I SA/Wa 1290/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. I. Stan faktyczny 1. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [..] umorzył postępowanie z wniosku W. P. o przyznanie odszkodowania, na podstawie art. 160 kpa, jako bezprzedmiotowe. Wnioskodawca wystąpił z żądaniem przyznania odszkodowania w związku z decyzją Wojewody [..] z dnia [...] września 2002 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w D. z dnia [...] sierpnia 1953 r. o sprostowaniu aktu nadania z dnia [...] sierpnia 1947 r. nr [...] w ten sposób, że obszar nadanego gospodarstwa ograniczono do [..] niewydzielonej części przewidując, iż będzie to wspólnota siedliskowa. Przy czym z akt sprawy wynika, że wskazanym aktem nadania z 1947 r., wydanym w trybie art. 25, art. 33 i art. 36 dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska, Powiatowa Komisja Osadnictwa Rolnego w D. przyznała J. P. nieruchomość składającą się z [...] ha użytków rolnych oraz domu mieszkalnego, chlewu i szopy. W dniu 7 września 1951 r. wszedł w życie dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych zgodnie z którym "osoby które posiadają gospodarstwo rolne i prowadzą je osobiście lub przez członków rodziny, żyjących z nimi we wspólności gospodarczej, a do dnia wejście w życie dekretu nie nabyły ich własności, stają się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw". Dekret ten stał się podstawą wydania aktu nadania z dnia [...] października 1953 r. nr [...], na mocy którego J. K. otrzymał połowę powyższego gospodarstwa rolnego. Akt ten został uznany za rażąco naruszający ustalone uprzednio prawo własności poprzednika prawnego W. P. w postępowaniu cywilnym w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym - wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2004 r. sygn. [...] utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. sygn. akt [..]. 2. Po rozpoznaniu wniosku W. P. i A. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję o umorzeniu postępowania odszkodowawczego. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że art. 160 kpa, który regulował tryb dochodzenia odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej wydaniem decyzji dotkniętej jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa został uchylony na mocy art., 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1692). Zgodnie z art. 5 tej ustawy do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy art. 417, art. 419, art. 420, art. 4201, art. 4202 i art. 421 Kc oraz art. 153,art. 160 i art. 161 § 5 Kpa. Natomiast Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt III CZP 112/10 wskazał, że od dnia 1 września 2004 r. odszkodowania za szkodę wywołaną wadliwą decyzją administracyjną wydaną przed tą datą może być dochodzone tylko przed sądem powszechnym. Tym samym postępowanie administracyjne w tym przedmiocie należało uznać za bezprzedmiotowe i umorzyć. 3. W. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję zarzucając naruszenie: - art. 5 powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. poprzez zaniechanie przez organ zastosowania tego przepisu jako podstawy do prowadzenia postępowania odszkodowawczego w trybie art. 160 kpa, w sytuacji gdy sprawa niewątpliwie dotyczy zdarzeń i stanu prawnego sprzed 1 września 2004 r. - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego – art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia, - naruszenie art. 1 56 § 1 pkt 4 kpa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji poprzez skierowanie ich do osób nie będących stronami w sprawie – A. P., J. K. i Wojewody [...]. 4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. II. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Stan faktyczny w sprawie dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania jest oczywisty, dlatego Sąd akceptując ustalenia dokonane przez organ w tym zakresie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.; dalej ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. 2. W sprawie podstawowe znaczenie ma to, czy może toczyć się postępowanie administracyjne o ustalenie odszkodowania w trybie art. 160 kpa. Zarzuty zawarte w skardze pozostają w oczywistej sprzeczności z jednoznacznym stanowiskiem Sądu Najwyższego, który w pełnym składzie w powołanej uchwale z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt III CZP 112/10 wyraził pogląd, że: "Do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 kpa stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 kpa" Zdaniem Sądu Najwyższego nie ma więc zastosowania do dochodzenia roszczeń na podstawie tego przepisu art. 160 § 4 kpa, który stanowił, że o odszkodowaniu przysługującym od organu wymienionego w art. 160 § 1 kpa orzeka organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia przepisu art. 156 § 1 kpa. albo stwierdził, w myśl art. 158 § 2 kpa, że została ona wydana z naruszeniem prawa. W świetle art. 5 ustawy nowelizującej do podjętych przed dniem 1 września 2004 r. ostatecznych decyzji administracyjnych, których nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 kpa stwierdzono po tym dniu, brak podstaw do stosowania do tych decyzji przepisów art. 160 § 4 i 5 kpa. Zgodnie z tą zasadą należy przyjąć, że od 1 września 2004 r. właściwe do dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną wadliwą decyzją administracyjną, wydaną przed tym dniem, są wyłącznie sądy powszechne. Nie ma tu znaczenia data wydania decyzji nadzorczej. W związku z powyższym nie będzie miał zastosowania art. 160 § 4 i 5 k.p.a., a więc wyłączony został tryb administracyjny orzekania o odszkodowaniu. 3. W związku z utratą jurysdykcji administracyjnej w zakresie ustalania odszkodowania obowiązkiem organu było umorzenie prowadzonego postępowania odszkodowawczego. Przy czym zaskarżona decyzja nie rozstrzyga o niczyich prawach i obowiązkach, a więc zdaniem Sądu krąg osób, którym została doręczona w żaden sposób nie wpływa na jej legalność. Brak jest zatem podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów na podstawie art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.