II OZ 785/13

Dnia 20 września 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 czerwca 2013 roku sygn. akt II SA/Gd 755/12 o odmowie przywrócenia G.G. terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z dnia 18 stycznia 2013 roku wniesionego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 stycznia 2013 roku sygn. akt II SA/Gd 755/12 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2012 roku nr [...] w sprawie ze skargi G.G. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2012 roku nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił G.G. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia wniesionego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 stycznia 2013 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2012 r. w przedmiocie w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 25 stycznia 2013 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 stycznia 2013 r., przez złożenia 29 egzemplarzy odpisów tego zażalenia poświadczonych za zgodność z oryginałem - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie zostało doręczone w trybie awizo z dniem 19 lutego 2013 r., na podstawie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."). W dniu 11 kwietnia 2013 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Wyjaśnił, że nie znalazł zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Wskazał jednocześnie, że jest stroną aktywną w toku postępowania i nie uchybia terminom wskazanym przez Sąd. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. W ocenie Sądu I instancji, takiej okoliczności nie stanowią argumenty podniesione przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu. Sąd I instancji podkreślił, że fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 p.p.s.a. jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Doręczenie to jest oparte na domniemaniu, że zawiadomienie o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym dotarło do rąk adresata. Wezwanie do usunięcia braków formalnych zażalenia zostało nadane jako przesyłka polecona na adres wskazany w skardze. Z adnotacji poczynionych na potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie, w których znajdowała się przesyłka wynika, że pismo sądowe nie mogło zostać doręczone w sposób właściwy. Jednocześnie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika gdzie doręczyciel umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. W miejscu określającym na druku wskazanie informacji o umieszczeniu zawiadomienia o przesyłce dla adresata zaznaczono wyraźnie "w oddawczej skrzynce pocztowej". Wskazano ponadto, że "mieszkanie zamknięte awizowano dn. 04.02.2013", zaś "awizowano powtórnie dn. 12.02.2013 r.". W ocenie Sądu I instancji, z powyższego wynika, że przesyłka polecona zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych zażalenia była prawidłowo awizowana. Wobec powyższego twierdzenie skarżącego, że nie znalazł zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Zdaniem Sądu I instancji, oświadczenie strony nie zostało uprawdopodobnione poprzez wskazanie konkretnych i szczególnych okoliczności, które potwierdzałyby taką możliwość, że doręczyciel nie pozostawił awiza, bądź awizo mogło zginąć ze skrzynki pocztowej bez wiedzy skarżącego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Skarżący zarzucił postanowieniu: Po pierwsze, naruszenie art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Po drugie, art. 73 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, bowiem nie zaszły okoliczności do zastosowania doręczenia zastępczego w trybie art. 73 p.p.s.a. Po trzecie, naruszenie art. 72 p.p.s.a., bowiem Sąd I instancji nie doręczył wezwania do usunięcia braków formalnych zażalenia dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu lub dozorcy. Po czwarte, naruszenie art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji ograniczenie skarżącemu prawa do sądu i naruszenie zasady równości wobec prawa, w sytuacji, gdy przepisy Konstytucji powinny być stosowane bezpośrednio. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Celem ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący nie przedstawił okoliczności, które uprawdopodabniałyby brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków zażalenia. Okolicznością taką nie jest z pewnością niepoparte w żaden sposób twierdzenie, że skarżący nie otrzymał zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Dla uznania powyższej okoliczności za uprawdopodobnią konieczne byłoby przykładowo wykazanie, że skrzynka oddawcza była uszkodzona lub też dostęp do tej skrzynki był powszechny. Przyjęcie, że doświadczenie życiowe wskazuje, że łatwo może dojść do zagubienia awiza, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało jej pozostawione. Przyjąć należy, że osoba należycie dbająca o swoje interesy nie dopuszcza do zagubienia awizo, szczególnie, jeśli prowadzi postępowanie sądowe czy i administracyjne i może spodziewać się przesyłek, od których doręczenia i terminów z tym związanych, zależeć będzie dalszy przebieg tego postępowania. Jak sam wskazuje skarżący jest on osobą aktywnie uczestniczącą w postępowaniu, stąd też w okresie nieobecności w domu powinien zapewnić możliwość odbierania przesyłek. Nie jest to z pewnością okoliczność wymagająca specjalistycznej wiedzy prawniczej. Ponadto, jeżeli skarżący jest przekonany, że awiza nie pozostawiono, to powinien wyjaśnić przyczyny takiego stanu rzeczy we właściwym urzędzie pocztowym, który administruje skrzynkami pocztowymi, z jednej strony aby zapobiec takim sytuacjom na przyszłość, a z drugiej by móc wykazać, że ewentualne uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Takich czynności jednak skarżący nie podjął, poprzestając jedynie, jak już wyżej wskazano, na niczym niepopartym oświadczeniu. Nie ulega również wątpliwości, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia zostało w sposób skuteczny doręczone skarżącemu w trybie awizo, co w sposób prawidłowy przeanalizował i przedstawił w treści zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że skarżącemu w jakikolwiek sposób ograniczono jego konstytucyjne uprawnienia. Oczywistym jest, że skuteczne skorzystanie z uprawnień strony w postępowaniu sądowym jest uzależnione od szeregu warunków o charakterze formalnym, jak również od zachowania terminu do dokonania poszczególnych czynności procesowych. Tego rodzaju ograniczenia, wynikające z przepisów ustawy, która korzysta z domniemania zgodności jej przepisów z Konstytucją RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483), nie może być postrzegane w kategoriach ograniczenia prawa do sądu. Sąd I instancji nie naruszył przepisów zarówno dotyczących trybu wezwania do usunięcia braków formalnych, jak i przepisów dotyczących przywrócenia uchybionego terminu. Stąd też zarzuty zażalenia w tym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie. Tym samym nie sposób uznać, że skarżący uprawdopodobnił, że dołożył należytej staranności, żeby uniknąć negatywnych konsekwencji braku zachowania terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, a zatem zasadnie Sąd I instancji odmówił przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.