III SA/Wa 1316/12
WyrokWSA w Warszawie2012-12-18
Skład orzekający: Krystyna Kleiber, Katarzyna Golat, Marek Krawczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej, rozpatrując zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutu nieistnienia obowiązku, może orzec o niedopuszczalności tego zarzutu, czy też powinien jedynie orzec o jego uzasadnieniu lub nieuzasadnieniu?Ratio decidendi
Dyrektor Izby Skarbowej, działając jako organ wyższego stopnia nad organem egzekucyjnym, nie może orzec o niedopuszczalności zarzutu, gdyż takie rozstrzygnięcie jest przypisane wierzycielowi. Organ egzekucyjny, nawet jeśli jest jednocześnie wierzycielem, powinien orzec o uzasadnieniu lub nieuzasadnieniu zarzutu, wyjaśniając w uzasadnieniu, że niedopuszczalność wynika z faktu, iż zarzut był już przedmiotem innego postępowania. Orzeczenie o niedopuszczalności przez Dyrektora Izby Skarbowej narusza przepisy postępowania i zasadę dwuinstancyjności.Stan faktyczny
Spółka I. sp. z o.o. wniosła zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, kwestionując istnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, powołując się na zastosowanie obniżonej stawki odsetek za zwłokę. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał zarzut za niezasadny. Dyrektor Izby Skarbowej, rozpatrując zażalenie, uchylił postanowienie Naczelnika i orzekł o niedopuszczalności zarzutu. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Sąd uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r., stwierdził, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz Spółki zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o niedopuszczalności złożonego zarzutu 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz I. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. działając na podstawie art. 18, art. 33 pkt 1 i art. 34 § 1a i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia I. Sp. z o. o. (dalej Skarżąca lub Spółka) z dnia [...] grudnia 2011 r. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] listopada 2011r. w przedmiocie uznania wniesionego w sprawie zarzutu za nieuzasadniony, uchylił w całości zaskarżone postanowienie i orzekł o niedopuszczalności złożonego zarzutu.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. przedstawił stan faktyczny, z którego wynikało, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. prowadził wobec Spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego o numerze SM [...], wystawionego w dniu [...] września 2011r. obejmującego zaległości w kwocie 15.853,00 zł powstałe z tytułu odsetek od podatku od osób prawnych za lipiec 2009.
Zawiadomieniem z dnia [...] września 2011r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności – [...] S.A. Do przeznaczonego dla Spółki zawiadomienia o zajęciu dołączony został odpis wyżej wymienionego tytułu wykonawczego. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone Spółce w dniu 29 września 2011r. oraz dłużnikowi zajętej wierzytelności – [...] S. A. w dniu 30 września 2011r. Bank 4 października 2011r. zrealizował zajęcie w całości.
W dniu 6 października 2011r. pełnomocnik Spółki w oparciu o treść art. 33 § 1 u.p.e.a sporządził oraz nadał w polskiej placówce pocztowej zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej powołując fakt nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] . W przedmiotowym piśmie Strona zarzuciła Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w W. "naruszenie art. 56 § 1 w zw. z art. 56 § 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z póżn. zm., dalej: O.p.) przez przyjęcie przez Naczelnika, że w sprawie istnieje obowiązek objęty tytułem wykonawczym w wyniku zastosowania stawki odsetek za zwłokę wynikającej z art. 56 § 1 O.p. tj. stawki podstawowej, w sytuacji gdy została dokonana przez Spółkę wpłata na poczet zaległości z uwzględnieniem obniżonej stawki wynikającej z art. 56 § 1 a O.p. oraz złożona została korekta deklaracji CIT-8 za 2009r. a więc spełnione zostały warunki określone w art. 56 § 1a O.p. wobec czego obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie istnieje".
