IV SA/Wr 544/12
WyrokWSA we Wrocławiu2012-12-21
Skład orzekający: Wanda Wiatkowska-Ilków, Lidia Serwiniowska, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy substancje chemiczne, które nie zawierają środków odurzających ani substancji psychotropowych, ale mogą być używane zamiast nich lub w tych samych celach, mogą zostać zakwalifikowane jako środki zastępcze w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i podlegać karze pieniężnej?Ratio decidendi
Substancje chemiczne, które nie zawierają środków odurzających ani psychotropowych, ale są używane zamiast nich lub w tych samych celach, są środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Kwalifikacja taka opiera się na sposobie wykorzystania substancji, a nie na jej bezpośrednim zagrożeniu dla zdrowia czy życia. Wprowadzenie takich środków do obrotu stanowi delikt administracyjny, za który można nałożyć karę pieniężną, niezależnie od zamiaru sprawcy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na R. N. za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. Organy policji zabezpieczyły substancje w miejscu zamieszkania skarżącego, a sam skarżący przyznał, że zajmował się ich rozprowadzaniem. Badania biegłego potwierdziły, że są to środki zastępcze w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Skarżący kwestionował kwalifikację substancji, twierdząc, że służą do czyszczenia, oraz zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Sąd oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środka zastępczego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po rozpatrzeniu odwołania R. N., dalej skarżący, od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...], nr [...] wydanej na podstawie art. 52a, ust. 1 - 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2012 r., poz. 124), zwana dalej ustawą, wymierzającej skarżącemu karę pieniężną w kwocie 20.000 zł (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w trakcie czynności operacyjnych przeprowadzonych przez organy policji zatrzymano i zabezpieczono dowody rzeczowe w miejscu zamieszkania skarżącego, według wykazu nr I poz. 203 (Ip. 1 - 34) w sprawie znak: RDS-666/11 i DS-1143/11. W trakcie przesłuchania w charakterze świadka skarżący przyznał przed organami policji, że zajmował się rozprowadzaniem przedmiotowych środków od końca czerwca 2011 r. poprzez sprzedaż wysyłkową (protokół przesłuchania świadka w Komendzie Powiatowej Policji w Z. z dnia 17 sierpnia 2011 r. w sprawie RDS-666/11). Wyjaśnił, że miały być użyte jako środki chemiczne, natomiast wprowadzanie ich do obrotu miało służyć rozeznaniu popytu na rynku przed podjęciem działalności gospodarczej. Ponadto wyjaśnił że, znalezione potwierdzenia nadania, pisane były celowo na różne zmyślone dane, po to, aby skarżący pozostał anonimowy.
Organ odwoławczy wskazał, że badania zabezpieczonych środków wykonane przez biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym we W. wykazały, że są to środki zastępcze, w rozumieniu art. 4 pkt. 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
W oparciu o przedmiotowe wyniki badań oraz na podstawie art. 27c ust. 1 i 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j. Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 ze zm.) organ I instancji w dniu 5 stycznia 2012 r. wydał decyzję wstrzymującą wprowadzanie do obrotu wskazanych środków zastępczych oraz zatrzymania zabezpieczonych dowodów rzeczowych.
W dniu 12 stycznia 2012 r. organ I instancji zgodnie z art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a, zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, na podstawie art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Podał, że wobec zakwestionowania przez skarżącego opinii biegłego z dnia
8 grudnia 2011 r., organ I instancji zlecił biegłemu sporządzenie opinii uzupełniającej z uwzględnieniem przedstawionych zarzutów. Opinią uzupełniającą z dnia 8 marca
2012 r. biegły podtrzymał swoje stanowisko.
Organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie zgodził się z przedstawioną opinią i podniósł, że środki te służyły do czyszczenia lub wspomagania procesu czyszczenia. Jednocześnie wniósł o "osobiste wysłuchanie przez osobę decyzyjną w niniejszej sprawie". Organ I instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 86 k.p.a. uzasadniające przeprowadzenie takiego dowodu. Wskazał, że zebrany materiał dowodowy potwierdził, że skarżący wprowadził do obrotu środki zastępcze, określone w wykazie dowodów rzeczowych nr I poz. 203 (lp. 1-22) za wyjątkiem materiałów roślinnych oznaczonych nr 1, 2 i 15. Potwierdzeniem tego jest również opinia biegłego, z której wynika, że środki określane przez skarżącego jako środki czystości lub wspomagające procesy czyszczenia stanowią środki zastępcze w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Dodał, że materiał roślinny (niezakwalifikowany jako środek zastępczy) bywa wykorzystywany jako nośnik, na którym osadza się środki zastępcze, środki odurzające bądź substancje psychotropowe nadając im w ten sposób dogodną do zażycia postać.
