VI SA/Wa 1370/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi S." Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącego S. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej kwotę 340 (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., wymierzył S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. W. karę pieniężną w kwocie 12.000,00 zł za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry. Pismem z dnia 27 lutego 2012 r. radca prawny W. Z. w imieniu S. Sp. z o.o. z siedzibą w W., złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Do odwołania nie dołączono pełnomocnictwa głównego oraz substytucyjnego (dla tego radcy prawnego). Pismem o numerze [...] z dnia 21 marca 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w W. wezwał radcę prawne go W. Z. do usunięcia, w terminie 7 dni liczonych od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych odwołania z dnia 27 lutego 2012 r., poprzez przedłożenie oryginału lub urzędowo poświadczonej kopii udzielenia pełnomocnictwa dla radcy prawnego W. Z., z którego wynika umocowanie do reprezentowania S. Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Powyższe wezwanie zostało opatrzone pouczeniem o skutkach niezastosowania się do jego wykonania w zakreślonym przez organ terminie. (k.24). Wezwanie zostało odebrane przez ww. radcę prawnego w dniu 27 marca 2012 r. (k.25), który w wykonaniu powyższego wezwania pismem nadanym listem poleconym z kwietnia 2012 r. (k.26) przedłożył uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa głównego dla adw. K. B. oraz substytucyjnego udzielonego na rzecz radcy prawnego W. Z. do reprezentowania spółki G. (27-31 akt). Dyrektor Izby Celnej w W., postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] na podstawie art. 169 § 1 i § 4 w związku z art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 8 i art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, ze zm.) pozostawił bez rozpatrzenia przedmiotowe odwołanie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że działając jako organ odwoławczy dokonując analizy odwołania z dnia 27 lutego 2012 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. stwierdził brak formalny podania w postaci braku oryginału lub urzędowo poświadczonej kopii udzielonego pełnomocnictwa dla radcy prawnego W. Z., z którego wynika umocowanie do reprezentowania spółki z o.o. S. z siedzibą w W.. W związku z powyższym w trybie art. 169 § 1 w związku art. 168 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa oraz w związku z art. 8 ustawy o grach hazardowych radca prawny W. Z. został wezwany do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych poprzez złożenie wyżej wymienionego dokumentu. Jednocześnie w piśmie zawarto pouczenie o skutkach prawnych nie usunięcia braków w ustawowym, siedmiodniowym terminie. W dniu 5 kwietnia 2012 r. do Izby Celnej w W. wpłynęło pismo, do którego załączono poświadczone za zgodność z oryginałem pełnomocnictwo do reprezentowania udzielone adwokatowi K. B., pełnomocnictwo substytucyjne dla radcy prawnego "W. Z., potwierdzenie przelewu dotyczącego opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego. Wszelkie dokumenty przekazane do Dyrektora Izby Celnej w W. wraz z wyżej wymienionym pismem dotyczyły innego podmiotu (spółki z o.o. G. z siedzibą w N.) niż wskazany w wezwaniu z dnia 21 marca 2012 r. i wynikający z treści odwołania z dnia 27 lutego 2012 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Organ zauważył, że zgodnie z zasadą skargowości, postępowanie odwoławcze może zostać uruchomione tylko w wyniku podjęcia czynności procesowych, przez co należy rozumieć wniesienie odwołania przez podmiot uprawniony. Uprawnionym do wniesienia odwołania jest, zgodnie z art. 136 ustawy - Ordynacja podatkowa, także pełnomocnik strony, który stosownie do art. 137 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa, powinien oryginał pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczony jego odpis załączyć do akt sprawy co nie wyklucza udzielenia pełnomocnictwa przez zgłoszenie umocowania do protokółu (art. 137 § 2 ustawy - Ordynacja podatkowa). Ponieważ przy złożonym odwołaniu oraz do pisma je uzupełniającego nie dołączono pełnomocnictwa, a także nie był sporządzany protokół, do którego strona mogła zgłosić pełnomocnika, organ odwoławczy zobligowany był, stosownie do postanowień art. 169 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, wezwać wnoszącego odwołanie do usunięcia braku przez przedłożenie właściwego umocowania do złożenia odwołania i reprezentowania