Jednocześnie Spółka wniosła o uchylenie czynności egzekucyjnych dokonanych na podstawie art. 60 § 1 u.p.e.a. i umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie na podstawie art. 59 § 1 pkt.1 u.p.e.a.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2011r uznał wniesiony przez Stronę zarzut za niezasadny, w treści uzasadnienia wskazując, iż zgodnie z treścią art. 56 § 1 O.p. obniżoną stawkę odsetek stosuje się w razie złożenia prawnie skutecznej korekty deklaracji wraz z uzasadnieniem przyczyn korekt i zapłaty całości w ciągu 7 dni licząc od dnia złożenia korekty. Jeżeli zaś podatnik wpłaci jedynie samą zaległość podatkową, lub też zaniży odsetki organ podatkowy obowiązany jest zaliczyć dokonaną wpłatę proporcjonalnie na poczet należności głównej oraz naliczonych od niej odsetek na podstawie art. 55 O.p., przy czym w sytuacji tego rodzaju odsetki nalicza się według stawki podstawowej.
Ponadto Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. uznał złożony przez Stronę wniosek o uchylenie czynności za bezprzedmiotowy oraz nie uznał za zasadne umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. Strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w treści którego powołując się na okoliczności wskazane uprzednio w treści zarzutów, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uchylenie czynności egzekucyjnych dokonanych na podstawie 60 § 1 u.p.e.a. oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lutego 2012r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł o niedopuszczalności złożonego zarzutu, wskazując że złożone przez stronę zarzuty były już przedmiotem rozpoznania w ramach postępowań odrębnych w wyniku których Dyrektor Izby Skarbowej w W. mocą postanowień z dnia [...] grudnia 2011r. utrzymał w mocy postanowienia organu pierwszej instancji mocą których Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. poinformował Spółkę o sposobie rozliczenia wpłat z dnia 18 marca 2011r. oraz 8 lipca 2011r. W treści wyżej wymienionych postanowień Dyrektor Izby Skarbowej w W. odniósł się do wniesionych przez Stronę zarzutów, wskazując, iż obniżona stawka odsetek za zwłokę jest stosowana w przypadku łącznego spełnienia dwóch przesłanek: złożenia prawnie skutecznej korekty deklaracji wraz z uzasadnieniem przyczyn korekty i zapłaty w całości, w ciągu 7 dni od dnia złożenia korekty, zaległości podatkowej wskazując jednocześnie, że skoro ustawodawca w treści art. 56 § 1a O.p. wskazał, że obniżoną stawkę odsetek za zwłokę w wysokości 75% stawki o której mowa w § 1 stosuje się "w przypadku złożenia prawnie skutecznej deklaracji wraz z uzasadnieniem przyczyn korekty i zapłaty w całości w ciągu 7 dni od dnia złożonej korekty, zaległości podatkowej", to oznacza, że podmiot który chce skorzystać z obniżonej stawki odsetek za zwłokę nie może najpierw zapłacić zaległości podatkowej a następnie złożyć korekty deklaracji / zeznania z której ta zaległość będzie wynikała.
Pismem z dnia [...] marca 2012 r. Strona wniosła skargę na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie:
- art. 34 § 1a u.p.e.a. poprzez uznanie, że zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w ramach postępowań odrębnych, tj. w postępowaniu dotyczącym postanowienia o rozliczeniu wpłat Skarżącej, w sytuacji gdy postanowienie o zaliczeniu wpłaty ma charakter jedynie techniczny i rozrachunkowy, jednocześnie nie przesądzą o istnieniu zaległości podatkowej, zatem zarzut Skarżącej nie jest przedmiotem rozstrzygnięcia wydanego w toku innego postępowania jak wskazał Dyrektor;
- art. 33 pkt 1 oraz art. 34 § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 53a O.p. poprzez uznanie zarzutów Skarżącej za niezasadne w sytuacji, w której nieistnieje obowiązek objęty wydanym tytułem wykonawczym oraz uznanie przez Dyrektora, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji w której nie została wydana decyzja dotycząca odsetek od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy, a więc dokonano błędnego zaliczenia wpłat Skarżącej na poczet nieistniejącego zobowiązania;
- art. 56 § 1 w zw. z art. 56 § 1a O.p. poprzez przyjęcie przez Dyrektora, że w sprawie istnieje obowiązek objęty tytułem wykonawczym w wyniku zastosowania stawki odsetek za zwłokę wynikającej z art. 56 § 1 O.p., tj. stawki podstawowej, w sytuacji gdy została dokonana przez Skarżącą wpłata na poczet zaległości z uwzględnieniem obniżonej stawki wynikającej z art. 56 § 1a O.p. oraz złożona została korekta deklaracji CIT-8 za 2009 r., a więc spełnione zostały przesłanki określone w art. 56 § 1a O.p., wobec czego obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie istnieje.
Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wyjaśnił, że na postanowienia w przedmiocie zaliczenia wpłat Skarżąca wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się na powodach innych niż w niej wskazane. Działanie takie umożliwia art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 1270 ze zm.), dalej – "p.p.s.a.", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie, którym organ nadzoru – Dyrektor Izby Skarbowej, uchylił postanowienie organu egzekucyjnego uznające za niezasadny zgłoszony w sprawie egzekucji zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz orzekł o niedopuszczalności tego zarzutu.
Specyfika stanu faktycznego rozpoznanej sprawy polega na tym, że wierzycielem i organem egzekucyjnym właściwym do dochodzenia odsetek od zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych za grudzień 2009r. nieterminowo uiszczonej przez Skarżącą, był ten sam organ – Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego.
Bezspornym jest, że w takiej sytuacji zbędne było podejmowanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego odrębnych rozstrzygnięć przewidzianych przepisami u.p.e.a. jako czynności przypisane odpowiednio wierzycielowi oraz organowi egzekucyjnemu. Zgodnie z zasadnie powołaną przez organy orzekające uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2007r. sygn. akt I FPS 4/06 (ONSAiWSA 2007/5/112), bezprzedmiotowe jest wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 u.p.e.a. w przypadku, gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci – naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym.
W rozpoznanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., a zatem jako organ egzekucyjny, zarzut Skarżącej uznał za niezasadny.
Natomiast Dyrektor Izby Skarbowej, rozpatrujący sprawę w uwagi na zażalenie złożone na to postanowienie, powołał się na art. 34 § 1a ww. ustawy i orzekł o niedopuszczalności tego zarzutu.
Rzecz jednak w tym, że stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu przewidziane jest jednoznacznie jako wypowiedź wierzyciela, nie zaś rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. Organ egzekucyjny orzeka natomiast, czy zarzut jest uzasadniony, czy też nie.
Tryb rozpatrywania zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, który to zarzut przewidziany został w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., przedstawia się następująco:
Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zarzut taki rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, przy czym wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.
Jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, na które przysługuje zażalenie (art. 34 § 1a i § 2 u.p.e.a.).
Po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 34 § 4 u.p.e.a.).
Jeżeli zatem wierzycielem i organem egzekucyjnym są różne podmioty, zobowiązany otrzymuje postanowienie zawierające stanowisko (wypowiedź) wierzyciela co do zasadności lub dopuszczalności zgłoszonych zarzutów oraz postanowienie organu egzekucyjnego "w sprawie zarzutów".
Bezprzedmiotowość działania wynikająca z tożsamości wierzyciela i organu egzekucyjnego, potwierdzona ww. uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczy działań podejmowanych przez ten podmiot odrębnie w charakterze wierzyciela, nie zaś jego działań jako organu egzekucyjnego.
Innymi słowy, bezprzedmiotowe jest zajmowanie przez taki podmiot odrębnego stanowiska jako wierzyciel, nie zaś podejmowanie rozstrzygnięcia w charakterze organu egzekucyjnego.
Oznacza to, że organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem obowiązany jest wydać postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 4 u.p.e.a.), w którym jednocześnie wyrazi swoje stanowisko jako wierzyciel.
W treści art. 34 § 4 u.p.e.a. ustawodawca wyraźnie rozróżnił wydawane przez wierzyciela "postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela" i "postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu" od podejmowanego przez organ egzekucyjny po otrzymaniu jednego z tych postanowień, postanowienia "w sprawie zgłoszonych zarzutów". Tym samym brak jest podstaw do utożsamiania tychże postanowień i przyjęcia, że postanowienie o niedopuszczalności zarzutów mieści się w pojęciu "postanowienie w sprawie zarzutów".