Mając na uwadze powyższe, decyzją z dnia [...], nr [...] organ I instancji wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 20.000 zł. Wskazał, że przy wymierzeniu kary pieniężnej uwzględnił ilość wprowadzonych do obrotu środków zastępczych, a także okoliczności przedstawione przez skarżącego dotyczące jego sytuacji majątkowej, co skutkowało wymierzeniem najniżej kary pieniężnej, zgodnie z art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Organ odwoławczy wskazał, że odwołanie skarżącego nie zasługiwało na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 77 i art. 80 k.p.a., przez zaniechanie zweryfikowania wykonanych badań, doboru metod badawczych i przedstawionych wniosków z zakresu badań fizykochemicznych przedstawionych w opinii z dnia 8 grudnia 2011 r. i 8 marca 2012 r., w tym brak stwierdzenia negatywnego oddziaływania badanych środków na organizm ludzki po ich zażyciu, wskazał, że nie znajduje podstaw do kwestionowania opinii biegłego. Dodał, że biegły posiadał profesjonalną wiedzę, kwalifikacje i doświadczenie zawodowe. W ekspertyzie stwierdził, że wprowadzone do obrotu środki były środkami zastępczymi w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Wbrew twierdzeniom skarżącego biegły potwierdził i wyjaśnił, że badane substancje poddano oględzinom, badaniom makro i mikroskopowym oraz ważeniu. Określił sposób pobrania prób reprezentatywnych, sposób ekstrakcji, metodę analizy ekstraktów i określił ich skład (opinia podstawowa). Dodał, że w opinii uzupełniającej biegły stwierdził nieprzydatność do oceny kart charakterystyki badanych środków, gdyż karty charakterystyki z definicji zawierają ogólne informacje na temat danej substancji (...). Podkreślił, że karty charakterystyki dostarczone przez skarżącego zawierały adnotację: "Uwaga substancja nie w pełni zbadana", natomiast w punkcie Informacje toksykologiczne zamieszczono adnotację "brak danych". Wobec powyższego, nawet chcąc wykorzystać ww. karty charakterystyki do oceny właściwości badanych substancji, nie byłoby to możliwe ze względu na ich niekompletność. Wskazał, że odwoływanie się do kart charakterystyki substancji niczego nie zmienia, jeśli chodzi o kwalifikację danej substancji jako środka zastępczego. Dodatkowo w przedmiotowych opiniach biegły wskazał, że swoje wnioski oparł również na źródłach naukowych, obserwacji nielegalnego rynku narkotykowego w Polsce, jak również na podstawie swoich doświadczeń zawodowych jako eksperta w dziedzinie chemii i funkcjonariusza policji. Podkreślił również, że okoliczność, że badane substancje wykorzystywane mogą być w innych celach (wg skarżącego jako środek czyszczący lub wspomagający czyszczenie) nie ma znaczenia dla oceny badanych substancji. Natomiast istotne jest to, czy jest on używany zamiast lub w takich samych celach jak środki odurzające i substancje psychotropowe. W ocenie organu II instancji na okoliczność, że przedmiotowe substancje służyły przede wszystkim takim celom, jak środki odurzające i substancje psychotropowe wskazywała przede wszystkim okoliczność przechowywania tych środków przez skarżącego w domowym pokoju, dążenie skarżącego do zachowania anonimowości przy wprowadzaniu tych środków do obrotu (wyrażające się we wpisywaniu fałszywych danych nadawcy na pocztowych potwierdzeniach nadania) oraz fakt zatrzymania tych substancji przez organy ścigania na rynku nielegalnego obrotu narkotykami. Wskazał, że przedstawiona przez skarżącego argumentacja, że środki te miały być wykorzystywane jako środki czyszczące, w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego, nie zasługiwała na uwzględnienie. Za bardziej wiarygodną organ II instancji uznał opinię biegłego, który w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie stwierdził, że substancje te stanowiły środki zastępcze. Zaznaczył, że substancje, które wykryto w składzie przedmiotowych środków, podczas badania wykonanego przez biegłego sądowego, tj. 4-HO-MET/METOCYNA, MeOPP zostały również określone przez Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w P. jako środek zastępczy (pismo znak LS/1692/2012 z dnia 23 kwietnia 2012 r.).
