II GSK 928/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 1068/12 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z 14 lutego 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 1068/12, oddalił skargę A. K. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: S. (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] cofnął A. K. uprawnienie diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. do S. w P. wpłynęło postanowienie Prokuratury Rejonowej w P. z dnia [...] marca 2011 r. o uzupełnieniu postanowienia o zastosowaniu środka zapobiegawczego z [...] marca 2011 r. przez zastosowanie wobec A. K. środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w wykonywaniu zawodu diagnosty. W dniu [...] czerwca 2011 r. została przeprowadzona kontrola w S. w G., w wyniku której stwierdzono, że w dniu [...] czerwca 2010 r. w dowodzie rejestracyjnym ciągnika rolniczego marki Ursus C 330 nr rej. [...] A. K. poświadczył nieprawdę, stwierdzając dokonanie badania technicznego pojazdu, podczas gdy badania takiego nie przeprowadził w tym dniu, lecz dzień wcześniej. Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2012 r. w sprawie II K 577/11 Sąd Rejonowy w P. skazał A. K. za przestępstwo z art. 277 § 1 kodeksu karnego polegające na tym, że wpisał w dokumentacje elektronicznej stacji diagnostycznej i w dowodzie rejestracyjnym ciągnika rolniczego nr rej. [...] pozytywny wynik okresowego badania technicznego, pomimo odstąpienia od przeprowadzonego tego badania. Organ uznał, iż spełnione zostały przesłanki cofnięcia skarżącemu uprawnienia diagnosty określone w art. 84 ust. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej: u.p.r.d. lub prawo o ruchu drogowym), bowiem A. K. dokonał wpisu w dowodzie rejestracyjnym ciągnika rolniczego niezgodnie ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego w sprawie oraz powtórzono ustalenia dokonane przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. uznał, iż skarga skarżącego nie była zasadna. Sąd wyjaśnił, iż podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a zgodnie z treścią art. 84 ust. 3 pkt. 2 Prawa o ruchu drogowym starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6, stwierdzono wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący w dniu [...] czerwca 2010 r. w dowodzie rejestracyjnym ciągnika rolniczego Ursus C-330 nr rej. [...] potwierdził dokonanie badania technicznego, pomimo że w rzeczywistości go nie przeprowadził. Nadto wykonanie badania wpisał także w dokumentacji elektronicznej stacji diagnostycznej. Nie ulegało zatem wątpliwości, iż wpisanie w dowodzie rejestracyjnym wykonania pozytywnego badania technicznego mimo jego nieprzeprowadzenia było niezgodne ze stanem faktycznym oraz obowiązującymi przepisami. Skarżący faktycznie dopuścił się poświadczenia nieprawdy, za co został skazany wyrokiem karnym z dnia [...] stycznia 2012 r. w sprawie II K 577/11. Podsumowując, Sąd I instancji podał, iż organy prawidłowo swoje ustalenia dokonały na podstawie wyników kontroli przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2011 r. oraz w oparciu o treść wyroku sądu karnego. Odnośnie oświadczenia z [...] sierpnia 2012 r., w którym skarżący kwestionował ustalenia dokonane w postępowaniu karnym zakończonym wydaniem wyroku z [...] stycznia 2012 r., Sąd wskazał, że zarzuty dotyczące postępowania karnego nie podlegały ocenie w postępowaniu administracyjnym. A. K. miał możliwość podnoszenia tych zarzutów w postępowaniu karnym, a nie w postępowaniu w przedmiocie cofnięcia mu uprawnienia diagnosty. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że A. K. w dniu [...] czerwca 2010 r. wpisując w dowodzie rejestracyjnym ciągnika rolniczego pozytywny wynik badania technicznego, mimo że go nie przeprowadził, naruszył obowiązujące przepisy prawa. Organy administracji zatem słusznie uznały, że spełnione zostały przesłanki do cofnięcia skarżącemu uprawnienia do przeprowadzenia badań technicznych. A. K. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie art. 84 ust. 3 i 4 Prawa o ruchu drogowym, wobec jego niezgodności z wyrażoną w art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej zasadą proporcjonalności i zakazu podwójnego (wielokrotnego) karania (stosowania środka represyjnego) tej samej osoby fizycznej za popełnienie tego samego czynu zabronionego ("ne bis in idem") i błędnego uznania, że przepis ten może być stosowany w ustalonym stanie faktycznym w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, które zostało poprzedzone uprzednim orzeczeniem wobec diagnosty przez sąd w postępowaniu karnym kary pozbawienia wolności i grzywny za ten sam czyn z odstąpieniem od wymierzenia środka karnego określonego w art. 41 Kodeksu karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu diagnosty samochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie skorzystało z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna A. K. opiera się na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej. Przepisy zastosowane, to te, które zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. zostały powołane w podstawie prawnej decyzji oraz zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśnione w uzasadnieniu prawnym decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Podstawą prawną decyzji Starosty P. z [...] września 2012 r., utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. był art. 84 ust. 3 pkt 2 u.p.r.d., który brzmi: "Starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust. 6, stwierdzono wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami." Autor skargi kasacyjnej wskazał jako przepisy naruszone art. 84 ust. 3 i 4 u.p.r.d. przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, zarzucając ich niezgodność z art. 2 i art. 31 Konstytucji RP. Wyraził pogląd, że przepisy art. 84 ust. 3 i 4 u.p.r.d. nie mają zastosowania, kiedy wcześniej diagnosta w postępowaniu karnym nie został pozbawiony prawa wykonywania zawodu na podstawie art. 41 § 1 k.k. Naczelny Sąd Administracyjny tych zarzutów nie podziela. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż przepis art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, stanowiący podstawę cofnięcia skarżącemu uprawnień diagnosty, ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że stwierdzenie uchybienia polegającego na wydaniu przez diagnostę zaświadczenia lub dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami skutkuje zastosowaniem przewidzianej w nim sankcji. Ta odpowiedzialność administracyjna w postaci cofnięcia uprawnień jest niezależna od odpowiedzialności karnoprawnej. Stąd też okoliczność, iż skarżący na podstawie art. 41 § 1 k.k. nie został pozbawiony prawa wykonywania zawodu nie oznacza, iż nie mogły zostać cofnięte mu uprawnienia w oparciu o normy administracyjnego prawa materialnego. Sąd karny nie zastępuje bowiem organu administracji w realizacji obowiązku wynikającego z prawa administracyjnego. Ponadto orzeczenie środka karnego z art. 41 § 1 k.k. jest uprawnieniem sądu, a nie obowiązkiem, co wynika ze sformułowania "sąd może" (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. II GSK 2040/11). Przyjęcie odmiennego poglądu spowodowałoby, że art. 84 ust. 3 pkt 2 nie mógłby spełniać swojej funkcji. Nie może przy tym budzić wątpliwości, że celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów, którzy swoim postępowaniem zagrażają bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Trudno w tej sytuacji mówić o tym, że powyższe przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym pozostają w sprzeczności z art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji RP. Poza tym omawiane przepisy korzystają z domniemania zgodności z Konstytucją RP, gdyż Trybunał Konstytucyjny nie orzekał o ich niezgodności z Konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawił zaś TK stosownego pytania, gdyż uznał, iż od odpowiedzi na pytanie prawne nie zależało rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem (art. 193 Konstytucji RP). Poza tym skarżący na podstawie art. 79 Konstytucji RP może sam wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. nie naruszył też art. 84 ust. 4 u.p.r.d., który nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy było cofnięcie diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, a nie wydanie ponownego uprawnienia. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.