II OZ 619/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 705/12 o odrzuceniu wniosku Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej w K. na decyzję Świętokrzyskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Kielcach z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił wniosek [...] Sp. z o.o. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r., którym oddalono skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku złożyło [...] Sp. z o.o. w Kielcach powołując się na uprawnienie do reprezentowania strony, którą jest wskazana Wspólnota. Uprawnienie to Spółka wywodzi z umowy pisemnej zawartej ze Wspólnotą, której przedmiotem jest wykonywanie przez [...] czynności zwykłego zarządu nieruchomością przy ul. [...] w K., wynikających z ustawy o własności lokali wraz z prawem reprezentowania Zarządu Wspólnoty w stosunkach cywilno-prawnych. Sąd podkreślił, iż do akt złożona została umowa z 4 września 2006 r., zaś w piśmie procesowym z 6 grudnia 2012 r. wskazuje się na umowę z 2 stycznia 2008 r., jednak żadna z tych umów ani jakikolwiek przepis prawa nie daje [...] Sp. z o.o. w K. umocowania do występowania w imieniu Wspólnoty przed sądem administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, Spółka nie może być uznana za pełnomocnika Wspólnoty w myśl art. 35 P.p.s.a., nie znajduje też zastosowania art. 87 § 1 kpc. Uprawnień do reprezentacji Wspólnoty nie daje także przedłożona do akt umowa z 4 września 2006r. oraz umowa nr 613/01/2008 z 2 stycznia 2008 r., o jakiej mowa w piśmie z 6 grudnia 2012 r. Zgodnie z art. 18 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. nr 80 z 2000 r., poz. 903 ze zm.), zarządca może reprezentować wspólnotę tylko wtedy, gdy wynika to z umowy zawartej w trybie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, czyli w formie aktu notarialnego lub uchwały podjętej w trybie art. 18 ust. 2a tej ustawy, a więc zaprotokołowanej przez notariusza. Jeżeli umowy lub protokołu w tych szczególnych formach nie ma – tak jak w niniejszej sprawie - to obowiązują zasady określone w art. 20 i art. 21 ustawy o własności lokali, a więc wspólnota mieszkaniowa jest reprezentowana przez zarząd wybrany przez właścicieli lokali. Sąd podkreślił, że zarządzeniem z 29 listopada 2012 r. wezwano zarząd skarżącej Wspólnoty do złożenia dokumentów wykazujących umocowanie do jej reprezentowania przez ww. spółkę pouczając równocześnie o treści art. 35 P.p.s.a. Pomimo doręczenia wezwania w dniu 3 grudnia 2012 r. dokumenty te nie zostały złożone. W związku z powyższym należało uznać, w ocenie Sądu, że wniosek [...] Sp. z o.o. w K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na mocy art. 88 P.p.s.a. Został bowiem złożony przez podmiot nie mający uprawnienia do reprezentowania strony postępowania sądowoadministracyjnego, jaką jest w niniejszej sprawie Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] w K. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] w K., reprezentowana przez zarząd, zarzucając Sądowi naruszenie: – art. 67 § 5 ustawy P.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu przy doręczaniu zawiadomień o terminach sprawy prawidłowo umocowanego do odbioru pism pełnomocnika, jakim jest zarządca nieruchomości [...] Sp. z o.o. w K., – art. 183 § 2 pkt 5 ustawy P.p.s.a. polegające na pozbawieniu, poprzez wydanie postanowienia, prawa obrony swojego stanowiska przez wspólnotę w postępowaniu odwoławczym. Wspólnota domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu ewentualnie stwierdzenia nieważności postępowania. W uzasadnieniu zażalenia jego autor podkreślił między innymi, iż Sąd nie zauważył, iż [...] Sp. z o.o. w K. ustanowione było pełnomocnikiem do doręczeń Wspólnoty i to na jego ręce winny być składane zawiadomienia o terminach posiedzeń sądowych. Fakt ten wskazywać miałby na nieważność postępowania w wyniku pozbawienia strony możliwości obrony swych praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu dotyczącego pozbawienia skarżącej możności obrony swych praw, przesłanka nieważności wskazana w art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270 ze zm.), dalej jako ustawa P.p.s.a.. W okolicznościach niniejszej sprawy zarzut ten nie mógł uznany za zasadny. Zgodzić bowiem trzeba się z Sądem I instancji, iż – wbrew twierdzeniom Wspólnoty – [...] Sp. z o.o. w K. nie mogło być uznane za pełnomocnika strony skarżącej w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy P.