I OZ 243/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1883/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W., M. W. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 21 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1883/12, odmówił przyznania D. i M. W. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego postanowienia WSA wskazał, że stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, ze złożonego wniosku PPF wynika, że D. i M. W. uzyskują stały comiesięczny dochód w wysokości 1840,82 zł netto (1008,11 + 840,71 zł). Stałe comiesięczne wydatki określili na poziomie od 565 do 1085 zł. Na pozostałe wydatki pozostaje skarżącym zatem kwota ok. 1000 zł. W ocenie Sądu pierwszej instancji, wysokość i stały charakter dochodów skarżących w stosunku do ponoszonych przez nich wydatków pozwalają na wygospodarowanie środków na poniesienie kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania skarżący obowiązani będą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. W ocenie Sądu, wygospodarowanie tej kwoty nie pogorszy znacząco sytuacji majątkowej skarżących. Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, że nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia argumenty, że skarżący uczestniczą w kilku innych postępowaniach. Postanowienie WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2013 r. zostało w całości zaskarżone zażaleniem D. i M. W. W zażaleniu zawarto wniosek o uchylenie postanowienia i jego zmianę, polegającą na przyznaniu im wnioskowanego prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 P.p.s.a.). W zakresie całkowitym obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, względnie rzecznika patentowego. Jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.), to przysługuje jej prawo pomocy w zakresie częściowym. Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa. Zważywszy na ustaloną przez Sąd pierwszej instancji sytuację majątkową skarżących uznać należy, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji – wbrew zarzutom skarżących – właściwie ocenił ich sytuację majątkową. Z formularza PPF i z dodatkowych informacji, które zostały nadesłane przez skarżących na skutek wezwania, wynika, że uzyskują oni stały comiesięczny dochód w wysokości 1848,82 zł netto (1008,11 + 840,71 zł). Stałe comiesięczne wydatki określili na poziomie od 565 do 1085 zł (zakup leków, opłaty za energię elektryczną, gaz i telefon). Na pozostałe wydatki pozostaje skarżącym zatem kwota od ok. 760 do ok. 1280 zł. Należy zatem podzielić ocenę Sądu pierwszej instancji, że wysokość i stały charakter uzyskiwanych przez skarżących dochodów w stosunku do ponoszonych wydatków pozwalają na poniesienie przez nich kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, na obecnym etapie postępowania skarżący obowiązani są do uiszczenia wyłącznie wpisu od skargi, który kształtuje się na poziomie 100 zł. Trafne jest więc stanowisko Sądu pierwszej instancji, że uiszczenie tej kwoty nie spowoduje uszczerbku uniemożliwiającego konieczne utrzymanie D. i M. W. Jednocześnie stwierdzić należy, że w zażaleniu skarżący nie podnieśli żadnych argumentów, które pozwalałyby na podważenie ustaleń, poczynionych przez Sąd pierwszej instancji, co do ich stanu majątkowego i rodzinnego, a które skutkowałyby stwierdzeniem, iż istnieją podstawy do przyznania im wnioskowanego prawa pomocy. W szczególności skarżący nie wykazali, że fakt, iż są stronami również w innych postępowaniach przed sądami administracyjnymi uniemożliwia im uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie ze względu na wydatki, jakie ponoszą w tamtych postępowaniach. W konsekwencji należy uznać, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji, opierając się na złożonych przez skarżących oświadczeniach majątkowych i dokumentach, dokonał właściwej oceny ich sytuacji materialnej z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.