strony. Konkludując stwierdził, że w ustawowym terminie nie usunięto braków formalnych odwołania wobec czego należało pozostawić je bez rozpoznania stosownie do art. 169 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. W skardze do tutejszego Sądu na powyższe postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r. S. Sp. z o.o. w W. w upadłości ul. W., [...] zastępowana przez r. pr. W. Z. z Kancelarii Prawnej [...] ul. K., [...] zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu: 1. Naruszenie art. 169 §4 Ordynacji podatkowej poprzez bezzasadne zastosowanie, albowiem w okolicznościach sprawy zasadne było ponowne wezwanie strony do uzupełnienia braków odwołania, a nie pozostawienie odwołania bez rozpoznania; 2. Nadto, z ostrożności procesowej także naruszenie art. 145 §1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy organ stwierdził brak właściwego umocowania, a zatem brak pełnomocnika prawidłowo ustanowionego w sprawie, co czyniło doręczenie w trybie art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej niemożliwym, a zatem dokonanym wadliwie. Mając na uwadze powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację prawną powołując się na konkretne orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące kwestii zastosowania art. 169 § 4 ordynacji podatkowej. Strona akcentuje, że jest bezspornym, iż organ odwoławczy wezwał pełnomocnika strony do złożenia dokumentu umocowania. W odpowiedzi na to żądanie złożone zostało organowi pełnomocnictwo, jednakże niewłaściwe, pochodzące od innego podmiotu niż skarżąca. Nie ma wątpliwości, iż doszło do tego na skutek oczywistej pomyłki w obsłudze korespondencji, przy jej przygotowywaniu. Przy takim bezspornym stanie faktycznym organ odwoławczy postanowił pozostawić odwołanie strony bez rozpoznania w trybie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej, albowiem w jego ocenie strona nie uzupełniła wskazanego jej braku mimo wezwania. Omawiane orzeczenie doręczono wyłącznie pełnomocnikowi, ale nigdy nie doręczono go bezpośrednio stronie. Skarżąca podnosi, że skoro organ neguje umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu strony, zobowiązany jest umożliwić działanie owej stronie bezpośrednio, albo co najmniej ustalić, czy jest ona takim działaniem w danej sprawie zainteresowana, czyli w szczególności czy popiera odwołanie złożone w sprawie. Odmienne potraktowanie sytuacji, takie jak zastosowane w tej sprawie przez organ celny, determinuje oczywisty wniosek, iż strona całkowicie pozbawiona została możliwości działania we własnej sprawie: umocowanie pełnomocnika podważono a równocześnie do samej strony nie wystosowano żadnego żądania, wezwania, czy orzeczenia, mimo iż to przecież jej sprawa była przedmiotem odwołania. Strona zatem będąc obok organu najistotniejszym podmiotem postępowania, w swojej własnej sprawie została zupełnie zignorowana. Nie sposób takiego działania uznać za prawidłowe. Spółka zaakcentowała, że nie negując błędu przy uzupełnieniu braku odwołania, wywiedzione z takiego stanu faktycznego, dotkliwe dla strony skutki prawne, uznać należy za przedwczesne i na tym etapie sprawy zupełnie nieuzasadnione. W toku niniejszego postępowania Sąd poczynił ustalenia dotyczące zmiany oznaczenia strony skarżącej ( w kontekście doprecyzowania charakteru upadłości) ustalając ostatecznie na podstawie przedłożonych dokumentów , że stroną skarżącą w niniejszej sprawie jest : Syndyk masy upadłości "S." Sp z o.o. w upadłości likwidacyjnej reprezentowany przez radcę prawnego E. P.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu, konieczność ponownego wezwania do usunięcia braku formalnego odwołania nie ma uzasadnienia na gruncie przepisów ustawy- Ordynacja podatkowa. Zgodnie bowiem z art. 169 § 4 oraz w związku z art. 235 wspomnianej ustawy, nieusunięcie w terminie (zawitym) wskazanych w wezwaniu braków obliguje organ do wydania postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Tym samym zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W. obowiązujące przepisy ustawy- Ordynacja podatkowa nie przewidują konieczności ponownego wzywania strony postępowania do potwierdzenia udzielenia pełnomocnictwa lub do osobistego podpisania odwołania. Ponadto organ zauważył, że konsekwentnie przyjmując, iż w braku uzupełnienia odwołania należy stwierdzić, że odwołanie to pochodziło nie od Spółki, działającej osobiście lub przez pełnomocnika, ale od radcy prawnego W. Z., działającego osobiście i we własnym imieniu, tym samym pochodziło ono nie od strony postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W myśl art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej (o.p.) jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W postępowaniu odwoławczym stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji (art. 235 Ordynacji podatkowej). W rozpatrywanej sprawie nie jest kwestionowane, że po złożeniu odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] lutego 2012 r. o nałożeniu na spółkę S. kary pieniężnej organ odwoławczy wezwał pełnomocnika odwołującej się, który podpisał odwołanie, do przedstawienia pełnomocnictwa do działania w imieniu spółki. Nie jest również sporne, że radca prawny który złożył odwołanie w imieniu tejże spółki wykonując przedmiotowe wezwanie przedłożył, w zakreślonym przez organ terminie, nieprawidłowe pełnomocnictwo (dotyczyło innego podmiotu). Następnie organ odwoławczy bez skierowania wezwania do podpisania wniesionego odwołania bezpośrednio do strony tj. spółki S. pozostawił jej odwołanie z dnia 27 lutego 2012 r. bez rozpoznania m.in. na podstawie art. 169 § 1 i § 4 o.p. Wskazując na powyższy stan faktyczny wynikający z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz dokumentów znajdujących się w nadesłanych aktach administracyjnych należy stwierdzić, że niewątpliwie w rozpatrywanej sprawie radca prawny, który podpisał odwołanie z dnia 27 lutego 2012 r. nie wykazał, że był umocowany do złożenia odwołania w imieniu spółki S.. Brak wymaganego pełnomocnictwa oznaczał, że nie można było traktować radcy prawnego W. Z. jako pełnomocnika spółki S., co obligowało jednak organ do podjęcia dalszych czynności z udziałem samej strony, tak aby umożliwić spółce S. wypowiedzenie się, co do wniesionego odwołania (w szczególności czy potwierdza jego wniesienie). W sytuacji bowiem złożenia środka zaskarżenia przez osobę nieuprawnioną (w tym przypadku nielegitymującą się stosownym pełnomocnictwem pochodzącym od podmiotu w imieniu, którego składa odwołanie) organ wciąż ma do czynienia z pismem wniesionym jako podanie strony, jednakże przez osobę, która nie została należycie umocowana do dokonania tej czynności. Odwołanie strony wniesione przez pełnomocnika, który nie przedstawił organowi pełnomocnictwa do występowania w imieniu strony, jest niewątpliwie obarczone brakiem formalnym. Do takich bowiem braków należy zaliczyć właśnie brak pełnomocnictwa, gdy strona działa przez pełnomocnika. Z kolei, gdy odwołanie (zażalenie) jest dotknięte brakami formalnymi, stanowiącymi przeszkodę do nadania mu dalszego biegu a w konsekwencji do jego rozpoznania, wówczas organ ma obowiązek wezwać wnoszącego odwołanie do uzupełnienia tych braków. Wynika to z art. 235 o.p., w myśl którego w sprawach nieuregulowanych w art. 220 - 234 o.p w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami I instancji. Powyższe odesłanie stanowi, w razie stwierdzenia przez organ braków formalnych odwołania, podstawę do zastosowania art. 169 o.p. i wyznaczenia wnoszącemu podanie terminu do usunięcia tych braków, pod rygorem pozostawienia podania (w tym przypadku odwołania) bez rozpatrzenia (§ 1 i § 4). Odwołanie jest szczególnym rodzajem pisma (podania) w postępowaniu, wobec którego formułowane są poza wymogami stawianymi każdemu podaniu, także dodatkowe wymogi formalne. W wyroku z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. akt III SA 2900/99 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził "Trzeba bowiem mieć na uwadze, że odwołanie nie wszczyna nowej sprawy. Z formalnego punktu widzenia stanowi podanie o przeprowadzenie postępowania odwoławczego. W postępowaniu odwoławczym art. 169 § 4 Ordynacji stosuje się wyłącznie z uwagi na treść art. 235 tej ustawy". Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Celnej Skarbowej w W. jedynie w części poprawnie zastosował powyższy tryb postępowania. Pismem z dnia 21 marca 2012 r. wezwał radcę prawnego W. Z. występującego w odwołaniu jako pełnomocnik strony postępowania spółki S., do przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania strony w postępowaniu, powołując się na art. 169 § o.p. i pouczając o pozostawieniu odwołania od decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. bez rozpatrzenia w razie nieuzupełnienia braku w wyznaczonym 7-dniowym terminie. Należy przy tym podkreślić, że wezwanie do przedłożenia pełnomocnictwa organ prawidłowo skierował do pełnomocnika, a nie do strony, albowiem obowiązek dołączenia pełnomocnictwa do akt sprawy spoczywa na pełnomocniku (art. 137 § 3 o.p.). Przy czym, co już wyżej akcentowano, brak formalny polegający na