Odnosząc się do zarzutu zaniechania przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżącego i przez to naruszenia art. 75 i art. 78 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód w sprawie może służyć wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Dodał, że ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadza formalnej teorii dowodów, co oznacza, że nie ma obowiązku udowodnienia pewnych faktów wyłącznie za pomocą określonych dowodów (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 kwietnia 1992 r. sygn. akt III SA 1839/91, ONSA 1992, nr 2, poz. 45 i z dnia 29 listopada 2000 r. sygn. V SA 948/00, lex nr 50114).
W odpowiedzi na zarzut wykorzystania w toku postępowania protokołu z zeznań skarżącego w postępowaniu przygotowawczym organ odwoławczy wskazał, że skarżący był przesłuchiwany w tym postępowaniu w charakterze świadka. Zatem, pozycja procesowa skarżącego w zakresie tego przesłuchania nie różniła się od ewentualnego przesłuchania w charakterze strony w toku postępowania administracyjnego, bowiem ono również odbywa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 86 k.p.a. w zw. z art. 83 § 3 k.p.a.). Zdaniem organu II instancji, nie można zatem przyjąć, aby przesłuchanie skarżącego w charakterze świadka w postępowaniu przygotowawczym miało odbywać się w jakiś innych warunkach prawnych, niż przesłuchanie tej samej osoby jako strony w postępowaniu administracyjnym. Przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego nie zakazują natomiast wykorzystywania w charakterze dowodu protokołów z przesłuchania w charakterze świadka w innych postępowaniach prawnych osoby będącej stroną w postępowaniu administracyjnym. Zaznaczył, że protokół z przesłuchania skarżącego w charakterze świadka posłużył wyłącznie do ustalenia faktu wprowadzania przez skarżącego do obrotu kwestionowanej substancji. Wskazał, że skarżący nie zaprzeczył wprowadzaniu tych substancji do obrotu na żadnym etapie postępowania w niniejszej sprawie prowadzonej w trybie postępowania administracyjnego. Okoliczność, że kwestionowane środki stanowią środki zastępcze ustalono natomiast dopiero na podstawie opinii biegłego. Uznano zatem za zbędne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącego na okoliczność wprowadzania do obrotu substancji, które w dalszym etapie postępowania zostały zakwalifikowane jako środki zastępcze.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 k.p.a. organ odwoławczy podał, że w jego ocenie, decyzja organu I instancji zawiera wystarczające uzasadnienie faktyczne. Przywołał, że podstawę istotnych ustaleń w sprawie stanowiło zatrzymanie przez funkcjonariuszy policji określonych substancji znajdujących się w obrocie oraz zeznania skarżącego, który przesłuchiwany w charakterze świadka w postępowaniu przygotowawczym potwierdził fakt wprowadzania tych środków do obrotu. Natomiast ustalenia, że substancje te stanowiły środek zastępczy w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zostały poczynione na podstawie opinii biegłego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie organ odwoławczy wskazał, że fakt wprowadzania do obrotu środków zastępczych implikuje zastosowanie art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Podkreślił, że czyn stypizowany we wskazanym przepisie stanowi delikt administracyjny, a nie przestępstwo. Zatem, do tego typu deliktu nie znajduje zastosowania zasada wyrażona w art. 8 Kodeksu karnego stanowiąca, że występek może być popełniony wyłącznie umyślnie, a nieumyślnie tylko gdy ustawa tak stanowi. Dodał, że przepis art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w swoich znamionach nie odwołuje się natomiast do jakichkolwiek cech związanych
z subiektywnym nastawieniem sprawcy do czynu, posługując się kryteriami o wyłącznie obiektywnym charakterze. Z tego też względu bezprzedmiotowe byłoby badanie
w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do wymierzenia kary pieniężnej z art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii okoliczności, czy czyn ten był popełniony przez skarżącego umyślnie czy też nieumyślnie. Okoliczności te nie stanowią bowiem znamion deliktu z art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia [...], nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...], nr [...] wymierzającą skarżącemu karę pieniężną w kwocie 20.000 zł (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych).
