I OZ 980/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy Swarzędz na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 964/12 o wezwaniu do uzupełnienia wpisu od skargi w sprawie ze skargi Gminy Swarzędz na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego gruntu wydzielonego pod drogę postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie. Zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2012 r. wydanym na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.) Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wezwał pełnomocnika Gminy Swarzędz do uzupełnienia wpisu sądowego stosunkowego w kwocie 22 582 zł od skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego gruntu wydzielonego pod drogę. Wysokość wpisu ustalono stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Na powyższe zarządzenie skarżąca – Gmina Swarzędz wniosła zażalenie, domagając się jego uchylenia, zarzucając naruszenie art. 231 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że sprawa niniejsza należy do kategorii spraw w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne i należy w tej sprawie pobrać wpis stosunkowy oraz art. 220 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. poprzez zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym i prawnym, w którym nie powinien być zastosowany i bezpodstawne wezwanie skarżącej do uzupełnienia wpisu sadowego stosunkowego, podczas gdy skarżąca składając skargę uiściła wpis stały. W uzasadnieniu zażalenia powołano się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., I OPS 14/09 (ONSAiWSA 2010/4/55), w której wskazano, że w sprawie ze skargi na decyzję w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania pobiera się wpis stały także wówczas, gdy skarżący nie kwestionuje legalności wywłaszczenia, lecz wyłącznie wysokość ustalonego odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługiwało uwzględnienie. Istotą sprawy jest czy od skargi Gminy Swarzędz należy pobrać wpis stosunkowy czy stały. Skarga Gminy została wniesiona na decyzję Wojewody Wielkopolskiego, wydaną w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wygaśnięcie prawa wieczystego użytkowania nieruchomości. Podstawę ustalenia odszkodowania stanowi art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010, nr 102, poz. 651) Art. 98 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że działki, które zostały wydzielone pod drogi publiczne za nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na rzecz odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa, a ma to również zastosowanie do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego. Prawo to wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Ust. 3 art. 98 natomiast stanowi, że za działki, o których mowa w ust. 1 przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub wieczystym użytkownikiem, a właściwym organem, a gdy do takiego uzgodnienia nie dojdzie, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości. Stosownie do regulacji przewidzianej w przepisach o wywłaszczaniu nieruchomości decyzja o wywłaszczeniu rozstrzyga także kwestię odszkodowania, jednakże art. 129 w ust. 5 wymienia przypadki, w których wydawania jest odrębna decyzja o odszkodowaniu. Jednym z nich, przewidzianym w pkt. 1 tego przepisu, jest decyzja o której mowa w art. 98 ust. 3 ustawy. Odrębne wydanie decyzji o odszkodowaniu na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może być jednak traktowane jako sprawa tylko dotycząca należności pieniężnej. Istnieje tu szereg analogii do odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. Wywłaszczenie polega na odjęciu prawa własności czy wieczystego użytkowania, przy czym następuje to na podstawie decyzji administracyjnej, wydawanej jeśli nie dojdzie do dobrowolnego nabycia prawa drogą umowy cywilnoprawnej. Z kolei przejęcie prawa własności czy wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości wydzielonych pod drogi publiczne następuje z mocy prawa. Jest to jedyna różnica, zarówno bowiem wywłaszczenie jak i przejście z mocy prawa prowadzą w istocie do pozbawienia tytułu do nieruchomości. Za takie pozbawienie prawa służy odszkodowanie, które ustalane jest decyzją administracyjną. Odszkodowanie to zatem jest ściśle związane z postępowaniem administracyjnym głównym – o wywłaszczenie podzielonej nieruchomości. Do wydania decyzji w tym przedmiocie nie doszłoby, gdyby nie – jak w przedmiotowej sprawie – podział nieruchomości i związane z tym wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego działek wydzielonych pod drogi publiczne w związku z podziałem nieruchomości. W sprawie zatem ze skargi Gminy Swarzędz służy wpis stały, wobec czego wezwanie do uiszczenia wpisu stosunkowego nie było zasadne. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.