Rozstrzygnąć zatem należy, które z powyższych postanowień powinien wydać organ będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym. Skoro w takim przypadku zbędne jest wydawanie odrębnego postanowienia zawierającego wypowiedź wierzyciela, organ będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym obowiązany jest orzec jak organ egzekucyjny. Rzeczą organu egzekucyjnego jest natomiast orzeczenie, w oparciu o postanowienie wierzyciela, czy zarzut jest uzasadniony, czy też nie. Nie może być to uważane za równoznaczne z obowiązkiem powtórzenia przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu wierzyciela, w tym znaczeniu, że rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego powinno być takie same jak rozstrzygnięcie wierzyciela, np. uznające zarzut za niedopuszczalny. Gdyby organ egzekucyjny obowiązany był po prostu powielić rozstrzygnięcie zamieszone w postanowieniu wierzyciela, ustawodawca wskazałby to wprost, tymczasem w art. 34 § 4 u.p.e.a. jednoznacznie rozróżnił postanowienia wydawane przez wierzyciela zawierające jego stanowisko (wypowiedź – art. 34 § 1 u.p.e.a.) oraz uwzględniające treść tych postanowień postanowienie organu egzekucyjnego.
Zdaniem Sądu, wiążąca moc wypowiedzi (stanowiska) wierzyciela co do zarzutów sprowadza się do tego, że organ egzekucyjny nie może za uzasadniony uznać zarzutu ocenionego przez wierzyciela jako niezasadny lub niedopuszczalny. W rezultacie organ egzekucyjny zawsze, także wtedy gdy jest jednocześnie wierzycielem, orzeka stwierdzając, czy zarzut jest uzasadniony, czy też nie.
Skutkiem stwierdzenia przez wierzyciela, że zarzut jest niedopuszczalny, będzie zatem uznanie tego zarzutu przez organ egzekucyjny za nieuzasadniony. Inaczej, zarzut nie może być przez organ egzekucyjny uwzględniony, ponieważ wierzyciel uznał go za niedopuszczalny.
Jak już Sąd wskazał, w przypadku tożsamości wierzyciela i organu egzekucyjnego wynik zbadania zasadności i dopuszczalności zarzutu zobowiązanego znajduje odzwierciedlenie w jednym postanowieniu, jakie organ egzekucyjny wydaje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.
Zarzuty zgłaszane są do organu egzekucyjnego, a nie do wierzyciela. Postanowienie organu egzekucyjnego w tym przedmiocie musi zatem zapaść i nie może być zastąpione postanowieniem o niedopuszczalności zarzutu.
Organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, stwierdziwszy, że zarzut zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu, powinien więc w postanowieniu wydanym na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. oddalić ten zarzut jako nieuzasadniony (uznać za nieuzasadniony), a w uzasadnieniu postanowienia wyjaśnić, że powodem takiego rozstrzygnięcia jest niedopuszczalność zarzutu wynikająca właśnie z faktu, iż był on rozpatrzony w odrębnym postępowaniu.
Sąd podziela bowiem przyjęty w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym przepis art. 34 § 1a u.p.e.a. niejako pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2010r. sygn. akt II FSK 2007/09; Lex nr 596157). Celem tej regulacji jest wyeliminowanie sytuacji, gdy kwestia stanowiąca podstawę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, chociaż dotyczące jej rozstrzygnięcie już zapadło lub zapadnie w ramach innego postępowania.
Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrywał sprawę jako organ wyższego stopnia nad Naczelnikiem Urzędu Skarbowego, sprawujący nadzór nad egzekucją administracyjną prowadzoną przez tenże organ egzekucyjny. Mógł zatem, uchylając postanowienie organu egzekucyjnego, podjąć rozstrzygnięcie takie, jakie mógłby wydać organ egzekucyjny. Tymczasem w rozpoznanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej orzekł o niedopuszczalności zarzutu, a zatem podjął rozstrzygnięcie, które zgodnie z art. 34 § 1a u.p.e.a. przypisane zostało wierzycielowi i jakiego nie mógłby podjąć Naczelnik Urzędu Skarbowego – organ egzekucyjny, działający na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Skoro, jak wyjaśniono wyżej, rozstrzygnięcia takiego nie mógł podjąć organ orzekający w pierwszej instancji, nie mógł go także podjąć organ rozpatrujący zażalenie.