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wywiedzionej przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:
I. prawa procesowego, a to:
1) art. 7, 75 i 78 k.p.a. poprzez bezpodstawne zaniechanie rozważenia wniosku dowodowego skarżącego o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego
z zakresu badań fizykochemicznych, na okoliczność czy zabezpieczone substancje są środkami zastępczymi, w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii,
2) art. 77 i 80 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego, w tym w szczególności treści opinii biegłego sądowego z zakresu badań fizykochemicznych z 8 grudnia 2011 r. oraz 8 marca 2012 r., a ponadto poprzez niewykazanie rzekomego, negatywnego oddziaływania przedmiotowych środków na organizm ludzki, która to okoliczność pozwala ocenić czy są to środki zastępcze;
II. prawa materialnego, to jest art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że skarżący wprowadzał do obrotu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej środek zastępczy i w konsekwencji wymierzenie mu kary pieniężnej w kwocie 20.000 PLN.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dalszym ciągu pozostaje aktualna jego argumentacja poniesiona w odwołaniu, ponieważ nie została ona w należyty sposób przeanalizowana i rozważona.
Podniósł, że opinia biegłego sądowego z dnia 8 grudnia 2011 r. nie zawiera żadnego uzasadnienia dla wniosków, które zostały w niej postawione, ponieważ są to wyłącznie dwa zdania. Jedno, w którym biegły stwierdził, że badane substancje nie zawierają środków odurzających ani substancji psychotropowych w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. A drugie, przesądzające całą sprawę, mianowicie, że substancje chemiczne stanowią środek zastępczy w wyrozumieniu wskazanej ustawy. Zatem wnioski te są bezpodstawne i nieuzasadnione. Dodał, że ta argumentacja dotyczy również opinii uzupełniającej z dnia 8 marca 2012 r.
Powołując się na orzeczenie Sądu Administracyjnego w Warszawie z lutego 2012 r. w sprawie środków zastępczych, podniósł, że aby stwierdzić czy określona substancja stanowi środek zastępczy, należy wykazać, w jaki sposób może oddziaływać na organizm ludzki, w sytuacji jego zażycia, a więc czy powoduje pobudzenie, odurzenie lub innego tego typu odczucia. Wskazał, że na organie ciążył obowiązek udowodnienia, że substancje te były sprzedawane lub reklamowane w celu używania ich jako substytutu narkotyków.
Podniósł, że biegły wskazał, że swoją opinię oparł na informacjach pochodzących ze źródeł naukowych, a także obserwacji nielegalnego rynku narkotykowego, jak również na swoim doświadczeniu zawodowym. Jednak, zdaniem skarżącego, odwoływanie się w opinii do wskazanych okoliczności, bez należytego wyjaśnienia procesu rozumowania, przebiegu badań fizykochemicznych, ich wyników oraz wyprowadzenia logicznego wniosków, nie powinno mieć miejsca, a już na pewno nie może stanowić o wartości dowodowej opinii. Tym bardziej, że opinia jak również zaskarżona decyzja nie zawierają zasadniczej oceny przedmiotowych substancji pod kątem ich wpływu na organizm ludzki.
Podniósł, że materiał dowodowy został zgromadzony w sposób, którego w żaden sposób nie można określić jako wyczerpujący. Natomiast analiza tego materiału nie została przeprowadzona w sposób kompleksowy i obiektywny. Konsekwencją tego było ustalenie przez organ błędnego stanu faktycznego, co doprowadziło do bezpodstawnego zastosowania normy art. 52a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Zdaniem skarżącego, czyn z art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii może być popełniony wyłącznie z zamiarem bezpośrednim lub z zamiarem ewentualnym, co oznacza, ze sprawca musi obejmować swym zamiarem okoliczność "wprowadzania do obrotu środka zastępczego" lub co najmniej przewidywać tę okoliczność i się na to godzić. Wskazał, że w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, ponieważ zamiarem skarżącego było wprowadzenie do obrotu środków czystości lub środków wspomagających procesy czyszczenia. Dodał, że nie miał ani wiedzy ani też świadomości, że w oferowanych przez niego substancjach mogą znajdować się środki o właściwościach odurzających, które mogą służyć jako zastępstwo dla narkotyków lub środków psychotropowych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżona decyzja jak i ją poprzedzająca nie narusza powszechnie obowiązujących przepisów prawa a tylko w aspekcie zgodności z prawem prowadzona jest sądowa kontrola decyzji administracyjnych (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.).
