II GZ 481/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. A. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [..] października 2012 r., sygn. akt [..] w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi T. A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [..] lipca 2012 r., nr [..] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 23 października 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 2085/12, wezwano do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wniesionej przez T.A. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] lipca 2012 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w kwocie 200 złotych. Za podstawę ustalenia wpisu w tej wysokości przyjęto § 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej: rozporządzenie). T.A. pismem z [...] listopada 2012 r. wniósł zażalenie na ww. zarządzenie Przewodniczącego Wydziału. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że zakwestionowane zarządzenie naruszyło art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). W przekonaniu skarżącego ubezpieczenie zdrowotne, którego dotyczy skarga w niniejszej sprawie należy do szeroko rozumianego ubezpieczenia społecznego, a stosownie do przywołanego przepisu strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w sprawach z tego zakresu. Przesądza to – zdaniem skarżącego – o braku podstaw do obciążenia go obowiązkiem uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Sąd I instancji dokonał ustalenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia. Przyjął zatem, że od skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej pobiera się wpis stały. Uznał więc, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie nie jest akt, który obejmowałby należność pieniężną, a jednocześnie, iż sprawa ta nie mieści się w katalogu przewidzianym przez § 2 ust. 1-5 rozporządzenia. Tym samym przyjął, że skarga w niniejszej sprawie nie jest objęta ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych przewidzianym przez art. 239 p.p.s.a. Art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. przewiduje, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jak podnosi się w literaturze, ustawodawca ustalając katalog ustawowych zwolnień od kosztów sądowych w art. 239 p.p.s.a. miał na uwadze charakter wymienionych w nim spraw, które związane są z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych strony (zob. M. Niezgódka-Medek, (w:) S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 229). Przesądza to o tym, że w procesie interpretacji art. 239 p.p.s.a. kluczowe znaczenie powinna mieć wykładnia celowościowa (zob. A. Majzner, Instytucja ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wybrane zagadnienia, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2009, nr 2, s. 42). Oznacza to, że pojęcie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych należy wykładać odwołując się do rzeczywistego charakteru danej sprawy, nie zaś jedynie do treści normatywnej art. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), który zawiera definicję legalną ubezpieczenia społecznego. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wydana m. in. na podstawie art. 109 ust. 5 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach). Sprawa dotyczy zatem ubezpieczenia zdrowotnego. W kontekście dotychczasowych ustaleń trzeba zwrócić uwagę, że zarówno konstrukcja ubezpieczenia zdrowotnego, jak i jego cel mają analogiczny charakter do tych samych elementów ubezpieczenia społecznego. Ubezpieczenie zdrowotne – podobnie jak ubezpieczenie społeczne – jest bowiem oparte o obowiązkową składkę powiązaną z aktywnością o charakterze zawodowym lub podobnym i służy realizacji celów zabezpieczenia społecznego, tj. zagwarantowaniu możliwości realizacji podstawowych potrzeb wszystkim członkom społeczeństwa. Pozwala to uznać, że na gruncie art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. przez sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych należy rozumieć także sprawę z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych, uregulowanych ustawą o świadczeniach. W konsekwencji, należy więc przyjąć, że Sąd I instancji nieprawidłowo ustalił wysokość wpisu na kwotę 200 zł, skoro skarga w niniejszej sprawie objęta jest ustawowym zwolnieniem od wpisu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.