VIII SA/Wa 779/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, /sprawozdawca/, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącej [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w F. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Kierownik BP ARiMR", "organ I instancji") w B., działając na podstawie art. 20 ust. 2 punkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., nr 64, poz. 427 ze zm., zwana dalej "ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich"), § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 33, poz. 262 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem z 2009 r."), art. 39 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE L 277 z dnia 21 października 2005 r., str. 1, ze zm.) oraz na podstawie art. 104 i art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm., zwanej dalej "k.p.a."), orzekł o odmowie przyznania [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. (dalej "skarżąca") płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. z wniosku transferowego o przejęcie płatności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] maja 2010 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2009 r. - tzw. wniosek transferowy o przejęcie płatności za ten rok. Do wniosku dołączyła oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na działkach rolnych: nr [...], położonej w obrębie R., gmina K., nr [...], położonej w obrębie D., gmina C., nr [...], położonej w obrębie K., gmina T. oraz nr [...], położonej w obrębie L., gmina Ś., przejętych przez skarżącą po spółce cywilnej [...]. Przedmiotowy wniosek został bowiem złożony w związku z przejęciem w dniu [...] maja 2010 r. przez skarżącą gruntów rolnych zadeklarowanych w 2009 r. przez producenta rolnego spółkę cywilną [...]. Organ stwierdził, że składając wniosek o przyznanie spornej płatności skarżąca nie spełniła warunków określonych w § 23 rozporządzenia z 2009 r., bowiem w dniu [...] grudnia 2009 r. Kierownik BP ARiMR zakończył postępowanie prowadzone na wniosek spółki cywilnej [...] (przekazującej posiadanie działek rolnych) w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 r., wydając stosowną decyzję administracyjną, zaś wniosek o przejęcie płatności przez przejmującego został złożony w dniu [...] maja 2010 r. W odwołaniu wniesionym na powołaną decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie podnosząc, że organ I instancji winien zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., czyli kwestii kontroli decyzji wydanej w dniu [...] grudnia 2009 r. wobec przekazującej spółki przez sądy administracyjne. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor OR ARiMR", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej sprawie, z uwagi na treść art. 25 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i § 23 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r., nie ma możliwości wstąpienia przez skarżącą do zobowiązania innego podmiotu (tj. przekazującego grunty rolne) ze względu na zakończone decyzją wobec tego podmiotu postępowanie administracyjne przed organem I instancji. Podmiot przekazujący grunty rolne, tj. spółka cywilna [...], otrzymał bowiem decyzję w sprawie płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r., a tym samym postępowanie w jego sprawie na etapie organu pierwszej instancji zostało zakończone. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 569/10 wstrzymuje wykonanie wyłącznie decyzji organu drugiej instancji. Nie ma więc podstaw do odmowy uznania za zasadne rozstrzygnięcia wydanego w tej sprawie przez organ I instancji. W skardze złożonej do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podniosła, że rozstrzygnięcie sprawy zależało od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Postępowanie winno zostać zawieszone z urzędu, a nie zakończyć się merytorycznym rozstrzygnięciem. W dniu wydania skarżonej decyzji trwało bowiem sądowoadministracyjne badanie legalności decyzji w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za 2009 rok, wydanych dla przekazującego gospodarstwo, bowiem zostały one uchylone w całości przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a organ odwoławczy wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która jeszcze nie została rozpoznana. W sprawie występuje więc klasyczne zagadnienie prejudycjalne, stanowiące podstawę do zawieszenia postępowania z urzędu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. skarżąca i pełnomocnik organu zgodnie wnieśli o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia kontroli sądowoadministracyjnej decyzji wydanych dla poprzedniego posiadacza działek rolnych na skutek wniesionej skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 569/10. W związku z tym postanowieniem z dnia 15 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie w sprawie na zgodny wniosek stron. Postanowieniem z dnia 11 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2012 r. o sygn. akt II GSK 661/11. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżąca, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie, wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji organów obu instancji. Podniosła, że decyzje te zostały wydane na skutek naruszenia przez organy przepisu art. 97 k.p.a. o zawieszeniu postępowania, którego zastosowanie - z uwagi na obligatoryjny charakter - było ich obowiązkiem. Wobec oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej organu, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. VIII SA/Wa 569/10 jest prawomocny. Z uwagi zaś na uchwałę rozszerzonego składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., wydaną w sprawie II GSP 2/12, wątpliwości nie budzi już podmiotowość spółek cywilnych w sferze prawa regulującego płatności rolnicze. Wobec usunięcia przeszkód prejudycjalnych, decyzje organów obu instancji w przedmiotowej sprawie winny być uchylone, gdyż skarżąca ma prawo do wstąpienia na miejsce poprzednika do postępowania rolnośrodowiskowego za 2009 r. Odnosząc się do odpowiedzi na skargę skarżąca wskazała, że organ odwoławczy dokonał błędnej interpretacji kluczowego dla sprawy § 23 rozporządzenia z 2009 r. Wstąpienie do postępowania na miejsce przekazującego całość lub część gospodarstwa jest prawem rolnika. Prawodawca nie przewidział ograniczeń co do możliwości wstąpienia jedynie na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji. Wydanie przez organ pierwszej instancji nieostatecznej decyzji w sprawie, która może być usunięta z obrotu prawnego, nie oznacza automatycznie zakończenia możliwości wstąpienia do postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dokonując kontroli decyzji w tak określonym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo i to w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi ustalenie, czy orzekające w sprawie organy obu instancji zasadnie odmówiły skarżącej płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r. w związku ze złożeniem przez nią w dniu [...] maja 2010 r. tzw. wniosku transferowego o przejęcie ww. płatności. Sporne jest również, czy skarżąca mogła wstąpić do toczącego się postępowania o przyznanie przedmiotowej płatności w miejsce poprzedniego użytkownika gruntów, na których realizowane było zobowiązanie rolnośrodowiskowe przez wskazaną we wniosku złożonym za 2009 r. spółkę cywilną [...]. Bezsporne natomiast w niniejszym postępowaniu jest okoliczność, że organy obu instancji wydały wobec dotychczasowego posiadacza działek rolnych decyzję o umorzeniu postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych za 2009 r., a w wyniku złożonej skargi, decyzja ta została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 569/10. Poza sporem pozostaje również fakt, że w 2010 r. skarżąca przejęła przedmiotowe grunty od spółki i złożyła oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętych działkach rolnych na lata 2007 - 2013. Zdaniem organów, skoro podmiot przekazujący grunty rolne otrzymał decyzję w sprawie za 2009 r., to tym samym postępowanie na etapie organu I instancji zostało zakończone. Skoro zaś wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wstrzymał wykonanie jedynie zaskarżonej decyzji organu, to nie ma podstaw, aby uznać, że istnieją przesłanki do odmowy uznania rozstrzygnięcia wydanego w tej sprawie przez organ pierwszej instancji. W ocenie Sądu, takie stanowisko organów jest błędne. W chwili wydawania przez organy obu instancji decyzji, będących przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, toczyło się postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie z wniosku spółki cywilnej [...] o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych za 2009 r., od którego to wyniku zależał wynik niniejszego postępowania, tj. dotyczącego złożonego przez skarżącą wniosku transferowego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2009 r. Niewątpliwie w toku postępowania przed organami obu instancji doszło więc do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w niniejszej sprawie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd administracyjny w sprawie dotyczącej wniosku spółki cywilnej [...]. Organy administracji publicznej, gdy tylko powzięły informację o zaskarżeniu przez stronę decyzji dotyczącej rozpatrzenia wniosku o płatności rolnośrodowiskowe za 2009 r. na rzecz spółki cywilnej [...], przed wydaniem rozstrzygnięcia na rzecz skarżącej winny wyjaśnić, czy i jak zakończyło się postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące wniosku złożonego przez przekazującą spółkę. W sytuacji, gdy organy ustaliły, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ww. podmiotu nadal się toczy, miały obowiązek na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania przed sądem administracyjnym wobec spółki cywilnej [...]. Powyższa ocena jest tym bardziej uzasadniona, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 569/10 dotyczącej wniosku spółki cywilnej [...] o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych za 2009 rok, uchylający decyzje organów ARiMR, został wydany w dniu [...] listopada 2010 r., tj. nie tylko przed wydaniem ostatecznej decyzji organu odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2011 r., ale nawet przed wydaniem w niniejszej sprawie decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2011 r. Wobec treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2012 r. w sprawie II GSK 661/11, który oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego od wyroku WSA w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 569/10, odpadła przyczyna odmowy przyznania płatności dla następcy, tj. skarżącej, która była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem transferowym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2009 rok. Należy więc uznać, że w dacie złożenia wniosku transferowego przez skarżącą, nie zakończyło się postępowanie administracyjne przed organem I instancji toczące się wobec spółki cywilnej [...]. Nie ma więc żadnych przeszkód, aby do tego postępowania skutecznie wstąpiła skarżąca. Stosownie bowiem do treści art. 25 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, istnieje możliwość dokonania przeniesienia realizowanego zobowiązania przez dotychczasowego wnioskodawcę na inny podmiot, m.in. w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego. W takiej sytuacji następca prawny może na swój wniosek wstąpić do toczącego się postępowania w miejsce wnioskodawcy, jeżeli nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy oraz istocie i celowi działania, w ramach którego ma być przyznana pomoc. Zgodnie natomiast z § 23 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r., w razie przeniesienia w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, jego nowy posiadacz może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne, objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., art. 152 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., winien mieć na uwadze ww. wskazania Sądu oraz przepisy prawa obowiązujące w tym zakresie.