Obydwie decyzje wcześniej omówione opierają się na podstawie art. 52a ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi: "kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20.000 do 1.000.000 zł."
Art. 52a ust. 2 ustawy nie pozostawia przy tym wątpliwości co do tego, że sprawa wprowadzenia środka zastępczego do obrotu jest załatwiana w drodze decyzji administracyjnej.
Definicja środka zastępczego zawarta jest w art. 4 pkt 27 ustawy. W jej świetle środek zastępczy oznacza substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślinę, grzyba lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych; do środków zastępczych nie stosuje się przepisów i ogólnym bezpieczeństwie produktów.
Kwestia, czy środki zakwestionowane u skarżącego stanowią środek zastępczy została rozstrzygnięta w opinii mgr inż. A. K. biegłego przy Sądzie Okręgowym we W. z zakresu badań fizykochemicznych, urządzeń i materiałów wybuchowych, krwi i innych płynów ustrojowych na zawartość alkoholu wydanej w prowadzonym postępowaniu przygotowawczym przez Komendę Powiatową Policji w Z.W opinii tej z dnia 8 grudnia 2011 r. biegły stwierdził, że środki badane przez niego zajęte w toku tego postępowania stanowią środek zastępczy w rozumieniu ustawy. Należy w tym miejscu stwierdzić, iż jakkolwiek był to dowód przeprowadzony poza postępowaniem administracyjnym to uwzględnienie tej opinii przez organ administracyjny nie stanowi obejścia prawa.
Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 k.p.a. "Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny". Niezależnie opinia ta została rozwinięta przez biegłego w toku postępowania administracyjnego na żądanie inspektora sanitarnego.
W piśmie z dnia 8 marca 2012 r. biegły stwierdził, "że definicja środka zastępczego zawarta w art. 4 pkt 27 ustawy (...) nie odnosi się do określonych właściwości chemicznych, toksykologicznych itp. lecz definiuje środek zastępczy w aspekcie sposobu w jaki się go wykorzystuje. Karty charakterystyki z definicji zawierają ogólne informacje na temat danej substancji, jej właściwości fizycznych i chemicznych, sposobu jej przechowywania, oddziaływania na środowisko, postępowanie w sytuacji zagrożenia itp. Podkreślić należy, że karty charakterystyki dostarczone przez Pana R. N. zawierają adnotację: "Uwaga! Substancja NIE WPEŁNI ZBADANA", natomiast w punkcie pt.: Informacje toksykologiczne adnotację "brak danych". Wobec powyższego, nawet chcąc wykorzystać w/w karty charakterystyki do oceny właściwości badanych przeze mnie substancji, nie byłoby to możliwie ze względu na ich niekompletność. Reasumując, odwoływanie się do kart charakterystyki substancji niczego nie zmienia jeśli chodzi o kwalifikację danej substancji jako środka zastępczego – w szczególności odnosi się to do kart charakterystyki przekazanych przez Pana R. N. Bez wpływu na ocenę danej substancji jest również to w jaki inny sposób jest ona wykorzystywana – np. fakt stosowania jej do przemysłu chemicznego ...". Kluczowe dla określenia czy dana substancja stanowi środek zastępczy czy też nie, jest określenie, czy jest ona używana zamiast lub w takich samych celach jak środki odurzające i substancje psychotropowe. Wnioski zawarte w opinii, dotyczące kwalifikacji części z badanych materiałów dowodowych jako środka zastępczego oparte zostały na informacjach ze źródeł naukowych a także na obserwacjach płynących z analizy nielegalnego rynku narkotykowego w Polsce, jak również na doświadczeniu zawodowym funkcjonariusza Policji, eksperta chemii Laboratorium Kryminalistycznego KWP we W. "Na tej podstawie mogłam stwierdzić, że substancje, które zostały określone w opracowanej przeze mnie opinii jako środek zastępczy spełnia kryteria podane w przywołanej wyżej definicji. Są to środki stosowane w preparatach określonych potocznie jako tzw. dopalacze, którymi prowadzi się handel na nielegalnym rynku narkotykowym."
