II FSK 1213/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia WSA del. Cezary Koziński, Protokolant Maja Fabrowska, po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1915/12 w sprawie ze skarg M. B.-S. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 23 marca 2012 r. nr [...] i [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. 2) zasądza od M. B.-S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1915/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone przez M. B. – S. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 23 marca 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd podał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Stan faktyczny sprawy jest następujący. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia 21 października 2011 r. określił Skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym na kwotę 26.200 zł, z tytułu odpłatnego zbycia, przed upływem pięciu lat od daty nabycia, w dniu 21 sierpnia 2006 r. spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Przedmiotową decyzję, stosownie do treści art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. zwanej dalej O.p), uznano za doręczoną 10 listopada 2011 r. Pismem z dnia 9 stycznia 2012 r. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła odwołanie od powyższej decyzji oraz odrębnym pismem z dnia 9 stycznia 2012 r. wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazała, iż wszystkie wezwania, jak i kolejne pisma wydawane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. kierowane były na adres w W. przy ul. D., pomimo wskazania w dniu 28 grudnia 2010 r., że Skarżąca przebywa wraz z mężem w Brukseli. Postanowieniem z dnia 23 marca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ podkreślił, że Skarżąca powołując się na fakt skierowania decyzji pod niewłaściwy adres nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Organ podatkowy wskazał, że decyzja została doręczona skutecznie w trybie zastępczym, tj. zgodnie z art. 150 O.p. w dniu 10 listopada 2011 r. Decyzja ta została skierowana na adres: W. ul. D., który wynikał z danych identyfikacyjnych i adresowych Skarżącej wskazany przez nią i będący w dyspozycji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Organ podatkowy wskazał ponadto, że Skarżąca do dnia wydania przedmiotowej decyzji nie złożyła NIP-3 ani żadnego innego dokumentu, z którego wynikałaby zmiana jej adresu zamieszkania. Ponadto dodał, że Skarżąca złożyła deklarację PIT-38 za 2010 r. w Urzędzie Skarbowym W. Następnie postanowieniem z 26 marca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie stwierdził uchybienie przez Skarżącą terminowi do wniesienia odwołania. Podkreślił, że w związku z uznaniem decyzji za doręczoną w dniu 10 listopada 2011 r., termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 24 listopada 2011 r. W skargach na powyższe postanowienia Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., który w sprawie nie miał zastosowania, z uwagi na uprzednie wydanie postanowienia z dnia 23 marca 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zarzuciła również naruszenie: art. 148 § 1 O.p. poprzez uznanie, iż organ pierwszej instancji wypełnił dyspozycję tego przepisu, art. 150,art. 121, art. 122, art. 187 § 1 O.p. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko. Sąd pierwszej instancji przywołał treść art. 162 § 1 O.p. zgodnie z którym przywrócenie terminu, któremu strona uchybiła możliwe jest tylko wtedy, gdy niezachowanie terminu nastąpiło bez winy strony. W dalszej części uzasadnienia Sąd podkreślił, że jego zdaniem, Skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania poprzez nieobecność w kraju, o czym organ podatkowy (Naczelnik Urzędu Skarbowego W.) został poinformowany poprzez złożenie przez małżonka Skarżącej oświadczenia z dnia 28 grudnia 2010 r., wskazującego miejsce zamieszkania Pana S. oraz jego żony (Skarżącej), a także dzieci. Złożenie oświadczenia dawało Skarżącej przekonanie, iż organ podatkowy jest poinformowany o aktualnym miejscu jej zamieszkania, a przynajmniej jest poinformowany o fakcie nie zamieszkiwania w W. przy ul. D. W związku z tym, iż Strona przebywała za granicą należało przyjąć, iż mogła nie mieć wiedzy co do faktu wydania decyzji i doręczenia jej na adres w W., a w konsekwencji tego uchybienie terminowi do złożenia odwołania od tej decyzji nastąpiło bez winy Strony. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 162 § 1 i § 2 O.p. przez uznanie, iż Skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art.150 O.p. przez uznanie doręczenia w trybie zastępczym za nieskuteczne; art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie i nierozważnie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie; art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2004 r. nr 269, poz. 2681 ze zm.) poprzez pominięcie w rozważaniach zawartych w uzasadnieniu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżąca wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na zasadność zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Z artykułu 162 § 1 O.p. wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymagało wyjaśnienia, oceny i uzasadnienia przyczyny uchybienia terminowi i jej uprawdopodobnienia mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Kwestię tę Sąd pierwszej instancji omówił na stronie 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku stwierdzając, że: "...Skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania poprzez nieobecność w kraju, o czym organ podatkowy (Naczelnik Urzędu Skarbowego W.) został poinformowany poprzez złożenie przez małżonka Skarżącej oświadczenia z dnia 28 grudnia 2010 r., wskazującego miejsce zamieszkania Pana S. oraz jego żony (Skarżącej), a także dzieci. Złożenie oświadczenia dawało Skarżącej przekonanie, iż organ podatkowy jest poinformowany o aktualnym miejscu jej zamieszkania, a przynajmniej jest poinformowany o fakcie nie zamieszkiwania w W. przy ul. D. W związku z tym, iż Strona przebywała za granicą należało przyjąć, iż mogła nie mieć wiedzy co do faktu wydania decyzji i doręczenia jej na adres w W., a w konsekwencji tego uchybienie terminowi do złożenia odwołania od tej decyzji nastąpiło bez winy Strony". Sąd pierwszej instancji oceniając, czy strona skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania z powodu nieobecności w kraju, nie przeanalizował i nie wyjaśnił, czy organy podatkowe miały w ogóle możliwość ustalenia właściwego adresu do doręczeń pod którym znajdowała się podatniczka na podstawie informacji zawartych w dokumentach złożonych przez podatniczkę i jej męża. Ze złożonego bowiem do akt sprawy pisma męża podatniczki z dnia 28 grudnia 2010 r. wynika, że pracuje on w Brukselki (Komisja Europejska - Dyrekcja Generalna ds. Transportu.). Mąż wskazał także, że zamieszkuje w Brukseli razem z żoną i dziećmi. Podatniczka ani jej mąż nie podali w żadnej korespondencji kierowanej do organu dokładnego adresu pod którym zamieszkują w Brukseli, a jedynie nazwę instytucji, w której pracuje mąż skarżącej. Nie podano też w tym piśmie, jak długo podatniczka wraz z mężem będą przebywać poza stałym miejscem zamieszkania w W. Ocenić zatem należało, czy pomimo braku dokładnego adresu w aktach sprawy była możliwość jego ustalenia na podstawie informacji w nich się znajdujących. Wobec nieodniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do wskazanej wyżej kwestii doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., które niewątpliwie mogło mieć wpływ na jej wynik. Uzasadnienie to nie spełnia zatem wszystkich wymogów, o których mowa w art.141 § 4 p.p.s.a. Uchybienie to nie mogło zostać naprawione przez Naczelny Sąd Administracyjny, ponieważ od prawidłowego rozważenia i uzasadnienia w przedstawionym zakresie uzależniona jest w istocie merytoryczna kontrola postępowania administracyjnego, która należy do Sądu pierwszej, nie zaś drugiej instancji. Z tych powodów, należało na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.