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Wynika zatem z tego, że zakres podmiotów, którym można udzielić pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest węższy od kręgu osób, którym można udzielić pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym, w którym pełnomocnikiem może być każda upoważniona osoba. Prawo do reprezentacji Wspólnoty nie wynikało także z żadnego dokumentu przedstawionego przez stronę w toku postępowania, a szczególnie z umowy o zarząd, którą skarżąca dołączyła do akt sprawy. W ocenie Wspólnoty umocowanie takie miałoby wynikać z § 3 pkt 12 umowy z dnia 2 stycznia 2008 r. (chociaż do akt sprawy załączono umowę z dnia 4 września 2006 r.), zgodnie z którym Spółka uprawniona jest do reprezentowania Wspólnoty przed sądami i poza sądami, w tym również w sprawach pomiędzy Wspólnotą a poszczególnymi właścicielami będącymi jej członkami. Jak zauważył to Wojewódzki Sąd Administracyjny umowa ta nie mogła być uznana za skutecznie ustanawiającą zarząd nieruchomością wspólną, bowiem nie odpowiadała ona wymogom ustanowionym w art. 18 ustawy o własności lokali. Zgodnie z tym przepisem zarząd nieruchomością wspólną może być powierzony osobie fizycznej lub prawnej w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego. Z kolei zmiana ustalonego sposobu zarządu nieruchomością wspólną może nastąpić na podstawie uchwały właścicieli lokali zaprotokołowanej przez notariusza. Umowa zawarta między Wspólnotą a [...] Sp. z o.o. nie ma ani formy aktu notarialnego ani uchwały właścicieli lokali zaprotokołowanej przez notariusza. Słusznym było zatem przyjęcie przez Sąd I instancji stanowiska, że jeżeli umowy lub protokołu w tych szczególnych formach nie ma – tak jak w niniejszej sprawie – to obowiązują zasady określone w art. 20 i art. 21 ustawy o własności lokali, a więc wspólnota mieszkaniowa jest reprezentowana przez zarząd wybrany przez właścicieli lokali. Ponadto zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej wezwany został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do przedstawienia umowy bądź uchwały powierzającej zarząd nieruchomością wspólną Spółce, która odpowiadałaby wymogom z art. 18 ustawy o własności lokali. Mimo wezwania Wspólnota żadnego dokumentu mocującego Spółkę prawidłowo do jej reprezentacji nie przedstawiła. Nie można więc w żaden sposób przyjąć, aby Wspólnota w niniejszym postępowaniu działała przez pełnomocnika, którego pominięcie mogłoby stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania w myśl art. 183 § 2 pkt 5 ustawy P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie zarząd Wspólnoty był pouczany i informowany o podejmowanych przez Sąd I instancji czynnościach procesowych, w tym o terminach rozpraw. Ponadto miała ona możliwość wypowiadania się w toku postępowania, o czym świadczą liczne pisma składane do akt sprawy. Uznać trzeba zatem, iż w sprawie nie zachodziła sytuacja, w której Wspólnota, jako strona skarżąca, pozbawiona była możliwości obrony swych praw. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 67 § 5 ustawy P.p.s.a. Nie można bowiem przyjąć, jak chciałby tego autor zażalenia, iż [...] Sp. z o.o. wskazane zostało jako pełnomocnik do doręczeń dla Wspólnoty. W piśmie z dnia 28 listopada 2012 r. Wspólnota wskazała bowiem Spółkę jako swojego pełnomocnika procesowego, co w konsekwencji skutkować winno doręczaniem jej pism wydanych w postępowaniu. Jednakże z uwagi na nieskuteczność takiego pełnomocnictwa, z przyczyn wskazanych powyżej, nie istniały żadne podstawy do tego, aby pisma kierowane do Wspólnoty miałyby być kierowane na adres Spółki. Doręczanie ich bezpośrednio Wspólnocie było w pełni słuszne i w żadnym razie nie stanowiło naruszenia przepisów wskazanych w zażaleniu. Mając na uwadze powyższe uznać trzeba było zatem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie przyjął, iż wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r., którym oddalono skargę Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w K., pochodził od podmiotu nieuprawnionego. Prawidłowym było zatem odrzucenie tego wniosku, a zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z prawem. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.