręczenia. Ponieważ okoliczności uchybienia terminu do wniesienia skargi podnoszone przez skarżącego uznać należało w realiach kontrolowanej sprawy za niedopuszczalne, dlatego rozstrzygnięcie Sądu oparte na treści art. 88 P.p.s.a. uznać należało za właściwe. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.