Tym samym zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 34 § 4 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego ("k.p.a."), stosowanego w postępowaniu egzekucyjnym z mocy art. 18 u.p.e.a. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Zważyć również należało, że Dyrektor Izby Skarbowej uchylając postanowienie organu egzekucyjnego, które w sposób merytoryczny odnosiło się do zarzutu i stwierdzając niedopuszczalność tego zarzutu, uniemożliwił Skarżącej prowadzenie polemiki z taką oceną zarzutu na etapie postępowania administracyjnego. Działanie takie naruszało w sposób istotny zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 15 k.p.a.
Stwierdzając uchybienie polegające na merytorycznym rozpatrzeniu zarzutu, który był niedopuszczalny, Dyrektor Izby Skarbowej powinien był uchylić postanowienie organu egzekucyjnego i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, nakazując zbadanie dopuszczalności zarzutu.
W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż wadliwość zastosowanej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, stanowiąca podstawę podniesionego przez Skarżącą zarzutu nieistnienia obowiązku, była badana w ramach postanowienia o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowych. Uznając, iż okoliczność ta uzasadnia zbadanie przede wszystkim dopuszczalności zarzutu zgłoszonego przez Skarżącą w sprawie egzekucji, Sąd uchylił oba wydane w rozpoznanej sprawie postanowienia.
W tej sytuacji wypowiedź Sądu co do zasadności stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej o niedopuszczalności zarzutu byłaby wypowiedzią przedwczesną.
Ponownie rozpatrując zgłoszony przez Skarżącą zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji, Naczelnik Urzędu Skarbowego powinien ocenić dopuszczalność tego zarzutu. Dopiero uznanie, iż jest on dopuszczalny stworzy podstawy do oceny jego merytorycznej zasadności.
Jeżeli Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdzi, że zarzut jest niedopuszczalny z uwagi na okoliczności wskazane w art. 34 § 1a u.p.e.a, wyda postanowienie, w którym zarzut ten oddali jako nieuzasadniony, a w uzasadnieniu postanowienia wykaże istnienie okoliczności określonych tym przepisem.
Uzasadniając stanowisko o nieistnieniu obowiązku, a tym samym zasadności zgłoszonego przez nią zarzutu z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., w skardze złożonej do Sądu Skarżąca dodatkowo podniosła, iż nie została wydana decyzja dotycząca odsetek od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy, przewidziana w art. 53a Ordynacji podatkowej.
Sąd nie mógł ocenić zasadności tego zarzutu. Przepis art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zakreśla termin, w jakim zarzuty mogą być zgłaszane (7 dni od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego). Zobowiązany nie może zatem w dowolnym czasie, tj. po upływie tego terminu, wnosić nowych zarzutów lub uzupełniać je o nowe podstawy prawne lub faktyczne. Zarzut powyższy nie był znany organom orzekającym w rozpoznanej sprawie, a zatem jego zasadność nie mogła być przez nie oceniona.
Tym niemniej wskazać należy, że po upływie terminu na zgłoszenie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, zobowiązany może bronić się przed egzekucją np. poprzez przedstawienie organowi egzekucyjnemu dowodów stwierdzających wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. W takim przypadku organ egzekucyjny obowiązany jest odstąpić od egzekucji (art. 45 § 1 u.p.e.a.).
W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Zakres, w jakim uchylone postanowienie nie podlegają wykonaniu określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.
Na wniosek Skarżącego, Sąd zasądził na jego rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. w kwocie równej uiszczonemu wpisowi, opłacie skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztom zastępstwa procesowego w wysokości określonej w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. Nr 31, poz. 153).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło