II GSK 750/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Zbigniew Czarnik Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 27 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 1092/12 w sprawie ze skargi B. Spółki z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R.; 2. zasądza od B. Spółki z o.o. w P. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w P. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. uwzględnił skargę B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. i uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2010 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. W dniu [...] listopada 2009 r. B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej w P. o przedłużenie wydanego na jej rzecz zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa p. na okres kolejnych 6 lat. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w P. umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.; powoływanej dalej jako: u.g.h.), przewidująca w art. 138 ust. 1, że zezwolenia udzielone przed dniem jej wejścia w życie nie mogą być przedłużane. Zgodnie zaś z jej art. 129 ust. 2 postępowanie w sprawie wydania zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, umarza się. Wobec powyższego i w związku z tym, że z chwilą wejścia w życie nowej ustawy postępowanie niniejsze było w toku, zdaniem organu należało orzec o jego umorzeniu. Odwołanie od opisanej decyzji Dyrektora Izby Celnej złożyła Spółka z o.o. B., wnosząc o uchylenie jej w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przedłużenie udzielonego zezwolenia o kolejne sześć lat. Decyzją z dnia [...] września 2010 r., Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy decyzję własną. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. wniosła B. spółka z o.o. Kwestionowanym decyzjom zarzuciła naruszenie art. 2, art. 8, art. 20, art. 22 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez oparcie rozstrzygnięcia na przepisach ustawy o grach hazardowych, pomimo że przepisy te naruszają wskazane przepisy Konstytucji RP oraz naruszenie art. 8 i art. 9 Dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r., ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U. UE. L. 98. 204.37 ze zm.) przez oparcie rozstrzygnięcia na przepisach ustawy o grach hazardowych, której projekt wbrew obowiązkom przewidzianym w art. 8 i art. 9 Dyrektywy nie został notyfikowany Komisji Europejskiej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2012 r. Dyrektor Izby Celnej poinformował Sąd, że B. Sp. z o.o. nie posiada organu powołanego do jej reprezentacji i dołączył: 1/ wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] grudnia 2012 r., z którego wynika, że spółka nie ma zarządu oraz 2/ postanowienie Sądu Rejonowego dla m. [...] W. sygn. akt 16797/12/843 o ustanowieniu dla spółki kuratora w celu "postarania się o niezwłoczne powołanie organów B. Sp. z o.o. /.../". Organ wskazał, że spółka nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, tj. zarządu. Wyrokiem z dnia 27 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. rozpoznał sprawę merytorycznie, uznał skargę za uzasadnioną i uchylił zaskarżoną decyzję. W związku z twierdzeniami Dyrektora Izby Celnej dotyczącymi kwestii reprezentacji strony, Sąd I instancji stwierdził, że strona skarżąca przed sądem reprezentowana była przez pełnomocnika będącego adwokatem. Pełnomocnictwo zostało udzielone w sposób prawidłowy i nie wygasło, ani nie zostało mu w żaden sposób cofnięte. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Izby Celnej w R. Zaskarżył wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R. Powołując się na art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na: - naruszeniu art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie zawieszenia postępowania z urzędu wobec tego, że w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodziły braki uniemożliwiające jej działanie, o czym Sąd był pisemnie poinformowany. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał na obligatoryjność zawieszenia postępowania w sytuacji braków w składzie organów oraz podniósł, że niewypełnienie tego obowiązku skutkuje nieważnością postępowania. Kasator podniósł, że brak osób fizycznych wchodzących w skład organu powołanego do reprezentacji uniemożliwiał osobie prawnej podejmowanie decyzji i realizację jej zdolności do czynności prawnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. Sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie i wskazała, że spółka miała profesjonalnego pełnomocnika, który wcześniej był prawidłowo ustanowiony przez organ spółki i którego pełnomocnictwo nie wygasło. W tym stanie rzeczy późniejsze braki w składzie organów spółki nie powodowały niemożności działania spółki, a zatem nie było potrzeby zawieszania postępowania sądowego. Spółka wskazała, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż zarzut pozbawienia strony możności obrony swoich praw, jako przyczyna nieważności postępowania może być podnoszony tylko przez tę stronę, zaś spółka zarzutu takiego nie podnosi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Jak wynika z cytowanego przepisu zrealizowanie się powyższej hipotezy obliguje sąd do zawieszenia postępowania. Do sądu należy jedynie ocena, czy ustalone okoliczności pozwalają uznać, że opisany brak rzeczywiście zaistniał. W sprawie niniejszej z dokumentów znajdujących się w aktach wynika, że do reprezentacji spółki powołany jest zarząd oraz, że brak jest jakichkolwiek osób fizycznych wchodzących w skład tego organu. Należy więc uznać, iż zarząd w dacie rozpoznawania sprawy przez Sąd I instancji był nieobsadzony. Z akt wynika, że okoliczność ta jest niesporna. Nie ulega wątpliwości, że taka sytuacja stanowi brak w składzie organu uniemożliwiający działanie jednostki organizacyjnej, jaką jest osoba prawna. Fakt, że spółka nadal istniała, a co z tym idzie miała zdolność sądową i zdolność procesową oraz, że miała pełnomocnika, którego pełnomocnictwo nie wygasło, nie zmienia postaci rzeczy, iż nie mając organu powołanego do jej reprezentacji, jako osoby prawnej, nie mogła realizować tych zdolności, a zatem jej działanie było uniemożliwione (por. np. postanowienie SN z dnia 2 czerwca 2010 r. II PZ 15/10 Lex 1086650). Podkreślić należy, że spółka nie mając organu powołanego do reprezentacji nie mogła również w stosunku do swego pełnomocnika wypełniać funkcji mocodawcy, zatem był to stan, w którym działanie spółki, poprzez powołany do tego organ, było uniemożliwione. Mając na uwadze powyższe należy uznać, że wypełniona była hipoteza normy prawnej zawartej w art. 124 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co obligowało Sąd do zawieszenia postępowania z urzędu. Uchybienie temu obowiązkowi stanowiło naruszenie prawa procesowego, które niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem Sąd zamiast zawiesić postępowanie, rozpoznał sprawę merytorycznie. Dalej wskazać należy, że rozpatrywanie sprawy, w sytuacji w której strona nie miała organu powołanego do jej reprezentowania, skutkuje nieważnością postępowania o czym jednoznacznie stanowi art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zważywszy, że B. Sp. z o.o. w czasie postępowania sądowego nie miała obsadzonego organu powołanego do jej reprezentacji, należało uznać, iż postępowanie przed sądem było dotknięte nieważnością, co musi skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. W ponownie prowadzonym postępowaniu Sąd I instancji ustali, czy organ spółki umożliwiał jej działanie i stosownie do wyniku ustaleń, postąpi uwzględniając rozważania wyżej przedstawione. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 1 i § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.