złożeniu niewłaściwego pełnomocnictwa podobnie jak niedołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa jest brakiem pisma strony (a nie pisma pełnomocnika) który może być konwalidowany. To zaś oznacza, że nieuzupełnienie tego braku nie czyniło z radcy prawnego W. Z. osoby wnoszącej odwołanie, ale skutkowało koniecznością przyjęcia, iż pełnomocnik w sprawie nie występuje, a wobec tego kolejne swoje czynności organ powinien odnosić bezpośrednio do strony postępowania. Tymczasem w niniejszej sprawie organ poniechał wezwania strony tj. spółki S. do podpisania odwołania. Brak formalny odwołania, wynikający z nieprzedłożenia przez pełnomocnika prawidłowego dokumentu pełnomocnictwa skutkuje bezpośrednio tym, że nie jest spełniony wynikający w art. 168 § 3 o.p. warunek podpisania pisma (odwołania) przez wnoszącego. Jak już wskazano, brak ten można uzupełnić wykazując na podstawie właściwego pełnomocnictwa, przedłożonego do akt sprawy, umocowanie do działania osoby, która się pod odwołaniem podpisała, jednakże brak ten może zostać konwalidowany także przez samą stronę postępowania - poprzez jej własny podpis pod odwołaniem. W rozpatrywanej sprawie nie istniały trudności ze zidentyfikowaniem rzeczywistej strony postępowania - podmiotu odwołującego się od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego P. z dnia [...] lutego 2012 r. Jak bowiem wynika z akt sprawy, organ kierował dotychczasową korespondencję, w tym decyzję z dnia [...] lutego 2012 r., bezpośrednio do spółki S.. Osoba pełnomocnika ujawniła się dopiero wraz z wniesieniem odwołania od powyższej decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. Sąd zauważa, że w rozpoznawanej sprawie, w opisanych okolicznościach, nie powinno budzić wątpliwości organu, że spółka S. miała intencję wniesienia odwołania, choćby pozostawała w błędzie co do prawidłowego umocowania podpisanego pod odwołaniem pełnomocnika. Zakwestionowanie umocowania pełnomocnika wnoszącego odwołanie skutkuje, jak już zwrócono uwagę, obowiązkiem podejmowania przez organ wszystkich czynności w postępowaniu bezpośrednio wobec strony. Dotyczy to również określenia skutków nieuzupełnienia braków formalnych odwołania. Z tego też względu każde rozstrzygnięcie dotyczące załatwienia odwołania, w tym także postanowienie wydane na podstawie art. 169 § 4 o.p., powinno być w takiej sytuacji kierowane do strony, nie zaś do osoby określającej się jako jej pełnomocnik. Jednocześnie zaakcentowania wymaga, że organ w odpowiedzi na skargę całkowicie błędnie wywodzi wskazując: konsekwentnie przyjmując, iż w sytuacji braku uzupełnienia ww. odwołania należy stwierdzić, że odwołanie to pochodziło nie od Spółki, działającej osobiście lub przez pełnomocnika, ale od radcy prawnego W. Z., działającego osobiście i we własnym imieniu, tym samym pochodziło ono nie od strony postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry. Przytoczna argumentacja w istocie uzasadniałaby stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 par 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Jednakże ze względu na to, że odpowiedź na skargę nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej a także mając na uwadze, iż z treści zaskarżonego postanowienia w żadnym razie nie wynika powyższe stanowisko, Sąd uwzględniając skargę uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. Należy bowiem wskazać, że w zaskarżonym postanowieniu stwierdzono jednoznacznie, iż rozstrzygnięcie to zapadło w wyniku uznania, że radca prawny W. Z. nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych odwołania w postaci wykazania prawidłowego umocowania do jego wniesienia. Jeszcze raz wymaga podkreślenia opisany w uzasadnieniu postanowienia prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy a mianowicie "pismem z dnia 27 lutego 2012 r. radca prawny W. Z., w imieniu S. Sp z o.o. z siedzibą w W. złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji (....) - v. str. 1 zaskarżonego postanowienia. Treść odwołania również nie pozostawia żadnych wątpliwości, że ów radca prawny występował w imieniu strony postępowania tj. spółki S. w charakterze pełnomocnika, a nie w swoim imieniu. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W toku ponownego rozpoznania sprawy, uwzględniając zmiany wynikające z ogłoszenia upadłości spółki S. organ poczyni ustalenia, co do zasad reprezentacji skarżącej a następnie dokona wezwania strony do usunięcia braku formalnego odwołania z dnia 27 lutego 2012 r. opatrując je stosownym pouczeniem o konsekwencjach w razie niewykonania.