I SA/Wa 12/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg Polskiej Agencji [...] z siedzibą w W., E. B. działającej w imieniu własnym i w imieniu małoletniej córki J. B., A. R., E. N., Przedsiębiorstwa Państwowego [...] w W. i [...] Zarządu Infrastruktury na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w części 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Gospodarki, Budownictwa i Transportu Morskiego na rzecz skarżącej Polskiej Agencji [...] z siedzibą w W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. zasądza od Ministra Gospodarki, Budownictwa i Transportu Morskiego na rzecz skarżącego Przedsiębiorstwa Państwowego [...] w W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury decyzją dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Przedsiębiorstwa Państwowego [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2001 r. nr [...] i orzekł o stwierdzeniu nieważności części decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu W. z dnia [...] lutego 1990 r. nr [...] i nr [...] oraz utrzymanej nimi w mocy w tej części decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] maja 1988 r., a w pozostałej części orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności w/w decyzji z dnia [...] lutego 1990 r. oraz utrzymanej nimi w mocy decyzji z dnia [...] maja 1988 r. w przedmiocie przekazania w zarząd na czas nieoznaczony Przedsiębiorstwu Państwowemu [...] teren lotniska komunikacyjnego krajowego i zagranicznego [...] położony na terenie Dzielnicy [...] o powierzchni [...] ha i ustalenia ceny gruntu oraz opłaty rocznej z tytułu zarządu. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Ministra, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: Polska Agencja [...] z siedzibą w W., E. B. działająca w imieniu własnym i w mieniu małoletniej córki J. B., A. R., E. N., Przedsiębiorstwo Państwowe [...] w W., [...] Zarząd Infrastruktury oraz H. K.. Stanowiska w sprawie zostały przedstawione w obszernych uzasadnieniach skarg. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Postanowieniami z dnia 10 listopada 2010 r. (sygn. akt I SA/Wa 133/10, I SA/Wa 134/10 i I SA/Wa 138/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg Przedsiębiorstwa Państwowego [...] w W., E. N., A. R. oraz [...] Zarządu Infrastruktury i prowadzić je pod syg. akt I SA/Wa 132/10. Następnie sprawa oznaczona sygn. akt I SA/Wa 132/10 została oznaczona sygn. akt I SA/Wa 12/12. Sprawy ze skarg Polskiej Agencji [...] z siedzibą w W. oraz E. B. działającej w imieniu własnym i w mieniu małoletniej córki J. B. postanowieniami z dnia 21 grudnia 2012 r. (sygn. akt I SA/Wa 2356/12 i I SA/Wa 2357/12) postanowiono połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. I SA/Wa 12/12 i prowadzić je pod sygnaturą akt I SA/Wa 12/12. Skarga H. K. została odrzucona postanowieniem z dnia 9 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 135/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 1 wskazanej ustawy sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli decyzja lub postanowienie dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, gdyż analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skarg, aczkolwiek z innych względów niż w nich podniesiono. W omawianej sprawie Minister Infrastruktury prowadził postępowanie uznając J. K. za stronę tego postępowania oraz czyniąc go adresatem zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy, w dacie jej wydania oraz w dacie wydania decyzji ją poprzedzającej, w/w osoba nie żyła. Jak wynika bowiem z akt sądowych J. K. zmarł w dniu [...] stycznia 1971 r. Przy czym w orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej oraz wydanie w stosunku do niej decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Stosownie do art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Tak więc charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. Zatem skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że decyzja ta jest obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27.04.1983 r. sygn. akt II S.A. 261/83, LEX 10693; z 14. 11. 2001 r. sygn. akt I S.A. 2462/99, LEX 82653; wyrok WSA w W-wie z 20.07.2006 r. sygn. akt V SA/Wa 1973/05, LEX 258282). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, iż J. K. nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Powinien bowiem w sposób prawidłowy ustalić aktualny krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu. Tymczasem Minister przeprowadził postępowanie czyniąc jego stroną jak również adresatem zaskarżonej decyzji zmarłego J. K. Uczestnikami postępowania i adresatami zaskarżonej decyzji winni być natomiast następcy prawni w/w zmarłego. Oznacza to, że Minister nieprawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające przez co rażąco naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 28, art. 30 § 4 i 5, art. 40 § 1, art. 97 § 1 pkt 1 i art. 109 kpa. Jednocześnie wskazana wada postępowania jest tak istotna, że prowadzenie postępowania administracyjnego z udziałem osoby zmarłej i wydanie w stosunku do niej decyzji jest uchybieniem, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W zaistniałej sytuacji badanie legalności decyzji pod kątem zarzutów skarg należało uznać za przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej /właściwy w sprawie na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 248, poz. 1494)/ winien uwzględnić podniesioną wyżej okoliczność i stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad postępowania wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Jednocześnie ustalając aktualny krąg stron postępowania, organ zwróci uwagę m.in. na sporządzone umowy darowizny oraz sprzedaży praw do lokali w budynku znajdującym się na spornym gruncie oraz zbada czy inne jeszcze osoby którym została doręczona zaskarżona decyzja nie zmarły przed dniem jej wydania, gdyż okoliczność taka wynika z akt sądowych sprawy. Biorąc natomiast pod uwagę wymogi określone w art. 107 § 3 kpa organ w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia przedstawi swoje stanowisko, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną oraz wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.