Nadto warto dodać, iż w piśmie z dnia 23 kwietnia 2012 r. Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w P. stwierdził, że 4-HO-MET/METOCYNA, MEOPP są środkami zastępczymi.
Stąd w pełni należy podzielić wnioski zawarte w uzasadnieniach decyzji obu instancji, że środek wprowadzony przez skarżącego do obrotu to środek zastępczy w rozumieniu art. 4 pkt 27 ustawy.
Zarzutów skargi w związku z tym nie można uznać za zasadne. Bardzo trafnie organ odwoławczy akcentuje to w odpowiedzi na skargę, w której wyłożono dlaczego opinię biegłego z postępowania przygotowawczego uzupełnioną w postępowaniu administracyjnym uznano za przekonującą, stwierdzając tym samym brak podstaw do przeprowadzania dowodu z opinii innego biegłego z tego zakresu. Trafnie inspektor sanitarny drugiej instancji wywodzi, że skoro definicja środka zastępczego nie opiera się na przesłance bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia ludzi, to brak jest powodu aby kwestionować opinię biegłego, w której na ten element nie zwraca się uwagi. Przytoczyć tu można ponownie definicję środka zastępczego z art. 4 pkt 27 ustawy, w której zwraca się uwagę na fizyczne cechy, a także jego używanie zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej; dodać trzeba, że do środków zastępczych nie stosuje się przepisów o ogólnym bezpieczeństwie produktów.
Biegły przy tym wskazał, że badanie substancji poddano oględzinom, badaniom, makro, mikroskopowym oraz ważeniu określając przy tym sposób prób reprezentatywnych, sposób ekstrakcji, metodę analizy ekstraktów i określił ich skład. Nie można przy tym pomijać w uzasadnieniu stanowiska biegłego oparcia go na źródłach takich jak dostępna literatura przedmiotu analiza nielegalnego rynku narkotykowego w Polsce a także własnych doświadczeń zawodowych biegłego jako eksperta chemii specjalistycznego laboratorium i funkcjonariusza Policji. Nie bez znaczenia jest również okoliczność zatrzymania tych środków na rynku pracy nielegalnego obrotu narkotykami oraz dążenie skarżącego do ukrycia źródła pochodzenia tych środków co wyrażało się we wpisywaniu fałszywych danych nadawcy na pocztowych potwierdzeniach nadania. Uciekanie się nadto przez skarżącego do porównywania sytuacji w jakiej działał do postępowania z klejem butapren trafnie też zostało podważane stwierdzeniem, iż "klej butapren składa się z substancji niebezpiecznych, takich jak m.in. aceton, toulen których wprowadzenie do obrotu regulowane jest przez rozporządzenie (WE) nr 273/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. w sprawie prekursorów narkotykowych. W związku z powyższym produkt ten nie spełnia definicji środka zastępczego zawartej w art. 4 pkt 27 ustawy".
Wreszcie trafnie organ odwoławczy stwierdza, że każdorazowe wprowadzenie do obrotu środków zastępczych implikuje zastosowanie art. 52a ustawy (...) czyn stypizowany w art. 52a stanowi delikt administracyjny a nie przestępstwo. Z tego też względu do tego deliktu nie znajduje zastosowania zasada wyrażona w art. 8 kodeksu karnego stanowiąca, iż występek może być popełniony wyłącznie umyślnie, a nieumyślnie tylko, gdy ustawa tak stanowi.
Dodać w końcu można, że skarżący nie kwestionuje w skardze tego elementu czynu określonego w przepisie art. 52a ust. 1 ustawy jako wprowadzenie środka do obrotu, to też Sąd pozostawia tę kwestię bez bliższego odnoszenia się do niej chociaż nie ulega wątpliwości składu orzekającego, że to znamię zachowania się skarżącego w niniejszej sprawie istnieje. Można tu ponownie podkreślić choćby też, że przesyłając zakwestionowany środek używał fałszywych danych.
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło