I OZ 676/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Skarbu Państwa – Ministra Sprawiedliwości na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2572/12 o przywróceniu E. B. M. G. terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2572/12 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa – Ministra Sprawiedliwości na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić E. B. M. G. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2572/12, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Odpis powyższego orzeczenia wraz z uzasadnieniem został doręczony, na mocy doręczenia zastępczego, pełnomocnikowi do doręczeń E. B. M. G., tj. S. B. K. w dniu 5 lutego 2013 r. W dniu 19 kwietnia 2013 r. (data stempla pocztowego) r.pr. A. H. złożył w imieniu E. B. M. G. zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2013 r., jednocześnie, w przypadku uznania doręczenia postanowienia o wstrzymaniu zaskarżonej decyzji za skuteczne, wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik zakwestionował skuteczność doręczenia uczestnikowi postępowania postanowienia z 9 stycznia 2013 r., wskazując, że S. B. K. był ustanowiony pełnomocnikiem E. B. M. G., zamieszkałej na stałe za granicą, tylko na potrzeby postępowania administracyjnego. Jednocześnie podniósł, że nie przebywa on na stałe pod adresem, na który wysłana została przesyłka sądowa, o czym uczestniczka postępowania nie wiedziała, ale wiedział Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wysyłając do niego korespondencję na adres przy ul. [...]. Pełnomocnik podniósł, że o okoliczności potraktowania S. K. jako pełnomocnika do doręczeń oraz o postanowieniu z dnia 9 stycznia 2013 r. uczestniczka postępowania dowiedziała się dopiero po jego własnej wizycie w Sądzie, która miała miejsce w dniu 12 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 maja 2013 r. uznał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia za zasadny. W ocenie Sądu pierwszej instancji pełnomocnik uczestniczki postępowania uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, wskazując na brak świadomości o uznaniu przez Sąd złożonego w postępowaniu administracyjnym pełnomocnictwa udzielonego S. B. K., za umocowujące do odbioru korespondencji kierowanej do E. B. M. G. Sąd podniósł ponadto, że nie podziela podnoszonych we wniosku o przywrócenie terminu argumentów o nieskuteczności doręczenia postanowienia ww. uczestniczce na adres pełnomocnika do doręczeń. Sąd wskazał, że pełnomocnictwo mu udzielone obejmowało również upoważnienie do działania wobec sądów (karta nr 39 akt sądowych), a z uwagi na okoliczność, że uczestniczka ma miejsce zamieszkania za granicą, zaś S. B. K. nie spełnia przesłanek przewidzianych w art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., zasadne było potraktowanie go jako pełnomocnika do doręczeń. Sąd wskazał również, że skierował swoją korespondencję na adres (ul. [...], [...] Kraków), pod którym S. K. odebrał osobiście ostatnią korespondencję w postępowaniu administracyjnym, tj. zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (co wynika ze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru w dniu 23 października 2012 r.). Jednocześnie Sąd uznał, że pierwszym dniem w którym ustała przyczyna uniemożliwiająca pełnomocnikowi sporządzenie zażalenia był dzień 12 kwietnia 2013 r., zatem złożenie zażalenia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia w dniu 19 kwietnia 2013 r. nastąpiło z zachowaniem terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Pismem z dnia 5 czerwca 2013 r. Skarb Państwa – Minister Sprawiedliwości wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. Wskazując na te zarzuty Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sadowego według norm przepisanych. W ocenie Ministra wskazane przez pełnomocnika E. B. M. G. przyczyny uchybienia terminu były niewiarygodne. Treść załączonego do akt sprawy pełnomocnictwa udzielonego S. B. K. przez E. B. M. G. jednoznacznie wskazuje, że pełnomocnik ten został umocowany zarówno do działania przed wszystkimi sądami, jak również do odbioru wszelkiej korespondencji i przesyłek. Niezrozumiałe jest zatem, zadaniem Ministra, na jakiej podstawie Sąd pierwszej instancji stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że S. B. K. nie był pełnomocnikiem do doręczeń E. B. M. G. Poza tym uczestniczka postępowania, jeżeli miała świadomość, że udzielone przez nią pełnomocnictwo upoważniało S. B. K. tylko do występowania w postępowaniu administracyjnym powinna była ustanowić innego pełnomocnika w postępowaniu sądowym czego jednak nie uczyniła. Oznacza to zdaniem Ministra, że E. B. M. G. była świadoma, że S. B. K. pozostaje jej pełnomocnikiem do doręczeń również w postępowaniu sądowym. W ocenie Ministra Sąd nie zbadał, czy faktycznie istniała, a jeśli tak to jakiego rodzaju, przeszkoda po stronie pełnomocnika do doręczeń uczestniczki postępowania, która uniemożliwiła mu odebranie korespondencji z sądu. Sąd w tym zakresie oparł się jedynie na gołosłownym oświadczeniu nowego pełnomocnika E. B. M. G. W piśmie z dnia 17 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącej, podnosząc zarzut braku przymiotu strony w niniejszym postępowaniu przez Ministra Sprawiedliwości, wskazał również, że znany był Ministrowi nowy adres S. B. K., a mimo to celowo bądź też przypadkowo nie wskazał go w swoich pismach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu, przy czym ciężar uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy spoczywa na wnioskodawcy (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, nie można uznać, że przedstawione przez uczestniczkę postępowania E. B. M. G. okoliczności uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w aktach sprawy (k-37) znajduje się potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia pełnomocnictwa udzielonego S. B. K. przez E. B. M. G., gdzie na stronie 3 wskazane jest wprost, iż pełnomocnictwo to upoważnia m.in. do "odbioru wszelkiej korespondencji i przesyłek (również, jako pełnomocnik do doręczeń), zarówno zwykłych, jak i poleconych, jak również z potwierdzeniem odbioru – związanych z przedmiotową nieruchomością". Należy zatem uznać, iż Sąd prawidłowo doręczył odpis postanowienia z dnia 9 stycznia 2013 r. na adres S. B. K. wskazany w pełnomocnictwie na stronie 2 przez samą mocodawczynię. Pełnomocnictwo to było ważne i nie zostało odwołane na dzień doręczenia wspomnianego wyżej orzeczenia. Obowiązkiem pełnomocnika do doręczeń jest otrzymywanie i przekazywanie korespondencji swojemu mocodawcy. Jednocześnie ustawodawca nie ogranicza zakresu osób, które mogą w roli takiego pełnomocnika występować. Tym samym uznać należy, iż S. B. K. na dzień doręczenia korespondencji sądowej zawierającej odpis postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 9 stycznia 2013 r., był prawidłowo umocowanym pełnomocnikiem do doręczeń w kraju dla przebywającej za granicą E. B. M. G. Co się zaś tyczy kwestii prawidłowości doręczenia tego orzeczenia to wskazać należy, iż zgodnie z art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 65-72 pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. W myśl zaś § 2 tego przepisu zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3 art. 73). Zgodnie z § 4 tego przepisu doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z powyższych regulacji dotyczących instytucji doręczenia zastępczego wynika, iż aby doręczenie takie mogło zostać uznane za skuteczne musi zostać spełniony podstawowy warunek pozostawania pisma do odbioru w placówce pocztowej przez okres 14 dni. Warunek ten spełnia doręczenie zastępcze postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 9 stycznia 2013 r., które nastąpiło z upływem okresu 14 dni od pierwszej awizacji czyli w dniu 5 lutego 2013 r. Wobec powyższego, w sprawie nastąpiła fikcja doręczenia (w zgodzie z art. 73 P.p.s.a. oraz uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 września 2002 r., sygn. akt SK 35/01). Należy zauważyć, jak słusznie wskazał to Sąd I instancji - że postanowienie z dnia 9 stycznia 2013 r. wysłane zostało na adres pełnomocnika do doręczeń wskazany w treści pełnomocnictwa. Pod tym adresem pełnomocnik odebrał również zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r. Przy ocenie winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jaki należy wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik do doręczeń ustanowiony w kraju powinien w ramach należytej staranności zadbać o to, aby przesyłki do niego kierowane były wysyłane na adres, który skutecznie umożliwi mu ich odebranie. Nie bez winy jest tu też sama strona, która uczestnicząc w postępowaniu sądowym i ustanawiając pełnomocnika do doręczeń winna liczyć się z możliwością przesyłania przez Sąd korespondencji, z której doręczeniem przepisy wiążą określone skutki w sferze praw i obowiązków. W związku z tym strona należycie dbająca o swoje interesy, a dodatkowo stale przebywająca za granicą, powinna zapewnić w takiej sytuacji skuteczne doręczenie jej korespondencji, aby uniknąć negatywnych skutków upływu terminów procesowych, chociażby poprzez kontakt ze swoim pełnomocnikiem a w razie niemożliwości skontaktowania się, zlecenie odbioru korespondencji innej osobie, bądź też ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Wskazać również należy, że okoliczność, kiedy nowy pełnomocnik skarżącej, ustanowiony ponad 2 miesiące po doręczeniu postanowienia z dnia 9 stycznia 2013 r. dowiedział się o tym orzeczeniu nie ma dla sprawy żadnego znaczenia, bowiem w chwili doręczenia korespondencji z wyżej wymienionym rozstrzygnięciem pełnomocnikiem do doręczeń dla E. B. M. G., był i nadal jest S. B. K., prawidłowo umocowany do odbioru korespondencji w imieniu swojej mocodawczyni i to jego działania oraz zaniechania w tej kwestii dotyczyły bezpośrednio sfery stosunków prawnych jego mocodawczyni. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika uczestniczki nie zostało wykazane, aby pełnomocnik do doręczeń od dłuższego czasu nie przebywał pod dotychczasowym adresem, ani aby go zmienił, bo z adnotacji poczty wynika, że "adresat nieobecny", zaś przesyłka pochodząca od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nadana w dniu 9 listopada 2012 r. na inny adres tego nie dowodzi, zwłaszcza że zaskarżoną decyzję pod "dawnym" adresem odebrał on osobiście w dniu 23 października 2012 r. (pomijając, że nie została ona przekazana w oryginale i zawiera adnotację "nie podjęto w terminie"). W tym stanie sprawy uznać należy, że Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił przedstawione przez pełnomocnika E. B. M. G. okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy i niezasadnie przywrócił jej termin do wniesienia zażalenia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. rozpoznał wniosek odmawiając E. B. M. G. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Jednocześnie wskazać należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie dają podstawy do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz wnoszącego zażalenie, w przypadku uwzględnienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie przywrócenia terminu.